Eucommia ulmoides (Eukommia wiązowa): właściwości

14 Min Czytania
4 Źródeł
Opublikowano

Krótkie podsumowanie

Eucommia ulmoides Oliv. / Eukommia wiązowa, nazywana też du zhong, czyli chińską nazwą szeroko stosowaną w literaturze, lub drzewem gutaperkowym, to niezwykłe drzewo, ponieważ jest jedynym żyjącym przedstawicielem monotypowej rodziny Eucommiaceae. Eukommia pochodzi z Chin i słynie zarówno z zastosowań w tradycyjnej…

Najważniejsza uwaga: W badaniach klinicznych udokumentowano niektóre działania niepożądane o umiarkowanym nasileniu, takie jak ból głowy, zawroty głowy, obrzęk i początki przeziębienia. Choć eukommia jest na ogół uważana za dobrze…

Eucommia ulmoides Oliv. / Eukommia wiązowa, nazywana też du zhong, czyli chińską nazwą szeroko stosowaną w literaturze, lub drzewem gutaperkowym, to niezwykłe drzewo, ponieważ jest jedynym żyjącym przedstawicielem monotypowej rodziny Eucommiaceae. Eukommia pochodzi z Chin i słynie zarówno z zastosowań w tradycyjnej medycynie chińskiej, gdzie jej kora jest używana od ponad dwóch tysiącleci, jak i z wytwarzania elastycznego lateksu podobnego do gutaperki, co wśród roślin klimatu umiarkowanego zdarza się rzadko.

Eukommia wiązowa (Eucommia ulmoides) na ilustracji botanicznej, z pędem o skrętoległych, jajowatych liściach z piłkowanym brzegiem i szarawą korą, drzewo, z którego pochodzi kora eukommii stosowana w medycynie chińskiej.
Liście eukommii są jajowate i piłkowane, a rozdzierane powoli odsłaniają cienkie nitki elastycznego lateksu, które utrzymują połówki razem.

Ważne jest rozróżnienie dwóch wykorzystywanych części drzewa, ponieważ mają one odmienne profile zastosowań i badań i nie są wymienne: kora pnia, znana w farmakopei jako Eucommiae cortex, to klasyczny surowiec medycyny chińskiej i główny temat tego artykułu, natomiast liście stanowią podstawę japońskiej herbaty zwanej tochu. W tradycji kora wiązana jest z bólami okolicy lędźwiowej, nadciśnieniem i z tym, co teksty chińskie nazywają wzmacnianiem kości i ścięgien, a współczesne badania analizują jej profil fitochemiczny bogaty w lignany i irydoidy, choć znaczna część danych wciąż pochodzi z badań przedklinicznych lub z niewielkich badań klinicznych.

Nazwy ludowe i międzynarodowe

  • Polski: eukommia wiązowa, du zhong.
  • Angielski: chinese rubber tree, gutta percha tree, hardy rubber tree.
  • Chiński: du zhong (杜仲).
  • Francuski: arbre à gutta-percha.
  • Hiszpański: eucomia, falso olmo chino.
  • Niemiecki: chinesischer Guttaperchabaum.
  • Portugalski: árvore-da-guta-percha, du zhong, eucômia (BR).
  • Włoski: Eucommia ulmoides.

Synonimy botaniczne

Eucommia ulmoides Oliv. jest jedynym żyjącym gatunkiem rodzaju Eucommia, który z kolei jest jedynym rodzajem rodziny Eucommiaceae, dlatego nie ma powszechnie używanych synonimów botanicznych pochodzących od innych gatunków tego samego rodzaju. Roślina bywa określana nazwami zwyczajowymi, takimi jak gutta-percha tree, chinese rubber tree czy du zhong, ale te nazwy ludowe i handlowe nie są formalnymi synonimami botanicznymi, a w literaturze naukowej punktem odniesienia pozostaje binom Eucommia ulmoides, uzupełniany nazwą surowca roślinnego, Eucommiae cortex, gdy mowa o korze.

Rodzina botaniczna: Eucommiaceae

Rodzina Eucommiaceae jest monotypowa: obejmuje jedynie rodzaj Eucommia, którego jedynym żyjącym gatunkiem jest Eucommia ulmoides Oliv. Rodzina wyróżnia się wyjątkowością taksonomiczną i wytwarzaniem lateksu, który przekształca się w elastyczny materiał podobny do gutaperki, a w przeszłości traktowano ją nawet jako odrębny rząd, Eucommiales, co pokazuje, jak bardzo odróżnia się w świecie roślin.

Do najciekawszych cech morfologicznych eukommii należą nitki lateksu w liściach i korze, które zastygają w elastyczne włókna, gdy liść rozdziera się powoli. Ta osobliwość, wraz z własnym składem fitochemicznym, odróżnia ją od innych roślin kauczukodajnych, a obecnie rodzinę zalicza się do rzędu Garryales, w obrębie dwuliściennych właściwych i astrowych.

Z punktu widzenia ochrony przyrody gatunek uznaje się za rzadki lub prawdopodobnie wymarły w stanie naprawdę dzikim; przetrwał głównie w uprawie w Chinach i innych krajach, przez co kora dostępna w handlu niemal zawsze pochodzi z plantacji.

Wykorzystywane części do herbat i preparatów

  • Kora pnia (Eucommiae cortex), klasyczny surowiec medycyny chińskiej
  • Liście, używane w japońskiej herbacie tochu

Etnobotaniczne i tradycyjne zastosowania

  • Bóle okolicy lędźwiowej i kończyn dolnych (tradycyjne zastosowanie kory)
  • Cukrzyca (zapis tradycyjny; nie zastępuje leczenia lekarskiego)
  • Funkcje erekcyjne (zapis TMC, opisywany jako tonizowanie Yang Nerek)
  • Kości i ścięgna (klasyczne wskazanie chińskie, dziś jedynie przedmiot badań)
  • Nadciśnienie tętnicze (tradycyjne zastosowanie; umiarkowane działanie obniżające ciśnienie zaobserwowane w małym badaniu klinicznym)
  • Odżywianie wątroby i nerek (pojęcie TMC)
  • Otyłość (zapis tradycyjny, w trakcie badań)
  • Reumatoidalne zapalenie stawów (zapis tradycyjny, bez potwierdzenia klinicznego)
  • Stany zapalne (zastosowanie ludowe)

Klasyczna medycyna chińska odnotowuje także stosowanie kory w ciążach zagrożonych poronieniem, ale tego zastosowania nie należy powielać: w ciąży trzeba unikać leczniczego stosowania eukommii z powodu braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa.

Właściwości terapeutyczne

  • Hipoglikemizujące (wstępne badania na zwierzętach)
  • Kardioprotekcyjne (wstępne badania na zwierzętach)
  • Neuroprotekcyjne (wstępne badania laboratoryjne)
  • Obniżające ciśnienie (umiarkowane działanie hipotensyjne w małym badaniu klinicznym)
  • Obniżające poziom lipidów (spadek lipidów obserwowany w badaniach na zwierzętach)
  • Osteoprotekcyjne (wpływ na tworzenie i resorpcję kości w trakcie badań, z danymi przedklinicznymi)
  • Przeciwalergiczne (wstępne badania laboratoryjne)
  • Przeciwbakteryjne (działanie obserwowane w badaniach laboratoryjnych)
  • Przeciwcukrzycowe (wstępne badania na zwierzętach)
  • Przeciwdrobnoustrojowe (działanie obserwowane w badaniach laboratoryjnych)
  • Przeciwutleniające (zdolność neutralizowania wolnych rodników w testach laboratoryjnych)
  • Przeciwwirusowe (działanie obserwowane in vitro)
  • Przeciwzapalne (wstępne badania laboratoryjne i na zwierzętach)

Profil fitochemiczny

  • Asperulozyd
  • Eukomiolidy (A do C)
  • Fenole
  • Flawonoidy
  • Genipozyd (glikozyd irydoidowy)
  • Gutaperka (trans-1,4-poliizopren)
  • Irydoidy
  • Kwas chlorogenowy
  • Kwas kawowy
  • Kwas kryptochlorogenowy
  • Lignany
  • Monoterpenoidy
  • Sterole
  • Terpenoidy

W korze przeważają lignany i irydoidy, natomiast liście wyróżniają się kwasem chlorogenowym i flawonoidami, co jest kolejnym powodem, dla którego danych uzyskanych dla jednej części rośliny nie można automatycznie przenosić na drugą.

Formy przygotowania (herbaty, nalewki, ekstrakty)

  • Ekstrakty (płynny i suchy)
  • Kapsułki i tabletki
  • Nalewka
  • Napar (z liści, jak w herbacie tochu)
  • Odwar (z kory)

Synergia z innymi roślinami

Tradycyjne połączenie dla okolicy lędźwiowej

W tradycyjnej medycynie chińskiej korę eukommii często łączy się z Achyranthes bidentata w recepturach tradycyjnie stosowanych przy bólach okolicy lędźwiowej i osłabieniu kończyn dolnych, w ramach klasycznego wskazania dotyczącego kości i ścięgien. Badania przedkliniczne analizują wpływ tych roślin na metabolizm kostny, ale dane dotyczące osteoporozy i choroby zwyrodnieniowej stawów są wciąż w fazie badań i nie uzasadniają zastępowania leczenia lekarskiego.

Klasyczny duet dla wątroby i nerek w TMC

Jedno z najczęstszych połączeń w TMC łączy eukommię z Rehmannia glutinosa, duetem tradycyjnie stosowanym do odżywiania Wątroby i Nerek w stanach opisywanych jako niedobór Yin i Yang tych narządów, z zawrotami głowy, szumem w uszach i osłabieniem kolan i okolicy lędźwiowej. Celem, zgodnie z logiką systemu chińskiego, jest przywrócenie równowagi energetycznej i czynnościowej, co stanowi opis tradycyjny, a nie dowód naukowy.

Tradycyjne receptury związane z ciśnieniem krwi

W tradycyjnych recepturach związanych z ciśnieniem tętniczym eukommia pojawia się obok lukrecji uralskiej (Glycyrrhiza uralensis) i tarczycy bajkalskiej (Scutellaria baicalensis), rośliny, z której pozyskuje się bajkalinę, flawonoid badany pod kątem działania przeciwutleniającego. Warto pamiętać, że lukrecja stosowana długo lub w dużych dawkach może podnosić ciśnienie i zatrzymywać wodę w organizmie, a łączenie roślin wpływających na ciśnienie z lekami przeciwnadciśnieniowymi może powodować nadmierne jego spadki, dlatego takie połączenia wymagają nadzoru lekarskiego.

Przepisy i protokoły użycia

Tradycyjna herbata z liści (tochu)

W Japonii napar z liści eukommii pije się tradycyjnie jako codzienną herbatę, znaną jako tochu.

Składniki: niewielka ilość suszonych liści Eucommia ulmoides i 200 ml wrzącej wody.

Przygotowanie: umieść liście w filiżance i zalej wrzącą wodą. Przykryj, parz przez 10 do 15 minut, przecedź i wypij. Osoby przyjmujące leki na ciśnienie lub cukrzycę powinny porozmawiać z pracownikiem ochrony zdrowia, zanim zaczną regularnie pić tę herbatę.

Tradycyjny odwar z kory

Odwar z kory to klasyczna forma stosowania w tradycyjnej medycynie chińskiej, tradycyjnie kojarzona ze wskazaniami dotyczącymi Wątroby i Nerek.

Składniki: suszona kora Eucommia ulmoides w ilości ustalonej przez pracownika ochrony zdrowia i 500 ml wody.

Przygotowanie: włóż korę i wodę do garnka i postaw na ogniu. Gotuj na małym ogniu przez 15 do 20 minut, przecedź i wypij płyn. Ponieważ duże dawki i długotrwałe stosowanie wiązano w badaniach z częściowo odwracalną toksycznością nerkową, ilość i czas stosowania powinien ustalić specjalista.

Tradycyjne wino z eukommii

Lecznicze wino du zhong to tradycyjny chiński preparat, spożywany w małych dawkach jako tonik.

Składniki: 50 g pokrojonej kory Eucommia ulmoides i 500 ml dobrej jakości białego wina lub wina ryżowego.

Przygotowanie: umieść pokrojoną korę w szklanym słoju i zalej winem. Szczelnie zamknij i pozostaw do maceracji na co najmniej miesiąc, od czasu do czasu wstrząsając, następnie przecedź i przechowuj w chłodnym, ciemnym miejscu. Tradycja wiąże to wino z witalnością i krążeniem, ale ponieważ zawiera alkohol, nie jest wskazane dla kobiet w ciąży, karmiących piersią, dzieci, osób z chorobami wątroby ani przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem.

Powyższe preparaty opierają się na tradycyjnych przekazach i nie zastępują fachowej porady. Przed każdym zastosowaniem wewnętrznym należy zapoznać się z przeciwwskazaniami i interakcjami opisanymi w niniejszym artykule.

Powiązane terapie

Tradycyjna Medycyna Chińska (TMC)

W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej kora Eucommia ulmoides, znana jako du zhong (杜仲), jest jednym z najbardziej znanych toników dla Wątroby i Nerek, a teksty klasyczne opisują ją jako zdolną do wzmacniania kości i ścięgien, wskazując ją przy bólach okolicy lędźwiowej i osłabieniu kolan i kończyn dolnych. Tradycja uważa też, że roślina uspokaja Yang Wątroby, pojęcie kojarzone z nadciśnieniem, i stosuje ją w sprawach funkcji erekcyjnych, niemal zawsze w odwarach, proszkach i ekstraktach łączonych z innymi ziołami. Wskazania te należą do logiki systemu chińskiego: współczesne dane dotyczące osteoporozy i choroby zwyrodnieniowej stawów są przedkliniczne lub pochodzą z małych badań, a dawnego zastosowania w celu uspokojenia płodu w ciążach zagrożonych nie należy naśladować, ponieważ w ciąży trzeba unikać stosowania leczniczego.

Herbata tochu w Japonii

W Japonii liść eukommii zdobył własne miejsce jako codzienna herbata, tochu, pita raczej jak napój niż jak lek. To zastosowanie liści różni się od klasycznego stosowania kory w medycynie chińskiej, a badań prowadzonych na ekstraktach z liści nie należy mylić z badaniami nad korą.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Interakcje i ważne środki ostrożności

  • Leki przeciwnadciśnieniowe: w małym badaniu klinicznym udokumentowano umiarkowane działanie obniżające ciśnienie, dlatego potrzebna jest ostrożność, ponieważ efekt ten może sumować się z działaniem leków na ciśnienie.
  • Zabiegi chirurgiczne: dla ostrożności zaleca się przerwanie stosowania przed zabiegami chirurgicznymi, jak w przypadku każdej rośliny wpływającej na układ krążenia.
  • Leki przeciwcukrzycowe: istnieje możliwość hipoglikemii, gdy eukommię łączy się z lekami na cukrzycę, z objawami takimi jak omdlenie, splątanie, zawroty głowy i zimne poty.

Przeciwwskazania

  • Ciąża i karmienie piersią: należy unikać stosowania leczniczego z powodu braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa, a rośliny nigdy nie wolno stosować w tradycyjnym celu zapobiegania poronieniu.
  • Dzieci: brak danych dotyczących bezpieczeństwa uzasadniających stosowanie lecznicze.
  • Stany zależne od estrogenów: eukommia może być w takich przypadkach przeciwwskazana ze względu na możliwe interakcje hormonalne.
  • Choroba nerek i długotrwałe stosowanie: bezpieczeństwo długotrwałego stosowania lub wysokich dawek nie zostało w pełni ustalone, a długotrwałe przyjmowanie wysokich dawek może prowadzić do częściowo odwracalnej toksyczności nerkowej.
  • Nadwrażliwość: osoby ze stwierdzoną alergią na którykolwiek składnik rośliny powinny jej unikać.

Skutki uboczne

W badaniach klinicznych udokumentowano niektóre działania niepożądane o umiarkowanym nasileniu, takie jak ból głowy, zawroty głowy, obrzęk i początki przeziębienia. Choć eukommia jest na ogół uważana za dobrze tolerowaną, każdą reakcję należy obserwować, a osoby z chorobami współistniejącymi lub przyjmujące inne leki powinny przed rozpoczęciem stosowania skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia.

Ciekawostki

Ostatnia ze swojej rodziny

Jako jedyny żyjący gatunek rodzaju Eucommia i rodziny Eucommiaceae eukommia bywa nazywana żywą skamieniałością, a ta wyjątkowość taksonomiczna budzi szczególne zainteresowanie botaników badających jej ewolucję. Jak na ironię, drzewo, które przetrwało tyle epok geologicznych, jest dziś rzadkie lub prawdopodobnie wymarłe w stanie naprawdę dzikim i jego dalsze istnienie zależy głównie od uprawy.

Kauczuk klimatu umiarkowanego

Kora i liście eukommii wytwarzają elastyczny lateks podobny do gutaperki, dzięki czemu jest ona jedną z niewielu roślin klimatu umiarkowanego zdolnych do wytwarzania tego rodzaju materiału. Gdy ostrożnie rozedrze się liść, cienkie nitki lateksu utrzymują obie połówki razem, a ta właściwość doprowadziła do wykorzystania rośliny w produkcji materiałów elastycznych i izolacyjnych, oprócz jej tradycyjnych zastosowań.

Legenda o Du Zhongu

Według chińskiej legendy nazwa du zhong pochodzi od człowieka imieniem Du Zhong, który miał odkryć zalety kory tego drzewa, stosować ją u siebie i u sąsiadów, a w końcu stać się mistrzem ziołolecznictwa. Ta ludowa opowieść ilustruje głęboki związek rośliny z kulturą i medycyną tradycyjną Chin.

Najczęściej zadawane pytania

Czy eukommię można stosować codziennie?

Herbata z liści jest w Japonii pita jako codzienny napój, ale regularne lecznicze stosowanie kory powinno mieć dawkę i czas trwania ustalone przez pracownika ochrony zdrowia. Jest to jeszcze ważniejsze w przypadku osób z chorobami współistniejącymi lub przyjmujących leki na ciśnienie albo na cukrzycę.

Do czego tradycyjnie stosuje się eukommię?

W medycynie chińskiej korę stosuje się tradycyjnie przy bólach okolicy lędźwiowej, nadciśnieniu i w klasycznym wskazaniu wzmacniania kości i ścięgien. Małe badanie kliniczne wykazało umiarkowane działanie obniżające ciśnienie, a dane dotyczące osteoporozy i choroby zwyrodnieniowej stawów są wciąż przedkliniczne lub pochodzą z małych badań, czyli nadal są przedmiotem badań.

Czym różni się kora od liścia eukommii?

Kora pnia (Eucommiae cortex) to klasyczny surowiec medycyny chińskiej, bogaty w lignany i irydoidy, natomiast liść jest używany w japońskiej herbacie tochu i wyróżnia się kwasem chlorogenowym. To części o odmiennych profilach zastosowań i badań, których nie należy traktować jako wymiennych.

Czy eukommia wchodzi w interakcje z lekami?

Może wchodzić. Działanie obniżające ciśnienie może sumować się z działaniem leków przeciwnadciśnieniowych, a w połączeniu z lekami na cukrzycę możliwa jest hipoglikemia; dla ostrożności stosowanie należy też przerwać przed zabiegami chirurgicznymi.

Czy eukommia ma skutki uboczne?

W badaniach klinicznych odnotowano ból głowy, zawroty głowy, obrzęk i objawy przypominające przeziębienie. Wysokie dawki stosowane przez długi czas wiązano z częściowo odwracalną toksycznością nerkową, a osoby z nadwrażliwością lub stanami zależnymi od estrogenów powinny unikać tej rośliny.

Czy kobiety w ciąży mogą stosować eukommię?

Nie jest to zalecane. Choć klasyczna medycyna chińska wymienia korę przy ciążach zagrożonych, brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa, a stosowania leczniczego należy unikać w czasie ciąży i karmienia piersią.

Uwaga: ta treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty. Przed zastosowaniem roślin leczniczych skonsultuj się z lekarzem lub fitoterapeutą, zwłaszcza w ciąży, w okresie karmienia piersią lub podczas przyjmowania leków.

Jak cytować ten artykuł

ABNT NATUGREENS. Eucommia ulmoides (Eukommia wiązowa): właściwości. Natugreens, 20 lis. 2026. Disponível em: https://natugreens.com/pl/eucommia-ulmoides-eukommia-wiazowa/. Dostęp dnia: 20 lis. 2026.
APA Natugreens. (2026). Eucommia ulmoides (Eukommia wiązowa): właściwości. Natugreens. https://natugreens.com/pl/eucommia-ulmoides-eukommia-wiazowa/

Referencje i badania naukowe

4 Cytowanych Źródeł

Na podstawie 4 cytowanych źródeł (4 Recenzowane Naukowo).

  1. PMC2016 Hussain T, et al. Health-Promoting Properties of Eucommia ulmoides: A Review. Evid Based Complement Alternat Med. 2016.
  2. PMC2021 Huang L, et al. Traditional application and modern pharmacological research of Eucommia ulmoides Oliv.. Chin Med. 2021.
  3. PMC2019 Wang CY, et al. Ethnobotany, Phytochemistry and Pharmacological Properties of Eucommia ulmoides: A Review. Am J Chin Med. 2019.
  4. PMC2014 He X, et al. Eucommia ulmoides Oliv.: ethnopharmacology, phytochemistry and pharmacology of an important traditional Chinese medicine. J Ethnopharmacol. 2014.

Może Cię Również Zainteresować

Czy jakość tłumaczenia tego artykułu jest zadowalająca?
Jak oceniają Państwo ten artykuł?
Średnia ocena: -
Zaktualizowano

Eukommia (Eucommia ulmoides): poznaj du zhong, korę stosowaną w medycynie chińskiej, herbatę tochu z liści, fitochemię i ostrożność przy ciśnieniu krwi.

Natugreens

Natugreens

Zioła i Herbaty Lecznicze

Zespół redakcyjny Natugreens tworzą specjaliści z różnych dziedzin, działający w obszarze badań naukowych, dietetyki i komunikacji naukowej. Naszą misją jest dostarczanie jasnych, odpowiedzialnych i opartych na dowodach treści. Każda publikacja przechodzi kurację i redakcyjną weryfikację. W ten sposób zapewniamy spójność, precyzję i przejrzystość prezentowanych informacji.