Allium ursinum L. / Czosnek niedźwiedzi, po polsku znany jako czosnek niedźwiedzi, to wieloletnia roślina zielna i cebulowa z rodziny Amaryllidaceae, opisana przez Karola Linneusza. Czosnek niedźwiedzi pochodzi z Europy i części Azji, gdzie rośnie w wilgotnych, zacienionych lasach, i od stuleci jest ceniony zarówno w kuchni, jak i w tradycyjnej medycynie europejskiej, która docenia przede wszystkim jego liście i cebule. Wydłużone, błyszczące liście odziomkowe pojawiają się wiosną i zwykle zbiera się je w pełni rozwoju, do spożycia na świeżo oraz do przygotowania naparów, ekstraktów i innych produktów fitoterapeutycznych.
W europejskiej tradycji zielarskiej czosnek niedźwiedzi zajmuje ważne miejsce jako roślina oczyszczająca i wspierająca serce, a jego ludowe zastosowania obejmują zarówno dolegliwości żołądkowo-jelitowe, jak i problemy sercowo-naczyniowe. Skład fitochemiczny rośliny jest bogaty, zwłaszcza w związki siarkoorganiczne, którym przypisuje się aktywność przeciwdrobnoustrojową i przeciwutleniającą obserwowaną w laboratorium. Współczesne badania, prowadzone w dużej mierze na komórkach i zwierzętach, analizują wiele z tych tradycyjnych zastosowań, ale wciąż brakuje badań klinicznych z udziałem ludzi, które potwierdziłyby opisywane efekty. Dlatego roślinę należy traktować jako cenny pokarm i przedmiot badań, a nie jako zamiennik leczenia.
Nazwy ludowe i międzynarodowe
- Polski: czosnek niedźwiedzi.
- Angielski: bear’s garlic, broad-leaved garlic, buckrams, cowleekes, cow’s leek, Eurasian wild garlic, ramsons, wild garlic, wood garlic.
- Francuski: ail des ours, ail sauvage.
- Hiszpański: ajo de oso.
- Irlandzki: cneamh, creamh.
- Niderlandzki: daslook.
- Niemiecki: Bärlauch.
- Portugalski: alho-de-urso, alho-dos-ursos, alho-selvagem, alho-silvestre.
- Rosyjski: лук медвежий, черемша, чеснок медвежий.
- Szwedzki: ramslök.
- Włoski: aglio orsino.
Synonimy botaniczne
Allium latifolium Gilib., Allium nemorale Salisb., Ophioscorodon ursinum (L.) Wallr.
Nazwy te pojawiają się w dawnych dziełach botanicznych i w bazach taksonomicznych, ale obecnie przyjętą nazwą gatunku jest Allium ursinum L.
Rodzina botaniczna: Amaryllidaceae
Rodzina Amaryllidaceae, która w nowszych systemach klasyfikacji obejmuje także dawne Alliaceae (traktowane dziś jako podrodzina Allioideae), to zróżnicowana grupa roślin jednoliściennych, szeroko rozpowszechnionych w strefie umiarkowanej i tropikalnej. Należą do niej gatunki z cebulami lub kłączami, z których wiele ceni się za walory ozdobne, kulinarne i lecznicze. Rodzaj Allium, do którego należy czosnek niedźwiedzi, jest jednym z najbardziej reprezentatywnych w tej grupie i obejmuje takie rośliny jak czosnek pospolity, cebula i por.
Amarylkowate mają zwykle okazałe kwiaty o sześciu listkach okwiatu; zalążnia jest dolna u typowych gatunków rodziny, takich jak narcyz i amarylis, ale górna w rodzaju Allium, którego kwiaty zebrane są w baldachy. Wiele gatunków z tej grupy obfituje w związki siarkowe, alkaloidy i flawonoidy, czyli substancje o istotnej aktywności biologicznej, które pomagają wyjaśnić tradycyjne i współczesne wykorzystanie różnych roślin z tej rodziny w praktykach związanych ze zdrowiem i dobrym samopoczuciem. Temat ten pozostaje przedmiotem dalszych badań naukowych.
Wykorzystywane części do herbat i preparatów
- Cebule
- Kwiaty
- Liście
Najczęściej wykorzystuje się liście, zarówno świeże w kuchni, jak i suszone w herbatach i domowych preparatach, natomiast cebule i kwiaty pojawiają się w przepisach regionalnych oraz w ekstraktach badanych w laboratorium.
Etnobotaniczne i tradycyjne zastosowania
- Dolegliwości oddechowe, takie jak przeziębienie i zapalenie oskrzeli, według tradycyjnych przekazów.
- Działanie przeciwdrobnoustrojowe przy stosowaniu wewnętrznym i zewnętrznym, według europejskiej tradycji zielarskiej.
- Gojenie ran, przy zastosowaniu zewnętrznym opisywanym w medycynie ludowej.
- Kuchnia, jako przyprawa i składnik wielu potraw.
- Oczyszczanie organizmu, tradycyjnie wiosną, jako roślina o działaniu oczyszczającym.
- Pobudzanie trawienia w medycynie ludowej, przy łagodnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych.
- Przewlekłe choroby skóry i trądzik, według tradycyjnych przekazów.
- Zdrowie układu sercowo-naczyniowego, zastosowanie ludowe badane obecnie na zwierzętach.
Właściwości terapeutyczne
- Antyproliferacyjne (aktywność obserwowana w badaniach laboratoryjnych, bez potwierdzenia klinicznego)
- Immunostymulujące (tradycyjny przekaz o pobudzaniu układu odpornościowego)
- Kardioprotekcyjne (efekt obserwowany w zwierzęcych modelach niedokrwienia i reperfuzji)
- Obniżające ciśnienie krwi (spadek ciśnienia tętniczego obserwowany u szczurów)
- Obniżające poziom cholesterolu (spadek cholesterolu obserwowany w badaniach na zwierzętach)
- Przeciwbakteryjne (aktywność wobec bakterii obserwowana w laboratorium)
- Przeciwdrobnoustrojowe (działanie na mikroorganizmy w testach laboratoryjnych)
- Przeciwgrzybicze (aktywność wobec grzybów obserwowana w testach in vitro)
- Przeciwpasożytnicze (przekaz tradycyjny, przy niewielkiej ilości danych doświadczalnych)
- Przeciwpłytkowe (hamowanie agregacji płytek krwi w badaniach doświadczalnych, z możliwym sumowaniem się z działaniem leków przeciwzakrzepowych)
- Przeciwutleniające (neutralizacja wolnych rodników w testach laboratoryjnych)
- Przeciwzapalne (działanie opisane w badaniach wstępnych)
Profil fitochemiczny
- Adenozyna
- Ajoeny (ajoen, dimetyloajoen, metyloajoen)
- Aminokwasy (alanina, arginina, asparagina, glicyna, glutamina, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, treonina)
- Chlorofil a
- Chlorofil b
- Flawonoidy (pochodne kemferolu)
- Fruktany
- Galaktolipidy (1,2-di-O-alfa-linolenoilo-3-O-beta-D-galaktopiranozylo-sn-glicerol, DLGG)
- Glikozydy steroidowe (beta-sitosterolo-3-O-beta-D-glukopiranozyd, diosgenina)
- Karotenoidy
- Kwasy fenolowe (ferulowy, p-hydroksybenzoesowy, p-kumarowy, wanilinowy)
- Kwasy tłuszczowe (alfa-linolenowy, linolowy, mirystynowy, oleinowy, palmitoleinowy, palmitynowy, stearynowy)
- Lektyny (AUAI, AUAII, AUAL)
- Magnez
- Mangan
- Związki siarkoorganiczne (allicyna, alliina, etiina, izoalliina, merkaptan, metiina, polisiarczki alkilowe, propiina, siarczki alkilowe, tiosulfiniany, winyloditiiny)
- Żelazo
Związki siarkoorganiczne, powstające z prekursorów takich jak alliina i metiina podczas krojenia lub rozgniatania liści, odpowiadają za charakterystyczny zapach rośliny i stanowią najlepiej zbadaną grupę. Z kolei galaktolipid DLGG oraz glikozyd beta-sitosterolu wyizolowano jako substancje odpowiedzialne za hamowanie agregacji płytek krwi obserwowane w laboratorium.
Formy przygotowania (herbaty, nalewki, ekstrakty)
- Ekstrakt płynny
- Ekstrakt suchy
- Kapsułki
- Nalewka
- Napar
- Olejek eteryczny
- Świeże liście jako pożywienie (surowe lub gotowane)
W kuchni świeże liście trafiają do sałatek, zup, pesto i sosów. Natomiast formy skoncentrowane, takie jak kapsułki, ekstrakty i nalewki, wymagają konsultacji z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza u osób przyjmujących leki na stałe, kobiet w ciąży lub karmiących piersią oraz osób, które mają zaplanowany zabieg chirurgiczny.
Synergia z innymi roślinami
Zdrowie układu krążenia
W tradycyjnej europejskiej fitoterapii czosnek niedźwiedzi często łączy się z głogiem jednoszyjkowym (Crataegus monogyna), rośliną tradycyjnie stosowaną we wspieraniu serca i krążenia. Czosnek niedźwiedzi wnosi z kolei związki siarkowe, które w badaniach na zwierzętach powiązano z obniżeniem poziomu cholesterolu i ciśnienia tętniczego. Połączenie to jest tradycyjnym zastosowaniem w dbaniu o układ sercowo-naczyniowy, bez badań klinicznych potwierdzających efekt łączny, i wymaga nadzoru specjalisty u osób, które już przyjmują leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe lub na nadciśnienie.
Wsparcie odporności i działanie przeciwdrobnoustrojowe
W domowych preparatach na chłodne pory roku czosnek niedźwiedzi występuje obok jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea) lub bzu czarnego (Sambucus nigra). Jeżówka jest tradycyjnie stosowana do pobudzania mechanizmów obronnych organizmu, a bez czarny wykazuje działanie przeciwwirusowe i przeciwzapalne opisane w badaniach wstępnych. Tradycja zielarska widzi w związkach siarkowych czosnku niedźwiedziego uzupełnienie tych roślin, choć wspólne działanie przeciw infekcjom nie zostało wykazane w badaniach klinicznych.
Oczyszczanie i zdrowie układu pokarmowego
Połączenie z mniszkiem lekarskim (Taraxacum officinale) lub łopianem większym (Arctium lappa) jest tradycyjnie stosowane w ludowych wiosennych kuracjach oczyszczających organizm. Mniszek i łopian uchodzą za rośliny moczopędne i oczyszczające, łączone w tradycji z pracą nerek i wątroby. Czosnek niedźwiedzi trafia do tych mieszanek jako ludowy środek pobudzający trawienie, zawsze jako wsparcie zbilansowanej diety, a nie zamiennik opieki medycznej.
Przepisy i protokoły użycia
Pesto z czosnku niedźwiedziego
Składniki: 100 g świeżych liści czosnku niedźwiedziego z pewnego źródła, 50 g orzeszków piniowych (lub orzechów włoskich), 50 g tartego parmezanu, 100 ml oliwy z oliwek extra virgin, sok z połowy cytryny, sól i pieprz do smaku.
Przygotowanie: Dokładnie umyj liście czosnku niedźwiedziego i osusz je. W malakserze połącz liście, orzeszki piniowe i parmezan, a następnie zmiksuj je na pastę. Stopniowo dolewaj oliwę, nie przerywając miksowania, aż do uzyskania pożądanej konsystencji, po czym dopraw sokiem z cytryny, solą i pieprzem. Pesto tradycyjnie podaje się z makaronem, na grzankach lub jako sos do sałatek, a jego smak dobrze oddaje intensywny aromat świeżych liści.
Trawienny napar z czosnku niedźwiedziego
Składniki: 1 łyżeczka posiekanych suszonych liści czosnku niedźwiedziego i 200 ml wrzącej wody.
Przygotowanie: Umieść posiekane liście w filiżance, zalej je wrzącą wodą, przykryj i odstaw do zaparzenia na czas od 5 do 7 minut. Przecedź napar i pij go ciepły. W tradycji ludowej pije się go 2 lub 3 razy dziennie, najlepiej po posiłkach, i tradycyjnie stosuje w celu złagodzenia uczucia ciężkości w żołądku oraz wzdęć. Smak jest ostry, więc osoby nieprzyzwyczajone mogą zacząć od mniejszej ilości liści.
Nalewka z czosnku niedźwiedziego
Składniki: 50 g posiekanych świeżych liści czosnku niedźwiedziego i 250 ml alkoholu zbożowego o stężeniu 70%.
Przygotowanie: Umieść posiekane liście w słoiku z ciemnego szkła i zalej je alkoholem. Szczelnie zamknij i odstaw do macerowania w chłodnym, ciemnym miejscu na okres od 2 do 4 tygodni, codziennie wstrząsając naczyniem. Po tym czasie przecedź mieszaninę przez cienką tkaninę i przelej nalewkę do buteleczki z zakraplaczem. Nalewka, tradycyjnie stosowana jako wsparcie układu sercowo-naczyniowego i środek przeciwdrobnoustrojowy, jest skoncentrowaną formą rośliny, dlatego dawkę należy ustalać indywidualnie: przed jej użyciem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe lub na nadciśnienie, jesteś w ciąży lub karmisz piersią albo masz zaplanowany zabieg chirurgiczny.
Powyższe preparaty opierają się na tradycyjnych przekazach i nie zastępują fachowej porady. Przed każdym zastosowaniem wewnętrznym należy zapoznać się z przeciwwskazaniami i interakcjami opisanymi w niniejszym artykule.
Powiązane terapie
Fitoterapia kliniczna
W fitoterapii klinicznej czosnek niedźwiedzi jest znany z właściwości tradycyjnie opisywanych jako kardiotoniczne, przeciwdrobnoustrojowe i oczyszczające. Niektórzy fitoterapeuci stosują go w postaci ekstraktów, kapsułek lub nalewek jako środek uzupełniający przy łagodnym nadciśnieniu i podwyższonym cholesterolu albo jako wsparcie układu odpornościowego. Dostępne dane pochodzą jednak głównie z badań na zwierzętach i w laboratorium, bez solidnych badań klinicznych z udziałem ludzi. Dawkę i formę stosowania dobiera się indywidualnie, z uwzględnieniem profilu pacjenta i przyjmowanych leków, w podejściu, które stara się łączyć wiedzę tradycyjną z dostępnymi dowodami naukowymi.
Żywienie funkcjonalne
Czosnek niedźwiedzi uważa się za żywność funkcjonalną ze względu na bogactwo związków bioaktywnych, zwłaszcza siarkowych i przeciwutleniaczy. W żywieniu funkcjonalnym zaleca się regularne włączanie rośliny do diety, na surowo w sałatkach i pesto lub po ugotowaniu w zupach i innych potrawach. Celem jest wspieranie zdrowia układu sercowo-naczyniowego, modulowanie odpowiedzi zapalnej i wspomaganie wątroby w ramach zróżnicowanej diety nastawionej na ogólne dobre samopoczucie, a nie traktowanie rośliny jako odosobnionego środka przeciw chorobom przewlekłym.
Terapia ortomolekularna
W terapii ortomolekularnej czosnek niedźwiedzi może wchodzić w skład protokołów, które mają na celu zmniejszenie stresu oksydacyjnego i wspieranie zdrowia komórek. Jego związki siarkowe i przeciwutleniacze, takie jak flawonoidy i karotenoidy, są w tym podejściu uznawane za ważne dla ochrony komórek i integralności błon komórkowych. Ewentualne suplementy z ekstraktem z czosnku niedźwiedziego powinien zalecać specjalista, który oceni konkretne niedobory żywieniowe lub potrzebę wsparcia układu sercowo-naczyniowego i odpornościowego, zawsze z uwzględnieniem przyjmowanych leków.
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W zwykłych ilościach spożywczych czosnek niedźwiedzi nie stwarza istotnego ryzyka, ponieważ jest tradycyjnym europejskim pokarmem z tej samej rodziny co czosnek pospolity, o profilu bezpieczeństwa typowym dla żywności. Zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim skoncentrowanego stosowania leczniczego, czyli nalewek, ekstraktów i kapsułek. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe powinny zachować ostrożność ze względu na możliwy addytywny wpływ na krzepnięcie krwi (to samo rozumowanie co w przypadku czosnku pospolitego), a skoncentrowane stosowanie lecznicze należy przerwać przed zabiegami chirurgicznymi. W ciąży i w okresie karmienia piersią zaleca się ostrożność przy skoncentrowanym stosowaniu leczniczym, czyli w dawkach przekraczających ilości spożywcze. Podczas zbioru w naturze trzeba zachować czujność, ponieważ liście przypominają liście roślin trujących, takich jak konwalia majowa i zimowit jesienny. Dlatego zaleca się zawsze kupowanie rośliny z pewnego źródła.
Osoby ze stwierdzoną alergią na rośliny z rodziny Amaryllidaceae lub na inne gatunki z rodzaju Allium, takie jak czosnek pospolity i cebula, powinny unikać czosnku niedźwiedziego, ponieważ reakcje mogą przybierać postać kontaktowego zapalenia skóry, pokrzywki lub, w cięższych przypadkach, anafilaksji. C,S-liaza (alliinaza), enzym obecny w czosnku, jest częstym alergenem roślin z tego rodzaju i może wywoływać reakcje krzyżowe.
Osoby z zaburzeniami krzepnięcia krwi lub przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna, muszą zachować szczególną ostrożność przy leczniczym stosowaniu czosnku niedźwiedziego, ponieważ związki siarkowe rośliny mogą nasilać działanie tych leków i zwiększać ryzyko krwawień. W takich przypadkach zaleca się konsultację z lekarzem przed regularnym włączeniem rośliny do codziennej diety. Ostrożność powinny zachować także osoby, których erytrocyty są szczególnie podatne na uszkodzenia oksydacyjne, choć przypadki niedokrwistości hemolitycznej u ludzi związane z czosnkiem niedźwiedzim są rzadkie.
Najczęstsze skutki uboczne
Skutki uboczne czosnku niedźwiedziego występują rzadko i zwykle mają łagodny przebieg. U niektórych osób, zwłaszcza bardziej wrażliwych lub przy spożyciu dużych ilości rośliny, mogą pojawić się dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty lub biegunka. Nakładanie preparatów z czosnku niedźwiedziego na skórę może niekiedy wywołać podrażnienie lub kontaktowe zapalenie skóry u osób podatnych, dlatego warto obserwować indywidualną reakcję przed rozszerzeniem stosowania.
Interakcje z lekami
Czosnek niedźwiedzi może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, ponieważ przez analogię z czosnkiem pospolitym przyjmuje się, że wpływa na enzymy cytochromu P450 i zmienia metabolizm leków, niezależnie od wspomnianego już addytywnego działania z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi. Łączenie go z lekami na nadciśnienie może prowadzić do nadmiernego spadku ciśnienia, co wymaga monitorowania. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą przed włączeniem czosnku niedźwiedziego w dawkach leczniczych do codziennej rutyny, aby uniknąć niepożądanych interakcji.
Ryzyko zatrucia w wyniku pomyłki
Ważnym zagrożeniem przy zbieraniu czosnku niedźwiedziego w naturze jest jego podobieństwo do roślin silnie trujących, takich jak zimowit jesienny (Colchicum autumnale), konwalia majowa (Convallaria majalis) i ciemiężyca biała (Veratrum album). Przypadkowe spożycie tych roślin, pomylonych z czosnkiem niedźwiedzim z powodu podobnych liści, prowadziło już do ciężkich, a nawet śmiertelnych zatruć. Dlatego zbiór z natury należy pozostawić doświadczonym zbieraczom z dobrą wiedzą botaniczną, a najbezpieczniejszym wyborem jest zawsze kupowanie rośliny z pewnych źródeł.
Ciekawostki
Nazwa naukowa Allium ursinum ma ciekawe pochodzenie, ponieważ epitet ursinum wywodzi się od łacińskiego ursus, czyli niedźwiedź. Nazwa wiąże się z dawnymi ludowymi legendami, według których niedźwiedzie po przebudzeniu z hibernacji szukały tej rośliny i ją zjadały. Wierzono, że czosnek niedźwiedzi pomagał im oczyścić organizm i odzyskać siły po długim zimowym śnie, a skojarzenie to nadało roślinie mistyczny charakter i głęboki związek z dziką przyrodą.
Inna hipoteza etymologiczna wskazuje na związek z gwiazdozbiorem Wielkiej Niedźwiedzicy, być może ze względu na bardziej północne występowanie tego gatunku Allium z perspektywy starożytnych Greków. Zwęglone cebule znalezione na mezolitycznych stanowiskach archeologicznych w Danii wskazują, że roślina była częścią diety łowców-zbieraczy już tysiące lat temu. Znali ją również Celtowie i Rzymianie, a niektórzy przypisują greckiemu lekarzowi Dioskurydesowi wzmianki o jej działaniu oczyszczającym.
W średniowieczu czosnek niedźwiedzi był rośliną znaną i cenioną. Według często powtarzanej tradycji Karol Wielki miał umieścić go w Capitulare de villis, dekrecie regulującym zarządzanie majątkami cesarskimi, który zawierał katalog roślin przeznaczonych do uprawy, w dużej części leczniczych. Dokument podawał też wskazówki, jak należy planować i pielęgnować ogrody. Dziś popularność czosnku niedźwiedziego świętuje się podczas festiwali takich jak Bärlauchtage (Dni Czosnku Niedźwiedziego) w Eberbach w Niemczech, w całości poświęconych temu zielu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy czosnek niedźwiedzi może pomóc w trawieniu?
Czosnek niedźwiedzi jest tradycyjnie stosowany jako środek pobudzający trawienie, zarówno w posiłkach, jak i w postaci herbaty. Związkom siarkowym przypisuje się rolę w wytwarzaniu enzymów trawiennych i w utrzymaniu równowagi flory jelitowej. Tradycja wykorzystuje roślinę do łagodzenia wzdęć, niestrawności i lekkich kolek, choć efekty te nie zostały jeszcze potwierdzone w badaniach klinicznych. Umiarkowane spożycie w ramach zbilansowanej diety to najbezpieczniejszy sposób korzystania z rośliny.
Co mówią badania o czosnku niedźwiedzim i sercu?
W badaniach na zwierzętach i w laboratorium zaobserwowano obniżenie ciśnienia tętniczego, korzystne zmiany poziomu cholesterolu i hamowanie agregacji płytek krwi, czyli efekty przypisywane częściowo adenozynie i związkom siarkowym. Brakuje jednak badań klinicznych z udziałem ludzi, a roślina nie zastępuje leczenia chorób układu krążenia. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe powinny zachować ostrożność przy skoncentrowanym stosowaniu leczniczym, ze względu na możliwy addytywny wpływ na krzepnięcie krwi.
Czy czosnek niedźwiedzi działa przeciwdrobnoustrojowo?
W testach laboratoryjnych ekstrakty i olejek eteryczny z czosnku niedźwiedziego wykazywały aktywność wobec różnych bakterii i grzybów, przypisywaną głównie allicynie i innym związkom siarkowym. W medycynie tradycyjnej roślinę stosuje się przy przeziębieniach, zapaleniach oskrzeli i schorzeniach skóry, ale nie ma klinicznych dowodów na to, że działa jak antybiotyk, a infekcje zawsze powinien ocenić lekarz.
Czy czosnek niedźwiedzi jest bezpieczny w ciąży i podczas karmienia piersią?
W ilościach spożywanych w diecie czosnek niedźwiedzi nie stwarza istotnego ryzyka, ale brakuje danych na temat bezpieczeństwa skoncentrowanego stosowania leczniczego w ciąży i w okresie karmienia piersią. Dlatego w tych okresach zaleca się ostrożność wobec nalewek, ekstraktów i kapsułek, a kobiety w ciąży lub karmiące powinny skonsultować się z lekarzem przed użyciem jakiegokolwiek preparatu w dawkach wyższych niż spożywcze.
Jak przygotować herbatę z czosnku niedźwiedziego?
Do przygotowania herbaty użyj 1 łyżeczki posiekanych suszonych liści na każde 200 ml wrzącej wody. Umieść liście w filiżance, zalej je wodą, przykryj i odstaw do zaparzenia na czas od 5 do 7 minut, a następnie przecedź i pij ciepłą. Unikaj gotowania liści bezpośrednio, ponieważ zbyt wysoka temperatura może rozkładać związki czynne rośliny i zmniejszać ich zawartość w napoju.
Jak nie pomylić czosnku niedźwiedziego z roślinami trującymi?
Liście czosnku niedźwiedziego przypominają liście roślin trujących, takich jak konwalia majowa, zimowit jesienny i ciemiężyca biała, i takie pomyłki doprowadziły już do ciężkich zatruć, a nawet zgonów. Zaleca się zawsze kupowanie rośliny z pewnego źródła i zbieranie jej w naturze wyłącznie pod okiem osoby z dobrą wiedzą botaniczną, z odrzuceniem każdego liścia budzącego wątpliwości.
Uwaga: ta treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty. Przed zastosowaniem roślin leczniczych skonsultuj się z lekarzem lub fitoterapeutą, zwłaszcza w ciąży, w okresie karmienia piersią lub podczas przyjmowania leków.
Referencje i badania naukowe
Zobacz Wszystkie 10 Cytowanych Źródeł
- PMC2010 Gilotta I, Brvar M. Accidental poisoning with Veratrum album mistaken for wild garlic (Allium ursinum). Clinical Toxicology. 2010.
- PMC2009 Ivanova A, et al. Chemical composition and antimicrobial activity of wild garlic Allium ursinum of Bulgarian origin. Natural Product Communications. 2009.
- PMC1999 Klintschar M, et al. Colchicine poisoning by accidental ingestion of meadow saffron (Colchicum autumnale): pathological and medicolegal aspects. Forensic Science International. 1999.
- PMC2001 Preuss HG, et al. Wild garlic has a greater effect than regular garlic on blood pressure and blood chemistries of rats. International Urology and Nephrology. 2001.
- PMC1993 Rietz B, et al. Cardioprotective actions of wild garlic (Allium ursinum) in ischemia and reperfusion. Molecular and Cellular Biochemistry. 1993.
- PMC2012 Sabha D, et al. Allium ursinum L.: bioassay-guided isolation and identification of a galactolipid and a phytosterol exerting antiaggregatory effects. Pharmacology. 2012.
- PMC1992 Sendl A, et al. Comparative pharmacological investigations of Allium ursinum and Allium sativum. Planta Medica. 1992.
- PMC1995 Sendl A. Allium sativum and Allium ursinum: Part 1 Chemistry, analysis, history, botany. Phytomedicine. 1995.
- PMC2006 Sobolewska D, et al. Steroidal glycosides from the underground parts of Allium ursinum L. and their cytostatic and antimicrobial activity. Acta Poloniae Pharmaceutica. 2006.
- PMC2015 Sobolewska D, et al. Allium ursinum: botanical, phytochemical and pharmacological overview. Phytochemistry Reviews. 2015.
