Magnolia officinalis (magnolia lekarska): właściwości i korzyści

Magnolia officinalis Rehder & Wilson / magnolia lekarska, znana potocznie jako magnolia, magnolia houpo lub kora magnolii, to drzewo zrzucające liście, pochodzące z gór i dolin Chin, gdzie od tysiącleci wykorzystuje się je w tradycyjnej medycynie chińskiej, a jego stosowanie odnotowano także w tradycyjnej medycynie japońskiej. Drzewo może osiągać 20 metrów wysokości i jest cenione przede wszystkim za aromatyczną korę, zwaną houpo, która stanowi główną część wykorzystywaną w preparatach ziołowych. Tradycja sięga po nią przy dolegliwościach od zaburzeń żołądkowo-jelitowych po stany lęku i przygnębienia, a zastosowania te są dziś badane w doświadczeniach laboratoryjnych i w kilku niewielkich badaniach klinicznych, co tłumaczy wyróżnione miejsce, jakie gatunek zajmuje w fitoterapii wielu krajów.

Nazwy ludowe i międzynarodowe

• Polski: kora magnolii, magnolia, magnolia lekarska.
• Angielski: houpu magnolia, magnolia, magnolia bark.
• Chiński: hou po (厚朴).
• Francuski: écorce de magnolia, houpo, magnolia.
• Hiszpański: corteza de magnolia, houpu, magnolia.
• Niemiecki: Houpo-Magnolie, Magnolienrinde.
• Portugalski: casca de magnólia, houpo, magnólia, magnólia-houpo, magnólia-houpu.
• Włoski: corteccia di magnolia, houpo, magnolia.

Synonimy botaniczne

• Houpoea officinalis (Rehder & E.H.Wilson) N.H.Xia & C.Y.Wu
• Magnolia hypoleuca Veitch (nie Sieb. & Zucc.)
• Magnolia officinalis var. pubescens C.Y.Deng

Nazwa Houpoea officinalis pojawia się w klasyfikacjach, które wydzielają rodzaj Houpoea z rodzaju Magnolia, natomiast te, które pozostawiają tę grupę w obrębie Magnolia, traktują ją jako synonim Magnolia officinalis, co wyjaśnia, dlaczego obie nazwy współistnieją w literaturze naukowej i na etykietach produktów. Taksonomia gatunku wciąż pozostaje przedmiotem badań, a odmiana Magnolia officinalis var. biloba, wyróżniająca się liśćmi z wcięciem na wierzchołku, uznawana jest zwykle za kultygen, czyli formę powstałą i utrzymywaną dzięki uprawie.

Rodzina botaniczna: Magnoliaceae

Rodzina Magnoliaceae (magnoliowate) to jedna z najstarszych linii wśród roślin okrytonasiennych, wyróżniająca się dużymi, okazałymi, często pachnącymi kwiatami z licznymi pręcikami i owocolistkami ułożonymi spiralnie. Obejmuje około 210 gatunków występujących głównie w strefach umiarkowanych i tropikalnych Azji oraz obu Ameryk, znanych zarówno z walorów ozdobnych, jak i z zastosowań leczniczych, ponieważ kilka z nich wykorzystuje się w medycynie tradycyjnej ze względu na zawartość związków bioaktywnych.

Magnolia officinalis ma cechy morfologiczne typowe dla rodziny, takie jak białe, pachnące kwiaty, które w jej naturalnym zasięgu pojawiają się w maju i czerwcu, oraz szerokie, owalne liście. Rodzina jest bogata w alkaloidy, lignany i olejki eteryczne, substancje odpowiadające za właściwości farmakologiczne wielu jej gatunków, a ta różnorodność chemiczna jest intensywnie badana pod kątem opracowywania leków roślinnych i naturalnych suplementów.

Wykorzystywane części do herbat i preparatów

• Kora (główna wykorzystywana część, znana jako houpo)
• Kwiaty (zastosowanie drugorzędne)
• Liście (zastosowanie słabo udokumentowane)
• Nasiona (zastosowanie słabo udokumentowane)

Kora, pozyskiwana z pnia, gałęzi i korzeni dojrzałych drzew, zawiera najwięcej honokiolu i magnololu i stanowi część referencyjną w tradycji chińskiej, podczas gdy pozostałe organy rośliny mają znacznie węższe zastosowanie i zostały zbadane w dużo mniejszym stopniu.

Etnobotaniczne i tradycyjne zastosowania

• Astma
• Bezsenność i zaburzenia snu
• Bóle głowy
• Gorączka
• Kontrola masy ciała (współczesne zastosowanie w suplementach)
• Lęk i nerwowość
• Łagodna depresja (przekaz tradycyjny, nie zastępuje leczenia)
• Problemy oddechowe
• Stres
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, kolka, niestrawność, zaparcia)
• Zastój Qi (medycyna chińska)

Większość tych przekazów pochodzi z tradycyjnej medycyny chińskiej, która stosuje korę w celu łagodzenia wzdęcia brzucha i nagromadzenia flegmy, natomiast zastosowanie związane z kontrolą masy ciała jest nowe i pojawia się głównie w suplementach, przy czym żadne z tych zastosowań nie zwalnia z konsultacji ze specjalistą ochrony zdrowia.

Właściwości terapeutyczne

• Antyoksydacyjne (neutralizowanie wolnych rodników w badaniach laboratoryjnych)
• Antyproliferacyjne (aktywność obserwowana w badaniach laboratoryjnych, bez potwierdzenia klinicznego)
• Hepatoprotekcyjne (ochrona wątroby obserwowana w badaniach na zwierzętach)
• Hipoglikemizujące (łagodny wpływ na poziom glukozy we krwi obserwowany w badaniach wstępnych)
• Kardioprotekcyjne (wpływ na układ sercowo-naczyniowy analizowany w badaniach eksperymentalnych)
• Neuroprotekcyjne (ochrona komórek nerwowych analizowana w badaniach eksperymentalnych)
• Przeciwbakteryjne (aktywność wobec bakterii obserwowana w laboratorium)
• Przeciwbólowe (łagodzenie bólu odnotowane w badaniach eksperymentalnych)
• Przeciwdepresyjne (wpływ na nastrój analizowany w badaniach wstępnych)
• Przeciwdrobnoustrojowe (działanie na mikroorganizmy obserwowane w laboratorium)
• Przeciwgrzybicze (aktywność wobec grzybów obserwowana w laboratorium)
• Przeciwlękowe (efekt obserwowany w badaniach z honokiolem i magnololem)
• Przeciwwirusowe (aktywność obserwowana w laboratorium, bez potwierdzenia klinicznego)
• Przeciwzapalne (zmniejszenie markerów stanu zapalnego w badaniach eksperymentalnych)
• Rozkurczowe (tradycyjnie odnotowane łagodzenie skurczów i kolki)
• Uspokajające (przekaz tradycyjny i efekt obserwowany w badaniach, z korzystnym wpływem na odprężenie i sen)

Większość tej wiedzy pochodzi z badań skupionych na dwóch neolignanach z kory, honokiolu i magnololu, które w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach wykazały aktywność antyoksydacyjną, przeciwzapalną, przeciwlękową, przeciwdepresyjną i neuroprotekcyjną. Badań z udziałem ludzi jest wciąż niewiele i są one małe, zwykle prowadzone z ekstraktami łączącymi magnolię z Phellodendron amurense i ukierunkowane na stres, lęk i sen, natomiast zainteresowanie chorobami metabolicznymi i nowotworami opiera się niemal wyłącznie na danych eksperymentalnych. Zdolność tych cząsteczek do przenikania przez barierę krew-mózg tłumaczy uwagę, jaką poświęca się im w dziedzinie zaburzeń neurologicznych, ale wciąż brakuje większych badań klinicznych, które potwierdziłyby skuteczność i bezpieczeństwo w poszczególnych zastosowaniach.

Profil fitochemiczny

• Alkaloidy
• Flawonoidy
• Honokiol (neolignan, jeden z dwóch głównych markerów kory)
• Lignany
• Magnolol (neolignan, drugi główny marker kory)
• Terpenoidy (obecne w olejku eterycznym z kory)

Honokiol i magnolol są izomerami, czyli cząsteczkami o tym samym wzorze chemicznym, lecz innym układzie atomów, a ich zawartość służy jako punkt odniesienia przy standaryzacji ekstraktów, które mogą się znacznie różnić w zależności od pochodzenia kory, wieku drzewa i metody ekstrakcji.

Formy przygotowania (herbaty, nalewki, ekstrakty)

• Ekstrakty standaryzowane
• Herbata (napar lub odwar z kory)
• Kapsułki
• Nalewki
• Tabletki

Odpowiednia ilość zależy od formy przygotowania, stężenia honokiolu i magnololu w produkcie oraz stanu danej osoby, dlatego nie istnieje jedna miara odpowiednia dla wszystkich. Ponieważ jakość i zawartość ekstraktów bardzo się różnią w zależności od producenta, najbezpieczniej jest kierować się zaleceniami specjalisty ochrony zdrowia i instrukcją na etykiecie, wybierając produkty o znanym pochodzeniu, wytwarzane z kory z upraw.

W tradycji chińskiej korę przygotowuje się zwykle w formie odwaru, który lepiej niż zwykły napar wydobywa związki z twardych części roślin, i często włącza się ją do receptur złożonych z innymi ziołami.

Synergia z innymi roślinami

Lęk i bezsenność

Magnolię łączy się z innymi roślinami stosowanymi przy problemach ze snem, takimi jak kozłek lekarski (Valeriana officinalis) i męczennica cielista (Passiflora incarnata), w mieszankach tradycyjnie stosowanych przy lęku i bezsenności. Przyjmuje się, że honokiol i magnolol sumują swoje działanie z działaniem kwasów walerenowych kozłka oraz flawonoidów i alkaloidów męczennicy, ale właśnie to sumowanie się efektów uspokajających wymaga ostrożności, ponieważ połączenie może wywołać silną senność. Dlatego należy je stosować wyłącznie pod kontrolą specjalisty ochrony zdrowia i nigdy razem z benzodiazepinami, alkoholem ani innymi substancjami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy.

Zaburzenia trawienia

Przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych magnolię tradycyjnie łączy się z imbirem (Zingiber officinale) i miętą pieprzową (Mentha × piperita), a logika tego połączenia zakłada, że działanie rozkurczowe i przeciwzapalne przypisywane związkom z kory uzupełnia właściwości wiatropędne i wspomagające trawienie dwóch pozostałych roślin. Jest to tradycyjny przekaz o stosowaniu przy niestrawności, wzdęciach, kolkach i nudnościach, bez badań klinicznych potwierdzających efekt mieszanki.

Stres i nastrój

Inna mieszanka tradycyjnie stosowana przy stresie i wahaniach nastroju zestawia magnolię z adaptogenami, takimi jak żeń-szeń (Panax ginseng) lub ashwagandha (Withania somnifera). Zakłada się, że neolignany magnolii, badane pod kątem wpływu na neuroprzekaźniki, działają wraz z ginsenozydami żeń-szenia i witanolidami ashwagandhy na równowagę reakcji organizmu na stres i na odczuwanie zmęczenia, co jest hipotezą wymagającą jeszcze potwierdzenia w badaniach klinicznych. Ponieważ żeń-szeń może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, a ashwagandha również działa uspokajająco, to połączenie należy omówić ze specjalistą ochrony zdrowia, zwłaszcza w przypadku osób przyjmujących leki na stałe.

Przepisy i protokoły użycia

Odwar z kory tradycyjnie stosowany przy lęku i bezsenności

Składniki: suszona, pokrojona kora magnolii w ilości ustalonej przez specjalistę ochrony zdrowia oraz około 250 ml wody.

Sposób przygotowania: Włóż korę do wrzącej wody i gotuj na małym ogniu przez 10 do 15 minut, ponieważ odwar wydobywa związki z kory pełniej niż napar. Przecedź i pij lekko ciepły, najlepiej wieczorem, czyli w porze, w której tradycja zwykle sięga po ten napój, aby sprzyjać odprężeniu. Skonsultuj się ze specjalistą ochrony zdrowia w sprawie częstotliwości i czasu stosowania, zwłaszcza jeśli przyjmujesz inne leki.

Nalewka tradycyjnie stosowana w okresach stresu

Składniki: 50 g suszonej, sproszkowanej kory magnolii i 250 ml spirytusu zbożowego o stężeniu 70%.

Sposób przygotowania: Umieść sproszkowaną korę w słoiku z ciemnego szkła, zalej alkoholem, szczelnie zamknij i pozostaw do maceracji na 2 do 4 tygodni w chłodnym, ciemnym miejscu, codziennie wstrząsając. Następnie przecedź nalewkę i przechowuj ją w szczelnie zamkniętej butelce z bursztynowego szkła, z dala od światła i ciepła. Ponieważ nalewka zawiera alkohol i koncentruje substancje czynne, nie jest wskazana dla kobiet w ciąży, kobiet karmiących piersią i dzieci ani dla osób, które muszą unikać alkoholu lub przyjmują leki uspokajające, a liczbę kropli, zawsze rozcieńczonych w wodzie, należy ustalić pod fachowym nadzorem; skonsultuj się ze specjalistą ochrony zdrowia.

Kapsułki ze standaryzowanym ekstraktem

Stosowanie: Kapsułki ze standaryzowanym ekstraktem z magnolii zawierają określone stężenie honokiolu i magnololu, co czyni je praktyczną formą uzyskania bardziej stałej zawartości związków czynnych niż domowa herbata.

Ilość różni się znacznie w zależności od producenta, dlatego stosowanie powinno być zgodne z instrukcją na etykiecie, a wcześniej poprzedzone oceną specjalisty ochrony zdrowia, który uwzględni przyjmowane leki i stan danej osoby; przed rozpoczęciem stosowania skonsultuj się ze specjalistą ochrony zdrowia.

Powyższe preparaty opierają się na tradycyjnych przekazach i nie zastępują fachowej porady. Przed każdym zastosowaniem wewnętrznym należy zapoznać się z przeciwwskazaniami i interakcjami opisanymi w niniejszym artykule.

Powiązane terapie

Aromaterapia

Olejek eteryczny z kory magnolii, choć rzadko spotykany w handlu, pojawia się w przekazach dotyczących aromaterapii ze względu na zapach uważany za uspokajający i relaksujący. Inhalacja za pomocą dyfuzorów lub stosowanie miejscowe, zawsze po rozcieńczeniu w oleju roślinnym, są tradycyjnie wykorzystywane w celu łagodzenia napięcia nerwowego i tworzenia spokojnej atmosfery, jako uzupełnienie wewnętrznego stosowania rośliny i bez zastępowania opieki specjalisty w przypadku utrzymującego się stresu lub lęku.

Fitoterapia kliniczna

W fitoterapii klinicznej magnolię przepisuje się zwykle w postaci standaryzowanych ekstraktów, które zapewniają bardziej stałe stężenie honokiolu i magnololu. Stosuje się ją przy zaburzeniach snu, lęku i łagodnym przygnębieniu, a także wspomagająco w programach kontroli masy ciała i zdrowia metabolicznego, z indywidualnie dobranym zaleceniem, które uwzględnia stan pacjenta i możliwe interakcje z lekami.

Tradycyjna medycyna chińska (TMC)

Kora magnolii, nazywana hou po, jest jednym z podstawowych ziół TMC, która stosuje ją do harmonizowania żołądka i śledziony, usuwania wilgoci i flegmy oraz łagodzenia wzdęcia brzucha. Często łączy się ją z innymi ziołami w złożonych recepturach przeznaczonych na dolegliwości trawienne, oddechowe i emocjonalne, takich jak odwar z pinelii i magnolii (Ban Xia Hou Po Tang), opisany w klasycznych tekstach przypisywanych Zhang Zhongjingowi, a tradycja ceni ją za zdolność do poruszania zastoju Qi i przywrócenia energetycznej równowagi ciała.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Ogólne przeciwwskazania

Magnolia officinalis jest zwykle uważana za bezpieczną przy krótkotrwałym stosowaniu przez zdrowe osoby dorosłe, ale należy jej unikać w ciąży, ponieważ tradycyjna medycyna chińska uznaje ją w tym okresie za przeciwwskazaną, oraz w okresie karmienia piersią z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa. Stosowanie u dzieci również nie jest zalecane bez konsultacji lekarskiej, a osoby ze znaną alergią na rośliny z rodziny Magnoliaceae powinny jej unikać. Osoby z istniejącą chorobą wątroby lub nerek powinny stosować roślinę wyłącznie ostrożnie i pod nadzorem lekarza, ponieważ kora w dużych dawkach może być toksyczna i w rzadkich przypadkach wiązano ją z problemami z nerkami.

Sedacja, alkohol i zabiegi chirurgiczne

Honokiol i magnolol wykazują w badaniach działanie uspokajające i przeciwlękowe, dlatego magnolii nie należy łączyć z benzodiazepinami, alkoholem ani innymi substancjami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy ze względu na ryzyko nadmiernej senności. Stosowanie należy przerwać co najmniej dwa tygodnie przed zabiegiem chirurgicznym, ponieważ istnieje ryzyko addytywnej sedacji w połączeniu ze środkami znieczulającymi, a chirurg i anestezjolog muszą wiedzieć o przyjmowaniu rośliny.

Częste skutki uboczne

Skutki uboczne magnolii są zwykle łagodne i rzadkie, a mogą obejmować biegunkę, nudności, senność, zawroty głowy i zgagę. Senność występuje najczęściej, zwłaszcza przy dużych dawkach lub gdy roślina jest stosowana razem z innymi środkami uspokajającymi, dlatego lepiej nie prowadzić pojazdów ani nie obsługiwać maszyn po jej przyjęciu, dopóki nie pozna się własnej reakcji na roślinę.

Interakcje z lekami

Magnolia może wchodzić w interakcje z lekami uspokajającymi, takimi jak benzodiazepiny i barbiturany, nasilając ich działanie i powodując nadmierną senność, a także z lekami przeciwlękowymi i przeciwdepresyjnymi, które działają na ośrodkowy układ nerwowy. Może również wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi, takimi jak warfaryna i kwas acetylosalicylowy, zwiększając ryzyko krwawień, a osoby przyjmujące leki hipoglikemizujące z powodu cukrzycy powinny kontrolować poziom glukozy, ponieważ roślina może mieć łagodne działanie obniżające stężenie glukozy we krwi. Przed połączeniem magnolii z jakimkolwiek lekiem skonsultuj się ze specjalistą ochrony zdrowia.

Pochodzenie kory i mylenie z innymi gatunkami

Kora pozyskiwana ze stanowisk naturalnych wywiera presję na rodzime populacje gatunku w Chinach, dlatego zaleca się wybieranie materiału z upraw o znanym pochodzeniu. Nie należy też mylić Magnolia officinalis z Magnolia grandiflora, magnolią ozdobną często spotykaną na placach i w ogrodach, ani z ekstraktami sprzedawanymi jako „magnolia”, wytwarzanymi z innych gatunków tego rodzaju, ponieważ skład i bezpieczeństwo tych roślin nie są takie same.

Ciekawostki

Pochodzenie i historia

Magnolia officinalis pochodzi z Chin, a historia jej stosowania w tradycyjnej medycynie chińskiej sięga ponad 2000 lat, okresu, w którym ugruntowała swoją pozycję jako jedno z 50 podstawowych ziół tej tradycji, znane w niej jako hou po. Tradycyjne zastosowania obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, lęk, stany depresyjne i astmę, a długowieczność drzewa w połączeniu z odpornością na szkodniki i choroby sprawiła, że na przestrzeni dziejów było ono szeroko stosowane i uprawiane.

Odmiany

Istnieją dwie główne odmiany Magnolia officinalis: var. officinalis, o liściach z ostrym wierzchołkiem, oraz var. biloba, o liściach z wcięciem na wierzchołku, uznawana za kultygen niewystępujący spontanicznie w naturze. Drzewo, zrzucające liście i osiągające do 20 metrów wysokości, jest cenione nie tylko za właściwości lecznicze, ale także za walory ozdobne dużych, pachnących kwiatów, które rozwijają się wiosną.

Uprawa i zbiór

Gatunek dobrze rośnie w klimacie umiarkowanym i preferuje żyzne, przepuszczalne i lekko kwaśne gleby, a rozmnaża się go z nasion lub sadzonek. Korę tradycyjnie pozyskuje się z dojrzałych drzew, zwykle starszych niż 10 lat, aby stężenie związków czynnych było optymalne, a następnie ostrożnie się ją zdejmuje, suszy i przetwarza do celów leczniczych. Ponieważ zdejmowanie kory może zaszkodzić drzewu, zrównoważony zbiór i uprawa komercyjna są ważne dla ochrony dzikich populacji gatunku.

Najczęściej zadawane pytania

Czy magnolia nadaje się do odchudzania?

Nie ma dowodów, że Magnolia officinalis sama w sobie powoduje utratę wagi. Niewielkie badania z ekstraktem łączącym magnolię i Phellodendron amurense wykazały obniżenie kortyzolu i poprawę wskaźników nastroju u osób umiarkowanie zestresowanych, a ponieważ przewlekły stres może zwiększać apetyt i sprzyjać gromadzeniu tłuszczu brzusznego, wysunięto hipotezę o pośrednim wpływie na masę ciała. Mimo to roślina nie jest sposobem na odchudzanie, a jeśli jest stosowana, powinna być częścią zdrowego stylu życia, obejmującego zbilansowaną dietę, aktywność fizyczną i opiekę specjalisty.

Czy magnolia jest bezpieczna w ciąży?

Nie, należy unikać stosowania Magnolia officinalis w ciąży, okresie, w którym tradycyjna medycyna chińska uznaje roślinę za przeciwwskazaną, a także podczas karmienia piersią z powodu braku danych o jej bezpieczeństwie. Ponieważ ryzyko dla matki i dziecka nie jest znane, kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny porozmawiać ze specjalistą ochrony zdrowia przed zastosowaniem jakiegokolwiek suplementu lub rośliny leczniczej.

Czy magnolia pomaga w depresji?

Dostępne dowody nie pozwalają jeszcze tego stwierdzić, choć honokiol i magnolol wykazały potencjał przeciwdepresyjny w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach, być może dzięki wpływowi na neuroprzekaźniki, takie jak serotonina. Dane z badań na ludziach są nieliczne i nie potwierdzają korzyści w depresji, a magnolia nie zastępuje konwencjonalnego leczenia i nie powinna być łączona z lekami przeciwdepresyjnymi lub przeciwlękowymi bez konsultacji lekarskiej, zwłaszcza w przypadku depresji klinicznej.

Jakie są główne związki czynne magnolii?

Głównymi związkami czynnymi Magnolia officinalis są honokiol i magnolol, dwa neolignany o charakterze polifenolowym, którym przypisuje się większość badanych działań rośliny, takich jak efekty przeciwlękowe, przeciwzapalne, antyoksydacyjne i neuroprotekcyjne obserwowane w badaniach. Kora zawiera także alkaloidy, flawonoidy i terpenoidy, które uzupełniają złożony profil fitochemiczny i pomagają wyjaśnić różnorodność tradycyjnych zastosowań.

Jak magnolia wchodzi w interakcje z innymi lekami?

Magnolia officinalis może nasilać działanie leków wpływających na ośrodkowy układ nerwowy, takich jak środki uspokajające, benzodiazepiny, leki przeciwlękowe i przeciwdepresyjne, powodując nadmierną senność, a także wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, zwiększając ryzyko krwawień. Nie należy jej łączyć z alkoholem, a jej stosowanie trzeba przerwać co najmniej dwa tygodnie przed zabiegiem chirurgicznym ze względu na ryzyko addytywnej sedacji ze środkami znieczulającymi. Przed rozpoczęciem jej stosowania poinformuj lekarza lub farmaceutę o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach.

Czy magnolia ogrodowa to ta sama roślina, której używa się w medycynie chińskiej?

Nie, Magnolia grandiflora, często sadzona jako roślina ozdobna, to inny gatunek i nie należy jej mylić z Magnolia officinalis, której kora jest houpo tradycyjnej medycyny chińskiej. Dlatego warto sprawdzić nazwę naukową na etykiecie każdego produktu, podchodzić z rezerwą do ekstraktów „magnolii” bez podanego gatunku i wybierać korę z upraw, ponieważ zbiór ze stanowisk naturalnych wywiera presję na rodzime populacje w Chinach.