Krameria triandra Ruiz & Pav. / Ratania, w świecie znana także jako ratania peruwiańska lub czerwona, to wieloletni, półpasożytniczy krzew z rodziny Krameriaceae, którego opisali hiszpańscy botanicy Hipólito Ruiz López i José Antonio Pavón y Jiménez. Pochodzi z andyjskich regionów Ameryki Południowej, głównie z Peru i Boliwii, i dobrze radzi sobie na suchych, piaszczystych glebach położonych wysoko w górach. Jej korzeń od stuleci jest ceniony w tradycyjnej medycynie andyjskiej, a później także w farmakopei europejskiej, ze względu na silne działanie ściągające.
Stosowanie ratanii sięga dawnych praktyk, w których korzeń wykorzystywano przy wielu dolegliwościach, od problemów jamy ustnej po zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Duża zawartość garbników, zwłaszcza tzw. kwasu rataniotaninowego, sprawia, że korzeń obkurcza tkanki i tworzy na błonach śluzowych ochronną warstewkę. Ten skład jest przedmiotem badań laboratoryjnych, które szukają chemicznych podstaw różnych tradycyjnych zastosowań, choć badań klinicznych z udziałem ludzi wciąż jest niewiele. Obecnie ratanię spotyka się przede wszystkim w płynach do płukania jamy ustnej i gardła oraz w produktach do higieny jamy ustnej, a stosowanie wewnętrzne jest ograniczone i zawsze powinno odbywać się pod okiem specjalisty.
Nazwy ludowe i międzynarodowe
- Polski: korzeń ratanii, ratania.
- Angielski: Peruvian rhatany, red rhatany, rhatany.
- Francuski: ratanhia, ratanhia du Pérou.
- Hiszpański: abrojo colorado, raíz para los dientes, ratanhia, ratania.
- Niemiecki: Ratanhia, Ratanhiawurzel.
- Portugalski: ratânhia, ratânia, ratânia-do-peru, ratânia-peruana, ratânia-vermelha.
- Włoski: ratania.
Większość tych nazw wywodzi się od andyjskiego słowa, z którego powstała nazwa ratania. Odniesienia do Peru i do czerwonej barwy, obecne w kilku językach, pozwalają odróżnić ten południowoamerykański gatunek od ratanii północnoamerykańskich i meksykańskich, które należą do innych gatunków tego samego rodzaju i mają własne nazwy ludowe.
Synonimy botaniczne
Choć Krameria triandra Ruiz & Pav. to nazwa najczęściej spotykana w literaturze farmaceutycznej, bazy taksonomiczne, takie jak World Flora Online i dawna The Plant List, uznają za nazwę akceptowaną Krameria lappacea (Dombey) Burdet & B.B.Simpson, a K. triandra traktują jako synonim. Innym podawanym synonimem jest Krameria triandra var. humboldtiana Chodat. W praktyce znaczna część nowszych badań nad korzeniem ukazuje się pod nazwą K. lappacea, podczas gdy klasyczne prace z zakresu farmakognozji posługują się nazwą K. triandra, o czym warto pamiętać, przeszukując literaturę naukową na temat tej rośliny.
Rodzina botaniczna: Krameriaceae
Rodzina Krameriaceae jest monotypowa i obejmuje tylko rodzaj Krameria, liczący około 17 do 18 gatunków rozmieszczonych w obu Amerykach. Przez długi czas rodzinę łączono z Polygalaceae i Fabaceae, jednak nowsze analizy genetyczne wskazują na bliskie pokrewieństwo z Zygophyllaceae w obrębie rzędu Zygophyllales. Gatunki z rodzaju Krameria wyróżniają się półpasożytniczym trybem życia: oprócz prowadzenia fotosyntezy pobierają wodę i składniki odżywcze z korzeni innych roślin za pomocą wyspecjalizowanych ssawek (haustoriów).
Dzięki tej adaptacji ratania dobrze rośnie w suchych, trudnych środowiskach, takich jak andyjskie zbocza. Z tego powodu Krameriaceae są ciekawym obiektem badań botanicznych, ponieważ pokazują różnorodność strategii przetrwania w świecie roślin. Rodzina znana jest też z wytwarzania biologicznie czynnych metabolitów wtórnych, takich jak garbniki i lignany, które stanowią podstawę właściwości leczniczych przypisywanych ratanii.
Wykorzystywane części do herbat i preparatów
- Korzeń (główna część surowca, ze względu na wysokie stężenie garbników i innych związków bioaktywnych).
W handlu roślinami leczniczymi korzeń sprzedaje się w postaci suszonej, w kawałkach lub sproszkowany, a to w jego korze skupia się czerwonawy barwnik wymieniony w profilu fitochemicznym, odpowiedzialny za intensywny kolor odwarów i nalewek z ratanii.
Etnobotaniczne i tradycyjne zastosowania
- Biegunka i czerwonka, w tradycyjnych przekazach o stosowaniu wewnętrznym.
- Hemoroidy i szczeliny odbytu, w okładach i tradycyjnych zastosowaniach miejscowych.
- Łagodzenie stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła, w postaci płukanek.
- Naturalny barwnik oraz patyczki do żucia (chewing sticks), którymi ludy andyjskie czyściły zęby.
- Tradycyjna pielęgnacja dziąseł i dolegliwości jamy ustnej (afty, popękany język, zapalenie dziąseł).
- Zewnętrzne stosowanie na skaleczenia, drobne powierzchowne rany i lekkie oparzenia (przekaz tradycyjny).
Te przekazy pochodzą z tradycji andyjskiej oraz z europejskiej praktyki lekarskiej XIX i XX wieku. Większość z nich opiera się na ściągającym działaniu garbników, od dawna opisywanym w farmakognozji, a nie na kontrolowanych badaniach klinicznych.
Właściwości terapeutyczne
- Antyseptyczne (tradycyjne stosowanie w płukankach jamy ustnej i do oczyszczania drobnych zmian na błonach śluzowych)
- Fotoochronne (lipofilny ekstrakt bogaty w neolignany wykazał w laboratorium ochronę przed uszkodzeniami wywołanymi promieniowaniem UV)
- Gojące (tradycyjne przekazy o stosowaniu na drobne rany i powierzchowne zmiany skórne)
- Hemostatyczne (tradycyjne stosowanie do tamowania drobnych krwawień z dziąseł i błon śluzowych)
- Przeciwbiegunkowe (tradycyjny przekaz związany ze ściągającym działaniem garbników, bez potwierdzenia w badaniach klinicznych)
- Przeciwdrobnoustrojowe (ekstrakty z korzenia hamowały w badaniach laboratoryjnych wzrost bakterii, w tym opornych gronkowców)
- Przeciwzapalne (lignany z korzenia zmniejszały ostry stan zapalny w badaniach doświadczalnych i laboratoryjnych)
- Ściągające (garbniki obkurczają tkanki i błony śluzowe oraz zmniejszają wydzielanie, co jest dobrze opisane w farmakognozji)
- Tonizujące (tradycyjny przekaz o napinającym działaniu na tkanki dziąseł)
Działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne i fotoochronne obserwowano głównie w przypadku ekstraktów badanych w laboratorium lub na modelach zwierzęcych, dlatego wskazuje ono kierunki badań, ale nie uzasadnia obietnic konkretnych efektów przy domowym stosowaniu rośliny.
Profil fitochemiczny
- Czerwień ratanii, czyli ratanhia red (barwnik obecny w korze korzenia)
- Garbniki (w dużych stężeniach, od 8% do 18% w korzeniu)
- Kwas rataniotaninowy (rodzaj garbnika skondensowanego)
- Lignany
- Neolignany (o działaniu przeciwutleniającym i fotoochronnym obserwowanym w laboratorium)
- Proantocyjanidyny (oligomeryczne, zbudowane z jednostek flawanolu)
Klasyczne badania Scholza i Rimplera, opublikowane w latach 80. XX wieku, scharakteryzowały garbniki i proantocyjanidyny korzenia, a późniejsze prace wyizolowały lignany i neolignany, wiązane z działaniem przeciwzapalnym i przeciwutleniającym obserwowanym w laboratorium.
Formy przygotowania (herbaty, nalewki, ekstrakty)
- Ekstrakt płynny (preparat skoncentrowany, stosowany pod nadzorem specjalisty)
- Nalewka (rozcieńczona w wodzie do płukania jamy ustnej i gardła)
- Odwar (do płukania jamy ustnej i gardła oraz do okładów; stosowanie wewnętrzne zależy od zaleceń specjalisty)
- Proszek (w produktach do zębów i domowych pastach; wewnętrznie tylko po konsultacji)
Formy stosowania miejscowego, takie jak płukanie jamy ustnej i gardła oraz okłady, dominują zarówno w tradycji, jak i w obecnych produktach, natomiast przyjmowanie doustne, ze względu na wysoką zawartość garbników, powinno być doraźne, krótkotrwałe i nadzorowane przez pracownika ochrony zdrowia.
Synergia z innymi roślinami
Ściągające mieszanki dla jamy ustnej
W europejskiej tradycji higieny jamy ustnej ratanię często łączy się z roślinami o profilu ściągającym, aromatycznym i przeciwdrobnoustrojowym, takimi jak goździkowiec korzenny (Syzygium aromaticum), mirra (Commiphora myrrha) i pięciornik kurze ziele (Potentilla erecta). Te trzy rośliny często pojawiają się w proszkach do zębów, kremach i nalewkach, a mieszanki tradycyjnie stosuje się przy łatwo krwawiących dziąsłach, łagodnych stanach zapalnych, takich jak zapalenie dziąseł i zapalenie jamy ustnej, oraz do oczyszczania jamy ustnej, przy czym połączenie roślin nie zastępuje wizyty u dentysty.
Płukanki z ziołami aromatycznymi
Mięta pieprzowa (Mentha piperita), nagietek (Calendula officinalis) i szałwia (Salvia officinalis) również często towarzyszą ratanii w płynach i płukankach do jamy ustnej. Tradycja łączy orzeźwiający smak mięty i łagodny charakter nagietka ze ściągającym działaniem andyjskiego korzenia. W domowych recepturach zaleca się, by nalewki zawsze rozcieńczać wodą i nie połykać płynu, a w razie pieczenia lub miejscowego podrażnienia przerwać stosowanie.
Przepisy i protokoły użycia
Ściągająca płukanka z ratanii, mirry i szałwii
Ta płukanka, tradycyjnie stosowana przy wrażliwych dziąsłach i łagodnych stanach zapalnych jamy ustnej, składa się z 10 ml nalewki z ratanii, 10 ml nalewki z mirry i 10 ml nalewki z szałwii, zmieszanych w buteleczce z ciemnego szkła. Przy każdym użyciu rozcieńcz 10 do 20 kropli mieszanki w pół szklanki letniej wody i energicznie płucz usta dwa do trzech razy dziennie, najlepiej po myciu zębów, nie połykając płynu. Mieszanka łączy rośliny o tradycji ściągającej i aromatycznej, jednak dziąsła, które nadal krwawią, wymagają oceny dentysty, a w razie miejscowego podrażnienia należy przerwać stosowanie.
Tradycyjny odwar przy epizodach biegunki
Według tradycyjnych przekazów suszony, rozdrobniony korzeń ratanii gotowano na wolnym ogniu w wodzie przez 10 do 15 minut, przecedzano i pito letni przy epizodach biegunki, ze względu na ściągające działanie garbników na błonę śluzową jelit. Ponieważ brakuje danych o bezpieczeństwie stosowania wewnętrznego, a wysoka zawartość garbników może podrażniać błonę śluzową żołądka i zmniejszać wchłanianie żelaza oraz innych minerałów, ilość korzenia, liczbę dawek i czas stosowania należy ustalać indywidualnie. Przed użyciem skonsultuj się z pracownikiem ochrony zdrowia. Utrzymująca się biegunka albo biegunka z krwią, gorączką lub objawami odwodnienia wymaga oceny lekarskiej. To samo dotyczy każdego takiego przypadku u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych, u których uzupełnianie płynów ma pierwszeństwo przed jakąkolwiek rośliną.
Domowa pasta do zębów na wrażliwe dziąsła
Ta pasta, tradycyjnie używana do mycia zębów i masowania wrażliwych dziąseł, powstaje ze sproszkowanego korzenia ratanii i sody oczyszczonej zmieszanych w równych częściach, z niewielką ilością przefiltrowanej wody lub oleju kokosowego dodawaną stopniowo aż do uzyskania konsystencji pasty. Nałóż niewielką ilość na szczoteczkę, masuj dziąsła delikatnymi ruchami i dokładnie wypłucz usta, nie połykając pasty. Tradycja przypisuje ściągającemu działaniu ratanii ujędrnienie tkanek dziąseł, a soda oczyszczona pomaga w oczyszczaniu i neutralizowaniu kwasów. Ponieważ soda działa ściernie, warto stosować ją z umiarem, obserwować reakcję dziąseł i pamiętać, że preparat nie zastępuje pasty z fluorem zaleconej przez dentystę.
Okład przy hemoroidach i szczelinach odbytu
Ten okład, tradycyjnie stosowany dla złagodzenia miejscowego dyskomfortu przy hemoroidach i szczelinach odbytu, przygotowuje się z mocnego odwaru z dwóch łyżek stołowych korzenia ratanii na 250 ml wody, gotowanego około 15 minut i całkowicie ostudzonego. Zimnym płynem nasącz czysty kompres i przyłóż go do zmienionego miejsca na 15 do 20 minut, powtarzając zabieg dwa do trzech razy dziennie. Tradycja wiąże ściągające i gojące działanie korzenia z łagodzeniem miejscowego stanu zapalnego. Mimo to okładu nie należy stosować na głębokie lub zakażone zmiany bez oceny lekarskiej, a krwawienie z odbytu, silny ból lub utrzymujące się objawy wymagają konsultacji.
Powyższe preparaty opierają się na tradycyjnych przekazach i nie zastępują fachowej porady. Przed każdym zastosowaniem wewnętrznym należy zapoznać się z przeciwwskazaniami i interakcjami opisanymi w niniejszym artykule.
Powiązane terapie
Fitoterapia kliniczna
We współczesnej fitoterapii klinicznej ratanię stosuje się w standaryzowanych preparatach, takich jak ekstrakty i nalewki, przede wszystkim przy łagodnych stanach zapalnych błon śluzowych. Dawkę dobiera się indywidualnie, w zależności od stężenia garbników w produkcie i reakcji pacjenta. Działanie ściągające sprawia, że korzeń jest tradycyjnym wyborem w preparatach miejscowych przy zapaleniu dziąseł, zapaleniu jamy ustnej i zapaleniu gardła, natomiast stosowanie wewnętrzne przy łagodnej biegunce wymaga indywidualnej oceny i powinno być krótkie. W badaniach klinicznych oceniano już produkty do higieny jamy ustnej na bazie ratanii u pacjentów poddawanych chemioterapii, w kontekście zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, ale dostępne dane są nadal ograniczone. Nadzór pracownika ochrony zdrowia pozostaje niezbędny dla bezpieczeństwa stosowania.
Homeopatia
Choć w homeopatii jest mniej znana niż inne rośliny, Krameria wchodzi w skład preparatów homeopatycznych pod nazwą Ratanhia. Homeopatyczna materia medica wiąże ją z takimi stanami jak zapalenia jamy ustnej, szczeliny odbytu i dolegliwości żołądkowo-jelitowe przebiegające z biegunką. Zgodnie z zasadami samej homeopatii metoda ma pobudzać zdolność organizmu do reakcji za pomocą minimalnych, silnie rozcieńczonych dawek substancji. Wskazania te pochodzą z tradycji homeopatycznej, a nie z badań klinicznych. Wybór środka i potencji należy do wykwalifikowanego homeopaty, po indywidualnej ocenie, i nie zastępuje diagnozy lekarskiej w przypadku krwawień lub uporczywego bólu.
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Przeciwwskazania ogólne
Ratania jest przeciwwskazana u osób ze stwierdzoną nadwrażliwością na rośliny z rodziny Krameriaceae. Reakcje alergiczne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry czy pokrzywka, choć rzadkie, zostały odnotowane, w tym w opisie przypadku klinicznego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry związanego z ekstraktem z tej rośliny. Stosowania doustnego należy unikać w ciąży i w okresie karmienia piersią, ponieważ brak badań potwierdzających jej nieszkodliwość dla matki, płodu lub niemowlęcia. U dzieci nie zaleca się stosowania wewnętrznego bez konsultacji z pediatrą.
Podstawowe środki ostrożności dotyczące korzenia obejmują: unikanie długotrwałego stosowania wewnętrznego z powodu wysokiej zawartości garbników, która może podrażniać błonę śluzową żołądka i zmniejszać wchłanianie żelaza i innych minerałów; niestosowanie na głębokie lub zakażone rany bez oceny lekarskiej; niestosowanie w ciąży i w okresie laktacji bez porady specjalisty; przerwanie stosowania w razie miejscowego podrażnienia. Osoby z niedokrwistością z niedoboru żelaza, zapaleniem błony śluzowej żołądka lub chorobą wrzodową powinny porozmawiać z pracownikiem ochrony zdrowia przed jakimkolwiek stosowaniem doustnym, właśnie z powodu tych dwóch skutków działania garbników.
Częste skutki uboczne
Skutki uboczne ratanii są zwykle łagodne i występują rzadko, ale przyjmowanie doustne może u niektórych osób wywołać podrażnienie żołądka lub ból żołądka, zwłaszcza przy wysokich dawkach lub u osób z wrażliwym żołądkiem. Przy stosowaniu miejscowym najczęściej wymienianą reakcją jest rzadkie kontaktowe zapalenie skóry, które wymaga natychmiastowego odstawienia produktu, podobnie jak każdy inny niepożądany objaw. Dobrze rozcieńczone preparaty i nadzór specjalisty pomagają ograniczyć ryzyko działań niepożądanych.
Interakcje z lekami
Ze względu na wysokie stężenie garbników ratania przyjmowana doustnie może zaburzać wchłanianie leków i składników odżywczych, ponieważ cząsteczki te tworzą kompleksy z wieloma substancjami i obniżają ich biodostępność. Żelazo i inne minerały należą do najbardziej narażonych. Zaleca się zachowanie co najmniej dwóch godzin odstępu między przyjęciem ratanii a przyjęciem innych leków lub suplementów. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub leki na cukrzycę powinny zachować ostrożność i skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia, ponieważ ratania teoretycznie może wpływać na krzepnięcie krwi lub poziom glukozy, choć ta interakcja nie jest dobrze udokumentowana.
Ciekawostki
Pochodzenie nazwy
Ludowa nazwa ratania wywodzi się z języka keczua, którym posługują się rdzenne ludy Andów. Według najczęściej przytaczanej etymologii termin pochodzi od słowa oznaczającego „roślinę pełzającą po ziemi”, co pasuje do niskiego, płożącego pokroju krzewu w jego naturalnym środowisku. Etymologia ta odzwierciedla dawny związek rośliny z kulturami andyjskimi, które znały ją i wykorzystywały na długo przed jej pojawieniem się w medycynie zachodniej. Hiszpańska nazwa raíz para los dientes („korzeń do zębów”) zachowuje pamięć o używaniu korzenia do czyszczenia zębów.
Roślina półpasożytnicza
Jedną z najciekawszych cech Krameria triandra jest półpasożytniczy tryb życia: w przeciwieństwie do pełnych pasożytów ratania prowadzi fotosyntezę i sama wytwarza część pożywienia. Uzupełnia odżywianie, pobierając wodę i składniki mineralne z korzeni roślin żywicielskich za pomocą wyspecjalizowanych struktur zwanych ssawkami (haustoriami), co pozwala jej przetrwać na ubogich glebach i w suchych środowiskach, gdzie konkurencja o zasoby jest silna.
Historyczne zastosowanie w Europie
Ratania zyskała znaczenie w medycynie europejskiej w XIX i na początku XX wieku, kiedy szeroko stosowano ją ze względu na silne działanie ściągające przy przewlekłej biegunce, czerwonce, krwotokach oraz stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Czasopisma medyczne z lat 40. XIX wieku publikowały już opisy przypadków z użyciem preparatów z ratanii przy szczelinach odbytu, a zastosowanie to przejęła również homeopatia. Poza wartością leczniczą korzeń służył jako naturalny barwnik, a w Portugalii używano go nawet do nadawania winom rubinowego odcienia, co świadczy o jego ówczesnym znaczeniu gospodarczym.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ratania jest bezpieczna przy stosowaniu wewnętrznym?
Stosowanie wewnętrzne ratanii wymaga ostrożności i powinno odbywać się wyłącznie pod nadzorem wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia. Choć korzeń tradycyjnie stosuje się przy epizodach biegunki, brakuje kompleksowych badań bezpieczeństwa, a wysoka zawartość garbników może podrażniać błonę śluzową żołądka i zmniejszać wchłanianie żelaza oraz innych minerałów, dlatego samoleczenie nie jest zalecane. Ratania może też zaburzać wchłanianie leków przyjmowanych w tym samym czasie, co dodatkowo przemawia za opieką specjalisty i unikaniem długotrwałego stosowania.
Jakie są tradycyjne zastosowania ratanii w pielęgnacji jamy ustnej?
Tradycja i europejska fitoterapia wykorzystują ratanię do płukania jamy ustnej i gardła przy aftach, łatwo krwawiących dziąsłach oraz łagodnych stanach zapalnych jamy ustnej i gardła, takich jak zapalenie jamy ustnej i zapalenie gardła. To zastosowanie opiera się na ściągającym działaniu garbników. W badaniach laboratoryjnych zaobserwowano też przeciwbakteryjne i przeciwzapalne działanie ekstraktów z korzenia, ale badań klinicznych wciąż jest niewiele. Roślina jest częstym składnikiem naturalnych past do zębów i płynów do płukania ust, które nie zwalniają z wizyty u dentysty, gdy krwawienie lub ból się utrzymują.
Czy ratanię można stosować w ciąży?
Brakuje wystarczających danych naukowych na temat bezpieczeństwa ratanii w ciąży i w okresie karmienia piersią. Ze względu na brak informacji o jej wpływie na kobietę w ciąży, płód i niemowlę zaleca się unikanie stosowania doustnego w tych okresach. Również z płukanek i zastosowań miejscowych nie należy korzystać w ciąży i w okresie laktacji bez porady specjalisty. W razie potrzeby ryzyko i możliwe korzyści powinien ocenić lekarz lub inny specjalista prowadzący ciążę.
Jak ratania działa ściągająco?
Działanie ściągające ratanii przypisuje się głównie wysokiemu stężeniu garbników, zwłaszcza kwasu rataniotaninowego i proantocyjanidyn. Cząsteczki te potrafią wiązać się z białkami na powierzchni błon śluzowych i skóry, powodując ich wytrącanie. Proces ten obkurcza tkanki, tworzy warstwę ochronną i zmniejsza przepuszczalność drobnych naczyń, co wyjaśnia tradycyjne stosowanie korzenia w celu ograniczenia drobnych krwawień i nadmiernej wydzieliny w obrębie dziąseł i błon śluzowych.
Czy ratanię można stosować na rany?
Tradycyjnie odwar i rozcieńczoną nalewkę z ratanii nakłada się na skaleczenia i drobne powierzchowne rany ze względu na ściągające działanie garbników. Korzenia nie należy stosować na głębokie lub zakażone rany bez oceny lekarskiej, a każde zastosowanie trzeba przerwać w razie miejscowego podrażnienia. Opisano też przypadek alergicznego kontaktowego zapalenia skóry związanego z ekstraktem z ratanii, dlatego po nałożeniu warto zwracać uwagę na zaczerwienienie, swędzenie lub pieczenie.
Dlaczego należy unikać długotrwałego stosowania ratanii wewnętrznie?
Wysoka zawartość garbników w korzeniu, sięgająca nawet 18%, jest głównym powodem ostrożności, ponieważ długotrwałe stosowanie wewnętrzne może podrażniać błonę śluzową żołądka i zmniejszać wchłanianie żelaza oraz innych minerałów. Garbniki tworzą też kompleksy z niektórymi lekami i składnikami odżywczymi, co obniża ich biodostępność. Dlatego zaleca się co najmniej dwugodzinny odstęp między ratanią a innymi lekami lub suplementami. Kto musi przyjmować korzeń doustnie, powinien robić to krótko i pod opieką pracownika ochrony zdrowia.
Uwaga: ta treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty. Przed zastosowaniem roślin leczniczych skonsultuj się z lekarzem lub fitoterapeutą, zwłaszcza w ciąży, w okresie karmienia piersią lub podczas przyjmowania leków.
Referencje i badania naukowe
Zobacz Wszystkie 8 Cytowanych Źródeł
- PMC2011 Baumgartner L, et al. Lignan derivatives from Krameria lappacea roots inhibit acute inflammation in vivo and pro-inflammatory mediators in vitro. J Nat Prod. 2011.
- PMC2002 Carini M, et al. Antioxidant and photoprotective activity of a lipophilic extract containing neolignans from Krameria triandra roots. Planta Med. 2002.
- PMC2021 Genovese C, et al. In Vitro Antibacterial, Anti-Adhesive and Anti-Biofilm Activities of Krameria lappacea (Dombey) Burdet & B.B. Simpson Root Extract against Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus Strains. Antibiotics (Basel). 2021.
- PMC1998 Goday Buján JJ, et al. Allergic contact dermatitis from krameria triandra extract. Contact Dermatitis. 1998.
- PMC Johnston WP, et al. On the Use of Rhatany in the Treatment of Fissure of the Anus, Prolapsus Ani, Leucorrhœa, and Some Other Affections, with Cases. Med Exam (Phila). 1841.
- PMC1986 Scholz E, et al. Characterization of tannins from rhatany root. Planta Med. 1986.
- PMC1989 Scholz E, et al. Proanthocyanidins from Krameria triandra root. Planta Med. 1989.
- PMC2007 Tiemann P, et al. Administration of Ratanhia-based herbal oral care products for the prophylaxis of oral mucositis in cancer chemotherapy patients: a clinical trial. Evid Based Complement Alternat Med. 2007.
