Krótkie podsumowanie
Eucommia ulmoides Oliv. / Eukommia wiązowa, nazywana też du zhong, czyli chińską nazwą szeroko stosowaną w literaturze, lub drzewem gutaperkowym, to niezwykłe drzewo, ponieważ jest jedynym żyjącym przedstawicielem monotypowej rodziny Eucommiaceae. Eukommia pochodzi z Chin i słynie zarówno z zastosowań w tradycyjnej…
Najważniejsza uwaga: W badaniach klinicznych udokumentowano niektóre działania niepożądane o umiarkowanym nasileniu, takie jak ból głowy, zawroty głowy, obrzęk i początki przeziębienia. Choć eukommia jest na ogół uważana za dobrze…
Eucommia ulmoides Oliv. / Eukommia wiązowa, nazywana też du zhong, czyli chińską nazwą szeroko stosowaną w literaturze, lub drzewem gutaperkowym, to niezwykłe drzewo, ponieważ jest jedynym żyjącym przedstawicielem monotypowej rodziny Eucommiaceae. Eukommia pochodzi z Chin i słynie zarówno z zastosowań w tradycyjnej medycynie chińskiej, gdzie jej kora jest używana od ponad dwóch tysiącleci, jak i z wytwarzania elastycznego lateksu podobnego do gutaperki, co wśród roślin klimatu umiarkowanego zdarza się rzadko.

Ważne jest rozróżnienie dwóch wykorzystywanych części drzewa, ponieważ mają one odmienne profile zastosowań i badań i nie są wymienne: kora pnia, znana w farmakopei jako Eucommiae cortex, to klasyczny surowiec medycyny chińskiej i główny temat tego artykułu, natomiast liście stanowią podstawę japońskiej herbaty zwanej tochu. W tradycji kora wiązana jest z bólami okolicy lędźwiowej, nadciśnieniem i z tym, co teksty chińskie nazywają wzmacnianiem kości i ścięgien, a współczesne badania analizują jej profil fitochemiczny bogaty w lignany i irydoidy, choć znaczna część danych wciąż pochodzi z badań przedklinicznych lub z niewielkich badań klinicznych.
Nazwy ludowe i międzynarodowe
- Polski: eukommia wiązowa, du zhong.
- Angielski: chinese rubber tree, gutta percha tree, hardy rubber tree.
- Chiński: du zhong (杜仲).
- Francuski: arbre à gutta-percha.
- Hiszpański: eucomia, falso olmo chino.
- Niemiecki: chinesischer Guttaperchabaum.
- Portugalski: árvore-da-guta-percha, du zhong, eucômia (BR).
- Włoski: Eucommia ulmoides.
Synonimy botaniczne
Eucommia ulmoides Oliv. jest jedynym żyjącym gatunkiem rodzaju Eucommia, który z kolei jest jedynym rodzajem rodziny Eucommiaceae, dlatego nie ma powszechnie używanych synonimów botanicznych pochodzących od innych gatunków tego samego rodzaju. Roślina bywa określana nazwami zwyczajowymi, takimi jak gutta-percha tree, chinese rubber tree czy du zhong, ale te nazwy ludowe i handlowe nie są formalnymi synonimami botanicznymi, a w literaturze naukowej punktem odniesienia pozostaje binom Eucommia ulmoides, uzupełniany nazwą surowca roślinnego, Eucommiae cortex, gdy mowa o korze.
Rodzina botaniczna: Eucommiaceae
Rodzina Eucommiaceae jest monotypowa: obejmuje jedynie rodzaj Eucommia, którego jedynym żyjącym gatunkiem jest Eucommia ulmoides Oliv. Rodzina wyróżnia się wyjątkowością taksonomiczną i wytwarzaniem lateksu, który przekształca się w elastyczny materiał podobny do gutaperki, a w przeszłości traktowano ją nawet jako odrębny rząd, Eucommiales, co pokazuje, jak bardzo odróżnia się w świecie roślin.
Do najciekawszych cech morfologicznych eukommii należą nitki lateksu w liściach i korze, które zastygają w elastyczne włókna, gdy liść rozdziera się powoli. Ta osobliwość, wraz z własnym składem fitochemicznym, odróżnia ją od innych roślin kauczukodajnych, a obecnie rodzinę zalicza się do rzędu Garryales, w obrębie dwuliściennych właściwych i astrowych.
Z punktu widzenia ochrony przyrody gatunek uznaje się za rzadki lub prawdopodobnie wymarły w stanie naprawdę dzikim; przetrwał głównie w uprawie w Chinach i innych krajach, przez co kora dostępna w handlu niemal zawsze pochodzi z plantacji.
Wykorzystywane części do herbat i preparatów
- Kora pnia (Eucommiae cortex), klasyczny surowiec medycyny chińskiej
- Liście, używane w japońskiej herbacie tochu
Etnobotaniczne i tradycyjne zastosowania
- Bóle okolicy lędźwiowej i kończyn dolnych (tradycyjne zastosowanie kory)
- Cukrzyca (zapis tradycyjny; nie zastępuje leczenia lekarskiego)
- Funkcje erekcyjne (zapis TMC, opisywany jako tonizowanie Yang Nerek)
- Kości i ścięgna (klasyczne wskazanie chińskie, dziś jedynie przedmiot badań)
- Nadciśnienie tętnicze (tradycyjne zastosowanie; umiarkowane działanie obniżające ciśnienie zaobserwowane w małym badaniu klinicznym)
- Odżywianie wątroby i nerek (pojęcie TMC)
- Otyłość (zapis tradycyjny, w trakcie badań)
- Reumatoidalne zapalenie stawów (zapis tradycyjny, bez potwierdzenia klinicznego)
- Stany zapalne (zastosowanie ludowe)
Klasyczna medycyna chińska odnotowuje także stosowanie kory w ciążach zagrożonych poronieniem, ale tego zastosowania nie należy powielać: w ciąży trzeba unikać leczniczego stosowania eukommii z powodu braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa.
Właściwości terapeutyczne
- Hipoglikemizujące (wstępne badania na zwierzętach)
- Kardioprotekcyjne (wstępne badania na zwierzętach)
- Neuroprotekcyjne (wstępne badania laboratoryjne)
- Obniżające ciśnienie (umiarkowane działanie hipotensyjne w małym badaniu klinicznym)
- Obniżające poziom lipidów (spadek lipidów obserwowany w badaniach na zwierzętach)
- Osteoprotekcyjne (wpływ na tworzenie i resorpcję kości w trakcie badań, z danymi przedklinicznymi)
- Przeciwalergiczne (wstępne badania laboratoryjne)
- Przeciwbakteryjne (działanie obserwowane w badaniach laboratoryjnych)
- Przeciwcukrzycowe (wstępne badania na zwierzętach)
- Przeciwdrobnoustrojowe (działanie obserwowane w badaniach laboratoryjnych)
- Przeciwutleniające (zdolność neutralizowania wolnych rodników w testach laboratoryjnych)
- Przeciwwirusowe (działanie obserwowane in vitro)
- Przeciwzapalne (wstępne badania laboratoryjne i na zwierzętach)
Profil fitochemiczny
- Asperulozyd
- Eukomiolidy (A do C)
- Fenole
- Flawonoidy
- Genipozyd (glikozyd irydoidowy)
- Gutaperka (trans-1,4-poliizopren)
- Irydoidy
- Kwas chlorogenowy
- Kwas kawowy
- Kwas kryptochlorogenowy
- Lignany
- Monoterpenoidy
- Sterole
- Terpenoidy
W korze przeważają lignany i irydoidy, natomiast liście wyróżniają się kwasem chlorogenowym i flawonoidami, co jest kolejnym powodem, dla którego danych uzyskanych dla jednej części rośliny nie można automatycznie przenosić na drugą.
Formy przygotowania (herbaty, nalewki, ekstrakty)
- Ekstrakty (płynny i suchy)
- Kapsułki i tabletki
- Nalewka
- Napar (z liści, jak w herbacie tochu)
- Odwar (z kory)
Synergia z innymi roślinami
Tradycyjne połączenie dla okolicy lędźwiowej
W tradycyjnej medycynie chińskiej korę eukommii często łączy się z Achyranthes bidentata w recepturach tradycyjnie stosowanych przy bólach okolicy lędźwiowej i osłabieniu kończyn dolnych, w ramach klasycznego wskazania dotyczącego kości i ścięgien. Badania przedkliniczne analizują wpływ tych roślin na metabolizm kostny, ale dane dotyczące osteoporozy i choroby zwyrodnieniowej stawów są wciąż w fazie badań i nie uzasadniają zastępowania leczenia lekarskiego.
Klasyczny duet dla wątroby i nerek w TMC
Jedno z najczęstszych połączeń w TMC łączy eukommię z Rehmannia glutinosa, duetem tradycyjnie stosowanym do odżywiania Wątroby i Nerek w stanach opisywanych jako niedobór Yin i Yang tych narządów, z zawrotami głowy, szumem w uszach i osłabieniem kolan i okolicy lędźwiowej. Celem, zgodnie z logiką systemu chińskiego, jest przywrócenie równowagi energetycznej i czynnościowej, co stanowi opis tradycyjny, a nie dowód naukowy.
Tradycyjne receptury związane z ciśnieniem krwi
W tradycyjnych recepturach związanych z ciśnieniem tętniczym eukommia pojawia się obok lukrecji uralskiej (Glycyrrhiza uralensis) i tarczycy bajkalskiej (Scutellaria baicalensis), rośliny, z której pozyskuje się bajkalinę, flawonoid badany pod kątem działania przeciwutleniającego. Warto pamiętać, że lukrecja stosowana długo lub w dużych dawkach może podnosić ciśnienie i zatrzymywać wodę w organizmie, a łączenie roślin wpływających na ciśnienie z lekami przeciwnadciśnieniowymi może powodować nadmierne jego spadki, dlatego takie połączenia wymagają nadzoru lekarskiego.
Przepisy i protokoły użycia
Tradycyjna herbata z liści (tochu)
W Japonii napar z liści eukommii pije się tradycyjnie jako codzienną herbatę, znaną jako tochu.
Składniki: niewielka ilość suszonych liści Eucommia ulmoides i 200 ml wrzącej wody.
Przygotowanie: umieść liście w filiżance i zalej wrzącą wodą. Przykryj, parz przez 10 do 15 minut, przecedź i wypij. Osoby przyjmujące leki na ciśnienie lub cukrzycę powinny porozmawiać z pracownikiem ochrony zdrowia, zanim zaczną regularnie pić tę herbatę.
Tradycyjny odwar z kory
Odwar z kory to klasyczna forma stosowania w tradycyjnej medycynie chińskiej, tradycyjnie kojarzona ze wskazaniami dotyczącymi Wątroby i Nerek.
Składniki: suszona kora Eucommia ulmoides w ilości ustalonej przez pracownika ochrony zdrowia i 500 ml wody.
Przygotowanie: włóż korę i wodę do garnka i postaw na ogniu. Gotuj na małym ogniu przez 15 do 20 minut, przecedź i wypij płyn. Ponieważ duże dawki i długotrwałe stosowanie wiązano w badaniach z częściowo odwracalną toksycznością nerkową, ilość i czas stosowania powinien ustalić specjalista.
Tradycyjne wino z eukommii
Lecznicze wino du zhong to tradycyjny chiński preparat, spożywany w małych dawkach jako tonik.
Składniki: 50 g pokrojonej kory Eucommia ulmoides i 500 ml dobrej jakości białego wina lub wina ryżowego.
Przygotowanie: umieść pokrojoną korę w szklanym słoju i zalej winem. Szczelnie zamknij i pozostaw do maceracji na co najmniej miesiąc, od czasu do czasu wstrząsając, następnie przecedź i przechowuj w chłodnym, ciemnym miejscu. Tradycja wiąże to wino z witalnością i krążeniem, ale ponieważ zawiera alkohol, nie jest wskazane dla kobiet w ciąży, karmiących piersią, dzieci, osób z chorobami wątroby ani przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem.
Powyższe preparaty opierają się na tradycyjnych przekazach i nie zastępują fachowej porady. Przed każdym zastosowaniem wewnętrznym należy zapoznać się z przeciwwskazaniami i interakcjami opisanymi w niniejszym artykule.
Powiązane terapie
Tradycyjna Medycyna Chińska (TMC)
W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej kora Eucommia ulmoides, znana jako du zhong (杜仲), jest jednym z najbardziej znanych toników dla Wątroby i Nerek, a teksty klasyczne opisują ją jako zdolną do wzmacniania kości i ścięgien, wskazując ją przy bólach okolicy lędźwiowej i osłabieniu kolan i kończyn dolnych. Tradycja uważa też, że roślina uspokaja Yang Wątroby, pojęcie kojarzone z nadciśnieniem, i stosuje ją w sprawach funkcji erekcyjnych, niemal zawsze w odwarach, proszkach i ekstraktach łączonych z innymi ziołami. Wskazania te należą do logiki systemu chińskiego: współczesne dane dotyczące osteoporozy i choroby zwyrodnieniowej stawów są przedkliniczne lub pochodzą z małych badań, a dawnego zastosowania w celu uspokojenia płodu w ciążach zagrożonych nie należy naśladować, ponieważ w ciąży trzeba unikać stosowania leczniczego.
Herbata tochu w Japonii
W Japonii liść eukommii zdobył własne miejsce jako codzienna herbata, tochu, pita raczej jak napój niż jak lek. To zastosowanie liści różni się od klasycznego stosowania kory w medycynie chińskiej, a badań prowadzonych na ekstraktach z liści nie należy mylić z badaniami nad korą.
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Interakcje i ważne środki ostrożności
- Leki przeciwnadciśnieniowe: w małym badaniu klinicznym udokumentowano umiarkowane działanie obniżające ciśnienie, dlatego potrzebna jest ostrożność, ponieważ efekt ten może sumować się z działaniem leków na ciśnienie.
- Zabiegi chirurgiczne: dla ostrożności zaleca się przerwanie stosowania przed zabiegami chirurgicznymi, jak w przypadku każdej rośliny wpływającej na układ krążenia.
- Leki przeciwcukrzycowe: istnieje możliwość hipoglikemii, gdy eukommię łączy się z lekami na cukrzycę, z objawami takimi jak omdlenie, splątanie, zawroty głowy i zimne poty.
Przeciwwskazania
- Ciąża i karmienie piersią: należy unikać stosowania leczniczego z powodu braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa, a rośliny nigdy nie wolno stosować w tradycyjnym celu zapobiegania poronieniu.
- Dzieci: brak danych dotyczących bezpieczeństwa uzasadniających stosowanie lecznicze.
- Stany zależne od estrogenów: eukommia może być w takich przypadkach przeciwwskazana ze względu na możliwe interakcje hormonalne.
- Choroba nerek i długotrwałe stosowanie: bezpieczeństwo długotrwałego stosowania lub wysokich dawek nie zostało w pełni ustalone, a długotrwałe przyjmowanie wysokich dawek może prowadzić do częściowo odwracalnej toksyczności nerkowej.
- Nadwrażliwość: osoby ze stwierdzoną alergią na którykolwiek składnik rośliny powinny jej unikać.
Skutki uboczne
W badaniach klinicznych udokumentowano niektóre działania niepożądane o umiarkowanym nasileniu, takie jak ból głowy, zawroty głowy, obrzęk i początki przeziębienia. Choć eukommia jest na ogół uważana za dobrze tolerowaną, każdą reakcję należy obserwować, a osoby z chorobami współistniejącymi lub przyjmujące inne leki powinny przed rozpoczęciem stosowania skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia.
Ciekawostki
Ostatnia ze swojej rodziny
Jako jedyny żyjący gatunek rodzaju Eucommia i rodziny Eucommiaceae eukommia bywa nazywana żywą skamieniałością, a ta wyjątkowość taksonomiczna budzi szczególne zainteresowanie botaników badających jej ewolucję. Jak na ironię, drzewo, które przetrwało tyle epok geologicznych, jest dziś rzadkie lub prawdopodobnie wymarłe w stanie naprawdę dzikim i jego dalsze istnienie zależy głównie od uprawy.
Kauczuk klimatu umiarkowanego
Kora i liście eukommii wytwarzają elastyczny lateks podobny do gutaperki, dzięki czemu jest ona jedną z niewielu roślin klimatu umiarkowanego zdolnych do wytwarzania tego rodzaju materiału. Gdy ostrożnie rozedrze się liść, cienkie nitki lateksu utrzymują obie połówki razem, a ta właściwość doprowadziła do wykorzystania rośliny w produkcji materiałów elastycznych i izolacyjnych, oprócz jej tradycyjnych zastosowań.
Legenda o Du Zhongu
Według chińskiej legendy nazwa du zhong pochodzi od człowieka imieniem Du Zhong, który miał odkryć zalety kory tego drzewa, stosować ją u siebie i u sąsiadów, a w końcu stać się mistrzem ziołolecznictwa. Ta ludowa opowieść ilustruje głęboki związek rośliny z kulturą i medycyną tradycyjną Chin.
Najczęściej zadawane pytania
Czy eukommię można stosować codziennie?
Herbata z liści jest w Japonii pita jako codzienny napój, ale regularne lecznicze stosowanie kory powinno mieć dawkę i czas trwania ustalone przez pracownika ochrony zdrowia. Jest to jeszcze ważniejsze w przypadku osób z chorobami współistniejącymi lub przyjmujących leki na ciśnienie albo na cukrzycę.
Do czego tradycyjnie stosuje się eukommię?
W medycynie chińskiej korę stosuje się tradycyjnie przy bólach okolicy lędźwiowej, nadciśnieniu i w klasycznym wskazaniu wzmacniania kości i ścięgien. Małe badanie kliniczne wykazało umiarkowane działanie obniżające ciśnienie, a dane dotyczące osteoporozy i choroby zwyrodnieniowej stawów są wciąż przedkliniczne lub pochodzą z małych badań, czyli nadal są przedmiotem badań.
Czym różni się kora od liścia eukommii?
Kora pnia (Eucommiae cortex) to klasyczny surowiec medycyny chińskiej, bogaty w lignany i irydoidy, natomiast liść jest używany w japońskiej herbacie tochu i wyróżnia się kwasem chlorogenowym. To części o odmiennych profilach zastosowań i badań, których nie należy traktować jako wymiennych.
Czy eukommia wchodzi w interakcje z lekami?
Może wchodzić. Działanie obniżające ciśnienie może sumować się z działaniem leków przeciwnadciśnieniowych, a w połączeniu z lekami na cukrzycę możliwa jest hipoglikemia; dla ostrożności stosowanie należy też przerwać przed zabiegami chirurgicznymi.
Czy eukommia ma skutki uboczne?
W badaniach klinicznych odnotowano ból głowy, zawroty głowy, obrzęk i objawy przypominające przeziębienie. Wysokie dawki stosowane przez długi czas wiązano z częściowo odwracalną toksycznością nerkową, a osoby z nadwrażliwością lub stanami zależnymi od estrogenów powinny unikać tej rośliny.
Czy kobiety w ciąży mogą stosować eukommię?
Nie jest to zalecane. Choć klasyczna medycyna chińska wymienia korę przy ciążach zagrożonych, brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa, a stosowania leczniczego należy unikać w czasie ciąży i karmienia piersią.
Uwaga: ta treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty. Przed zastosowaniem roślin leczniczych skonsultuj się z lekarzem lub fitoterapeutą, zwłaszcza w ciąży, w okresie karmienia piersią lub podczas przyjmowania leków.
Jak cytować ten artykuł
NATUGREENS. Eucommia ulmoides (Eukommia wiązowa): właściwości. Natugreens, 20 lis. 2026. Disponível em: https://natugreens.com/pl/eucommia-ulmoides-eukommia-wiazowa/. Dostęp dnia: 20 lis. 2026.
Natugreens. (2026). Eucommia ulmoides (Eukommia wiązowa): właściwości. Natugreens. https://natugreens.com/pl/eucommia-ulmoides-eukommia-wiazowa/
Referencje i badania naukowe
- PMC2016 Hussain T, et al. Health-Promoting Properties of Eucommia ulmoides: A Review. Evid Based Complement Alternat Med. 2016.
- PMC2021 Huang L, et al. Traditional application and modern pharmacological research of Eucommia ulmoides Oliv.. Chin Med. 2021.
- PMC2019 Wang CY, et al. Ethnobotany, Phytochemistry and Pharmacological Properties of Eucommia ulmoides: A Review. Am J Chin Med. 2019.
- PMC2014 He X, et al. Eucommia ulmoides Oliv.: ethnopharmacology, phytochemistry and pharmacology of an important traditional Chinese medicine. J Ethnopharmacol. 2014.
Może Cię Również Zainteresować
Prosimy pisać bez pośpiechu i ze wszystkimi szczegółami. Każdą odpowiedź czyta ktoś z naszej redakcji i bierze ją pod uwagę przy poprawianiu artykułu. Szczera krytyka pomaga nam bardziej niż uprzejma pochwała.
Prosimy pisać bez pośpiechu i ze wszystkimi szczegółami. Każdą odpowiedź czyta ktoś z naszej redakcji i bierze ją pod uwagę przy poprawianiu artykułu. Szczera krytyka pomaga nam bardziej niż uprzejma pochwała.





