Portulaca oleracea (portulaka pospolita): właściwości i korzyści

Portulaca oleracea L. / Portulaka pospolita, w Polsce nazywana też portulaką warzywną, to sukulentna roślina jednoroczna, która w strefie tropikalnej może zachowywać się jak bylina. Należy do rodziny Portulacaceae, została opisana przez Karola Linneusza (Carl Linnaeus) i ma bardzo szeroki zasięg występowania, od Europy i Afryki Północnej po Bliski Wschód, Azję i obie Ameryki. Portulaka od tysiącleci jest ceniona jako pokarm i roślina lecznicza, a wzmianki o niej pojawiają się w dawnych tekstach, takich jak dzieła Teofrasta i Pliniusza Starszego. Jej mięsiste liście i czerwonawe łodygi skupiają składniki odżywcze i związki bioaktywne, które budzą zainteresowanie zarówno w kuchni, jak i w badaniach naukowych.

Portulaka słynie z wartości odżywczych i wyróżnia się jako jedno z warzyw liściowych najbogatszych w kwasy tłuszczowe omega-3, zwłaszcza w kwas alfa-linolenowy (ALA). Dostarcza też sporo niezbędnych witamin i składników mineralnych. Łatwość uprawy i zdolność przystosowania się do bardzo różnych warunków sprzyjały jej szerokiemu rozprzestrzenieniu i wykorzystaniu w wielu kulturach. Współczesna nauka przygląda się wielu z tych tradycyjnych zastosowań, a część z nich znajduje oparcie w badaniach laboratoryjnych i we wciąż wstępnych badaniach klinicznych. Wszystko to umacnia reputację rośliny jako wartościowego pokarmu, nie czyniąc z niej jednak zamiennika leczenia medycznego.

Nazwy ludowe i międzynarodowe

• Polski: portulaka, portulaka pospolita, portulaka warzywna.
• Angielski: common purslane, fatweed, garden purslane, little hogweed, pigweed, pursley, pussley, wild portulaca.
• Francuski: pourpier, pourpier commun, pourpier maraîcher.
• Hiszpański: verdolaga, verdolaga común.
• Niemiecki: Echter Portulak, Gemüse-Portulak, Portulak, Sommerportulak.
• Portugalski: beldroega, beldroega-comum (Portugalia); beldroega, bredo-de-porco, caaponga, porcelana, portulaca, salada-de-negro, verdolaga (Brazylia).
• Włoski: erba grassa, porcellana, portulaca.

Synonimy botaniczne

Portulaca oleracea L. zgromadziła na przestrzeni dziejów wiele synonimów botanicznych, co odzwierciedla jej szeroki zasięg oraz zmienność morfologiczną, z powodu której botanicy z różnych epok opisywali formy lub odmiany tej rośliny jako odrębne taksony. Do najczęściej przywoływanych należą Portulaca officinarum Crantz i Portulaca hortensis Rupr. Poniższa lista zestawia w porządku alfabetycznym najważniejsze nazwy stosowane wobec tego gatunku.

• Portulaca granulato-stellulata (Poelln.) Ricceri & Arrigoni
• Portulaca hortensis Rupr.
• Portulaca neglecta Mackenzie & Bush
• Portulaca nitida (Danin & H.G. Baker) Ricceri & Arrigoni
• Portulaca officinarum Crantz
• Portulaca oleracea subsp. sylvestris Čelak.
• Portulaca oleracea var. sylvestris DC.
• Portulaca retusa Engelm.

Rodzina botaniczna: Portulacaceae

Portulaca oleracea należy do rodziny Portulacaceae, grupy roślin dwuliściennych, w której przeważają gatunki sukulentne. Wiele z nich jest przystosowanych do suchych siedlisk dzięki mięsistym liściom i zdolności magazynowania wody, co zapewnia im odporność na suszę. W tradycyjnym ujęciu rodzina obejmowała około 20 rodzajów i ponad 500 gatunków, rozmieszczonych głównie w strefie umiarkowanej i tropikalnej. Nowsze klasyfikacje filogenetyczne ograniczyły jednak Portulacaceae praktycznie do rodzaju Portulaca, a kilku dawnych przedstawicieli przeniosły do takich rodzin jak Montiaceae i Talinaceae. Wiele gatunków z tej grupy uprawia się jako rośliny ozdobne, jadalne lub lecznicze, czego przykładem jest portulaka wielkokwiatowa (Portulaca grandiflora), ozdobna krewniaczka portulaki pospolitej, z którą bywa mylona w nazewnictwie ludowym.

Wykorzystywane części do herbat i preparatów

• Kwiaty
• Liście
• Łodygi
• Nasiona

W kuchni wykorzystuje się przede wszystkim liście i delikatne łodygi, natomiast nasiona były również przedmiotem badań fitochemicznych oraz badań klinicznych dotyczących metabolizmu.

Etnobotaniczne i tradycyjne zastosowania

• Medycyna ajurwedyjska: tradycyjnie odnotowywane stosowanie jako środka moczopędnego i przeciwzapalnego oraz przy problemach skórnych.
• Medycyna ludowa: ceniona w wielu tradycjach jako pokarm i zarazem lekarstwo ze względu na profil odżywczy, choć tak szerokie stosowanie nie oznacza udowodnionej skuteczności w każdej dolegliwości.
• Stosowanie zewnętrzne: rozgniecione świeże liście przykłada się, zgodnie z tradycją, na drobne rany, ukąszenia owadów i podrażnienia skóry.
• Tradycyjna medycyna chińska: tradycyjnie stosowana przy infekcjach jelitowych, biegunce, czerwonce, zakażeniach dróg moczowych i ukąszeniach owadów.
• Żywienie: spożywana jako warzywo liściowe w sałatkach, zupach i potrawkach w wielu kulturach, od Europy i Afryki Północnej po Bliski Wschód, Azję i Meksyk.

Właściwości terapeutyczne

Wymienione niżej właściwości podsumowują to, co tradycja i badania przypisują portulace. Większość z nich zaobserwowano w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach, a żadna nie zastępuje oceny lekarskiej ani leczenia.

• Antyoksydacyjny (neutralizacja wolnych rodników w testach laboratoryjnych)
• Hepatoprotekcyjny (ochrona wątroby obserwowana w modelach zwierzęcych)
• Hipocholesterolemiczny (obniżanie cholesterolu analizowane we wstępnych badaniach)
• Hipoglikemizujący (możliwe obniżenie stężenia glukozy we krwi, efekt wciąż badany)
• Immunomodulujący (modulacja odpowiedzi układu odpornościowego obserwowana w laboratorium)
• Kardioprotekcyjny (ochrona układu krążenia sugerowana przez badania eksperymentalne, wciąż badana)
• Moczopędny (zwiększenie ilości wydalanego moczu według przekazów tradycyjnych)
• Neuroprotekcyjny (ochrona komórek nerwowych obserwowana w badaniach eksperymentalnych)
• Przeciwbólowy (zmniejszenie bólu obserwowane w modelach zwierzęcych)
• Przeciwdrobnoustrojowy (działanie przeciw mikroorganizmom obserwowane w laboratorium)
• Przeciwwrzodowy (ochrona błony śluzowej żołądka obserwowana w modelach zwierzęcych)
• Przeciwzapalny (aktywność opisana w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach)
• Rozluźniający mięśnie (rozluźnienie mięśni opisane w badaniach eksperymentalnych)
• Wspomagający gojenie ran (przekaz tradycyjny dotyczący drobnych ran, poparty badaniami na zwierzętach)

Dowody naukowe dotyczące portulaki

Portulaca oleracea budzi rosnące zainteresowanie środowiska naukowego. Przeglądy literatury opisują aktywność neuroprotekcyjną, przeciwdrobnoustrojową, antyoksydacyjną i przeciwzapalną, obserwowaną w dużej mierze w testach laboratoryjnych i modelach zwierzęcych. Przedmiotem badań jest także bogactwo kwasów tłuszczowych omega-3 (ALA), witamin A, C i E oraz składników mineralnych, przede wszystkim ze względu na rolę rośliny jako pokarmu o wysokiej gęstości odżywczej. Działanie przeciwdrobnoustrojowe wobec różnych bakterii chorobotwórczych udokumentowano w laboratorium. Z kolei badania in vivo na zwierzętach odnotowały działanie przeciwzapalne związane ze spadkiem aktywności enzymów uczestniczących w procesie zapalnym.

W obszarze metabolizmu niewielkie badania kliniczne i najnowsze metaanalizy oceniają wpływ spożywania portulaki na glikemię, insulinę i profil lipidowy u osób z cukrzycą typu 2. W badaniach z nasionami rośliny odnotowano obniżenie stężenia glukozy, triglicerydów i cholesterolu całkowitego, a także wzrost HDL, co tłumaczy zainteresowanie gatunkiem w kontekście kardiometabolicznym. Wyniki te nie pozwalają jednak traktować możliwego działania hipoglikemizującego czy kardioprotekcyjnego jako ustalonego faktu. Temat jest wciąż badany i nie uzasadnia stosowania rośliny zamiast przepisanych leków.

Profil fitochemiczny

Profil chemiczny portulaki łączy składniki odżywcze z metabolitami wtórnymi, a wymienione poniżej grupy często pojawiają się w przeglądach poświęconych temu gatunkowi.

• Alkaloidy, w tym opisane u tego gatunku oleraceiny.
• Kwasy organiczne: kwas cytrynowy, kwas jabłkowy, kwas szczawiowy.
• Przeciwutleniacze: alfa-tokoferol, flawonoidy (apigenina, kemferol, kwercetyna), glutation, karotenoidy (beta-karoten, luteina, zeaksantyna), kwas askorbinowy.
• Saponiny.
• Składniki mineralne: cynk, magnez, mangan, miedź, potas, wapń, żelazo.
• Śluzy.
• Triterpenoidy.
• Wielonienasycone kwasy tłuszczowe: kwas alfa-linolenowy (ALA) z rodziny omega-3, któremu towarzyszy kwas linolowy z rodziny omega-6.
• Witaminy: witamina A (beta-karoten), witaminy z grupy B (foliany, niacyna, pirydoksyna), witamina C (kwas askorbinowy), witamina E (alfa-tokoferol).
• Związki fenolowe.

Formy przygotowania (herbaty, nalewki, ekstrakty)

• Ekstrakt (płynny, suchy)
• Kataplazm
• Kompresy
• Nalewka
• Napar (herbata)
• Odwar
• Świeży sok
• Zastosowanie kulinarne (sałatki, warzywa podsmażane, zupy)

W praktyce domowej przeważa zastosowanie kulinarne i zewnętrzne, natomiast ekstrakty i nalewki wymagają fachowej porady co do ilości i czasu stosowania.

Synergia z innymi roślinami

Metabolizm glukozy

W tradycji ziołoleczniczej portulakę często łączy się z innymi roślinami badanymi pod kątem możliwego wpływu na glikemię, w przekonaniu, że różne związki bioaktywne działają na odmienne szlaki metaboliczne i wzajemnie się uzupełniają. To działanie hipoglikemizujące jest wciąż badane i może sumować się z działaniem leków przeciwcukrzycowych. Dlatego takie połączenie należy traktować wyłącznie jako przekaz tradycyjny, który nie zastępuje standardowego leczenia ani nie zwalnia z opieki specjalisty i kontroli stężenia glukozy.

Procesy zapalne

Obok roślin tradycyjnie stosowanych jako przeciwzapalne portulaka wchodzi w skład mieszanek, po które tradycja sięga przy dolegliwościach o podłożu zapalnym. Praktyka ta opiera się na obecności kwasów tłuszczowych omega-3 i flawonoidów, które w badaniach laboratoryjnych wykazały aktywność przeciwzapalną. Takie zsumowane działanie nie zostało jednak w spójny sposób wykazane u ludzi, dlatego te połączenia należy postrzegać jako przekaz tradycyjny, a nie obietnicę ulgi.

Zdrowie układu krążenia

Razem z roślinami, które tradycja wiąże z dbałością o serce i profil lipidowy, portulaka bywa tradycyjnie włączana do diety ukierunkowanej na zdrowie układu sercowo-naczyniowego. Zawartość omega-3 i przeciwutleniaczy jest analizowana w badaniach nad cholesterolem, ochroną naczyń krwionośnych i pracą serca, ale te efekty są wciąż badane i mają sens jedynie w ramach kompleksowego planu zdrowotnego prowadzonego pod okiem specjalisty.

Przepisy i protokoły użycia

Kataplazm na stany zapalne skóry

Składniki: świeże liście portulaki.

Przygotowanie: Rozgnieść świeże liście na pastę, nałożyć bezpośrednio na drobne rany, ukąszenia owadów lub podrażnione miejsca na skórze i przykryć czystą tkaniną, pozostawiając na 20 do 30 minut. Okład można powtarzać w razie potrzeby, a tradycyjnie stosuje się go, aby złagodzić podrażnienia i towarzyszyć procesowi gojenia powierzchownych urazów. Takie zastosowanie opiera się na tradycyjnych przekazach o przeciwzapalnym działaniu rośliny i jej wpływie na gojenie. Głębokie, zakażone lub niegojące się rany powinien ocenić pracownik ochrony zdrowia, a pastę należy odstawić przy pierwszych oznakach zaczerwienienia lub swędzenia.

Napar wspierający trawienie i ogólne samopoczucie

Składniki: niewielka ilość świeżych lub suszonych liści portulaki i filiżanka wrzącej wody.

Przygotowanie: Zalać liście wrzącą wodą, parzyć przez 5 do 10 minut i przecedzić przed wypiciem. Zgodnie z tradycją napar pije się po posiłkach jako wsparcie trawienia lub o innych porach dnia ze względu na wartości odżywcze, zawsze okazjonalnie i z umiarem. Ilość liści i częstotliwość stosowania należy ustalić po konsultacji, zwłaszcza w przypadku osób z kamicą nerkową w wywiadzie, kobiet w ciąży i osób przyjmujących leki przeciwcukrzycowe; skonsultuj się z pracownikiem ochrony zdrowia.

Podsmażana portulaka

Składniki: liście i delikatne łodygi portulaki, posiekany czosnek i oliwa.

Przygotowanie: Podsmażyć liście i delikatne łodygi z posiekanym czosnkiem na oliwie przez kilka minut, aż zmiękną, i podawać jako dodatek do dań głównych albo dodać do omletów, zup i potrawek. To smaczny sposób na włączenie portulaki do diety, a krótka obróbka zachowuje znaczną część składników odżywczych, choć nieco zmniejsza ilość tych najbardziej wrażliwych na ciepło, takich jak witamina C.

Sałatka ze świeżej portulaki

Składniki: liście i delikatne łodygi portulaki, pomidor, ogórek, cebula, oliwa i cytryna.

Przygotowanie: Dodać liście i delikatne łodygi portulaki do zielonej sałatki z pomidorem, ogórkiem i cebulą, a następnie skropić lekkim sosem z oliwy i soku z cytryny. Portulaka nadaje potrawie lekko kwaskowy i słonawy smak, chrupiącą konsystencję i sporą porcję składników odżywczych, dzięki czemu sałatka staje się orzeźwiającą propozycją na co dzień.

Zielony sok z portulaką

Składniki: garść świeżej portulaki, jabłko, ogórek, imbir i woda kokosowa.

Przygotowanie: Zmiksować w blenderze portulakę z jabłkiem, ogórkiem, imbirem i wodą kokosową, w razie potrzeby przecedzić i wypić od razu. Napój dostarcza skoncentrowanej porcji witamin, składników mineralnych i przeciwutleniaczy. Sok to praktyczny sposób na zwiększenie codziennego spożycia zielonych warzyw, ale ponieważ koncentruje on również szczawiany zawarte w roślinie, osoby z kamicą nerkową w wywiadzie powinny pić go tylko od czasu do czasu i po konsultacji.

Powyższe preparaty opierają się na tradycyjnych przekazach i nie zastępują fachowej porady. Przed każdym zastosowaniem wewnętrznym należy zapoznać się z przeciwwskazaniami i interakcjami opisanymi w niniejszym artykule.

Powiązane terapie

Fitoterapia kliniczna

W fitoterapii klinicznej zainteresowanie portulaką dotyczy ekstraktów ocenianych w badaniach nad zaburzeniami metabolicznymi, zapalnymi i sercowo-naczyniowymi. Badania podkreślają działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne oraz możliwe działanie hipoglikemizujące, które wciąż jest przedmiotem badań. Każde zastosowanie wykraczające poza żywienie powinien zalecić i nadzorować pracownik ochrony zdrowia, który oceni dawkę, czas trwania kuracji i interakcje z przyjmowanymi lekami.

Tradycyjna medycyna chińska (TMC)

W TMC portulaka, nazywana ma chi xian, jest tradycyjnie stosowana przy infekcjach jelitowych, biegunce, czerwonce, zakażeniach dróg moczowych i ukąszeniach owadów. Tradycja klasyfikuje ją jako zioło o zimnej naturze i kwaśnym smaku, którego funkcją jest „oczyszczanie z gorąca i odtruwanie”. Pojęcia te, właściwe dla tego systemu, wyznaczają jej zastosowanie w równoważeniu organizmu i wspieraniu funkcji trawiennych i moczowych, bez bezpośredniego odpowiednika w diagnozach medycyny zachodniej.

Żywienie funkcjonalne

W żywieniu funkcjonalnym portulaka trafia do jadłospisów planowanych tak, by urozmaicić podaż roślinnych kwasów omega-3, witamin i składników mineralnych. Dlatego jest szczególnie cenna w dietach wegetariańskich i wegańskich, w których źródła omega-3 bywają ograniczone. Celem jest wspieranie zdrowia serca i mózgu oraz równowagi procesów zapalnych w ramach zróżnicowanej diety. Organizm przekształca jednak tylko niewielką część ALA w formy długołańcuchowe (EPA i DHA), a żaden pojedynczy pokarm nie chroni sam w sobie przed chorobami przewlekłymi.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Ogólne przeciwwskazania

Portulaka jest przeciwwskazana u osób ze stwierdzoną alergią na tę roślinę lub na inne gatunki z rodziny Portulacaceae. Zawiera szczawiany, dlatego osoby z kamicą nerkową szczawianowo-wapniową w wywiadzie powinny zachować umiar. Nadmierne spożycie może sprzyjać powstawaniu kamieni u osób podatnych. Literatura medyczna opisuje też przypadki nefropatii szczawianowej związane ze spożyciem dużych ilości rośliny. Z tego powodu osoby z chorobą nerek lub skłonnością do problemów z nerkami powinny spożywać ją z umiarem i pod kontrolą lekarza.

Ciąża i karmienie piersią

W odniesieniu do portulaki odnotowano tradycyjne stosowanie jako środka pobudzającego macicę, a roślina ma też opinię środka o działaniu emmenagogicznym (pobudzającym miesiączkowanie). Dlatego w ciąży należy unikać skoncentrowanych ilości leczniczych, takich jak ekstrakty, nalewki, zagęszczone soki czy często pite napary. Zastrzeżenie to nie dotyczy liści spożywanych okazjonalnie w sałatce, ponieważ sporadyczne jedzenie portulaki jako pokarmu uznaje się zwykle za bezpieczne. W okresie karmienia piersią brakuje badań potwierdzających nieszkodliwość ilości leczniczych, a ostrożność nakazuje skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia przed regularnym stosowaniem lub spożywaniem większych porcji, zarówno w ciąży, jak i podczas karmienia piersią.

Interakcje z lekami

Odnotowano możliwe działanie hipoglikemizujące, które może sumować się z działaniem leków przeciwcukrzycowych; jest to wniosek z badań, nadal pozostający przedmiotem analiz, którego nie należy traktować jako ustalonego faktu. Mimo to osoby przyjmujące leki na cukrzycę powinny kontrolować stężenie glukozy i porozmawiać z lekarzem, zanim zaczną spożywać roślinę w ilościach leczniczych. Ze względu na właściwości moczopędne portulaka może teoretycznie nasilać działanie leków moczopędnych i sprzyjać zaburzeniom gospodarki elektrolitowej. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna, również powinny zasięgnąć porady przed sięgnięciem po ekstrakty lub suplementy z tej rośliny, ponieważ ta możliwa interakcja została słabo zbadana i wiąże się z ryzykiem zmian krzepnięcia krwi. Przed połączeniem portulaki z jakimkolwiek lekiem skonsultuj się z pracownikiem ochrony zdrowia.

Częste skutki uboczne

Skutki uboczne portulaki są zwykle rzadkie i łagodne, ale u osób wrażliwych jej spożycie może wywołać nudności, wymioty lub alergiczne reakcje skórne. Stosowanie zewnętrzne może sporadycznie powodować kontaktowe zapalenie skóry. Wysokie dawki ekstraktu wiązano w modelach zwierzęcych z uszkodzeniem wątroby i nerek. U ludzi spożywających roślinę z umiarem takie efekty nie są częste, ale podkreślają potrzebę unikania długotrwałego stosowania preparatów skoncentrowanych. W razie jakiejkolwiek reakcji niepożądanej należy przerwać stosowanie i skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia.

Ciekawostki

Portulakę często wymienia się wśród najbardziej odżywczych warzyw liściowych dzięki bogactwu kwasów tłuszczowych omega-3, witamin A, C i E oraz niezbędnych składników mineralnych. Jej stosowanie jako pokarmu i leku sięga tysięcy lat wstecz, a wzmianki o niej można znaleźć w tekstach Teofrasta z IV wieku p.n.e. i Pliniusza Starszego w jego Historii naturalnej. W Indiach, gdzie jest znana jako kulfa, roślinę szeroko wykorzystuje się w kuchni i medycynie tradycyjnej. Niezwykła odporność pozwala jej rosnąć na ubogich glebach i w trudnych warunkach, przez co w niektórych sytuacjach uchodzi za „chwast”, a jednocześnie stanowi cenne źródło pożywienia.

Lekko kwaskowy i słonawy smak portulaki wynika z obecności kwasów szczawiowego i jabłkowego, które nadają roślinie charakterystyczny profil smakowy. Gatunek przyciąga też uwagę botaników, ponieważ w okresach suszy potrafi przełączać się między fotosyntezą typu C4 a metabolizmem kwasowym gruboszowatych (CAM), co pomaga wyjaśnić jego tolerancję na gorące i suche środowiska.

Najczęściej zadawane pytania

Czy portulaka pomaga schudnąć?

Choć portulaka jest pożywna i niskokaloryczna, brakuje solidnych dowodów naukowych na to, że sama w sobie powoduje utratę masy ciała. Może stanowić zdrowe uzupełnienie zbilansowanej diety połączonej z aktywnym trybem życia, sprzyjając uczuciu sytości i dostarczając składników odżywczych bez wielu dodatkowych kalorii. Włączenie jej do jadłospisu wspiera zatem ogólny stan zdrowia, a w kontroli masy ciała może pomóc jedynie pośrednio.

Czy portulaka jest bezpieczna dla wszystkich?

Nie, portulaka nie jest bezpieczna dla wszystkich, a osoby z alergią na tę roślinę lub z kamicą nerkową w wywiadzie powinny zachować ostrożność ze względu na wysoką zawartość szczawianów. Kobiety w ciąży powinny unikać skoncentrowanych ilości leczniczych, ponieważ odnotowano tradycyjne stosowanie rośliny jako środka pobudzającego macicę, a kobiety karmiące piersią powinny przed regularnym stosowaniem skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia. Porady potrzebują też osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, moczopędne lub przeciwcukrzycowe, ponieważ możliwe działanie hipoglikemizujące rośliny, wciąż badane, może sumować się z działaniem leków przeciwcukrzycowych.

Czy osoby z kamicą nerkową mogą jeść portulakę?

Portulaka zawiera szczawiany, dlatego osoby z kamicą nerkową szczawianowo-wapniową w wywiadzie powinny spożywać ją z umiarem. Literatura medyczna opisuje przypadki nefropatii szczawianowej związane ze spożyciem dużych ilości tej rośliny, przez co codzienne picie soków, przyjmowanie ekstraktów czy jedzenie obfitych porcji nie jest wskazane dla osób, które miały już kamienie nerkowe. W takiej sytuacji najrozsądniej jest ustalić odpowiednią częstotliwość i ilość z nefrologiem lub dietetykiem.

Czy portulakę można jeść na surowo?

Tak, liście i delikatne łodygi portulaki można jeść na surowo w sałatkach, co jest jednym z najpopularniejszych sposobów jej wykorzystania, z lekko kwaskowym i słonawym smakiem oraz chrupiącą konsystencją. Spożycie na surowo lepiej zachowuje składniki wrażliwe na ciepło, takie jak witamina C i niektóre przeciwutleniacze. Przed podaniem warto dokładnie umyć liście i łodygi, aby usunąć ziemię i inne zanieczyszczenia.

Jak rozpoznać portulakę?

Portulakę pospolitą (Portulaca oleracea) łatwo rozpoznać po czerwonawych, soczystych łodygach, które rosną płożąco lub są podniesione i tworzą przy ziemi zwarte kobierce. Liście są mięsiste, odwrotnie jajowate do łopatkowatych, o błyszczącej zielonej barwie. Drobne żółte kwiaty o pięciu płatkach otwierają się tylko na kilka godzin w słoneczne poranki. Najbardziej przydatnymi cechami rozpoznawczymi są sukulentny wygląd i płożący wzrost, a ponieważ inne płożące rośliny mogą być z nią mylone, zbierać ją do jedzenia można tylko przy pewnej identyfikacji.

Jak najlepiej spożywać portulakę, aby dostarczyć omega-3?

Jedzenie świeżych liści i łodyg w sałatkach lub sokach to dobry sposób na wykorzystanie składników odżywczych portulaki, w tym omega-3. Ponieważ ciepło może rozkładać część najbardziej wrażliwych kwasów tłuszczowych, aby uzyskać jak najwięcej omega-3, lepiej spożywać ją na surowo, w świeżych sałatkach albo w zielonych sokach. Osoby z kamicą nerkową w wywiadzie powinny jednak trzymać się umiarkowanych porcji ze względu na szczawiany.