Owies (Avena sativa L.) to zboże z rodziny Poaceae, uprawiane na szeroką skalę w strefie klimatu umiarkowanego i znane przede wszystkim jako zwykły produkt spożywczy, choć tradycyjnie stosuje się go również jako łagodny środek uspokajający, a zewnętrznie jako środek zmiękczający skórę. Jego dziki przodek wiąże się z Żyznym Półksiężycem, a przez tysiąclecia roślina towarzyszyła uprawom pszenicy i jęczmienia jako chwast, zanim ją doceniono i zaczęto uprawiać ze względu na jej własne zalety. Dziś owies jest podstawowym pożywieniem w wielu kulturach i składnikiem niezliczonych potraw, produktów spożywczych i kosmetyków.
Zainteresowanie naukowe tym gatunkiem koncentruje się na dwóch grupach związków. Pierwszą tworzą beta-glukany, frakcja rozpuszczalnego błonnika, której wpływ na cholesterol LDL i na poziom glukozy po posiłkach potwierdziły metaanalizy badań klinicznych. Drugą są awenantramidy, polifenole występujące wśród zbóż niemal wyłącznie w owsie, których działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne obserwowano głównie w badaniach laboratoryjnych. Badana jest również modulacja odporności przypisywana beta-glukanom, na razie jedynie w modelach eksperymentalnych. Równolegle tradycja ludowa wielu kultur odnotowuje stosowanie rośliny w dolegliwościach trawiennych, wyczerpaniu nerwowym i stanach zapalnych skóry. Kolejne części omawiają te zastosowania, profil fitochemiczny, sposoby przygotowania i zasady bezpieczeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii glutenu.
Nazwy ludowe i międzynarodowe
Po polsku roślinę nazywa się po prostu owsem lub owsem zwyczajnym, a nazwy te odróżniają gatunek uprawiany na żywność od owsów dzikich i od innych gatunków z tego rodzaju wykorzystywanych jako pasza. W pozostałych językach nazwy wywodzą się zwykle z łacińskiego avena lub, jak w przypadku niemieckiego i angielskiego, z własnych rdzeni germańskich, co pokazuje poniższa lista.
- Polski: owies, owies siewny, owies zwyczajny.
- Angielski: common oat, cultivated oat, oat.
- Francuski: avoine, avoine commune, avoine cultivée.
- Hiszpański: avena, avena común, avena cultivada.
- Niemiecki: Echter Hafer, Hafer, Saathafer.
- Portugalski: aveia, aveia-comum.
- Włoski: avena, avena coltivata, avena comune.
Synonimy botaniczne
Nazwa Avena sativa L. została opublikowana przez Linneusza w 1753 roku i pozostaje akceptowaną nazwą gatunku, bez synonimów powszechnie używanych w literaturze farmakologicznej. Niektóre formy uprawne, takie jak owies nagi (Avena nuda L.) i owies bizantyjski (Avena byzantina K.Koch), jedni autorzy traktują jako odrębne gatunki, a inni jako odmiany lub podgatunki A. sativa. Wyjaśnia to rozbieżności nazw spotykane w bankach genów i w badaniach genetycznych nad udomowieniem tego zboża.
Rodzina botaniczna: Poaceae
Owies należy do rodziny Poaceae, zwanej też Gramineae, która obejmuje trawy i najważniejsze zboża świata, takie jak pszenica, jęczmień, żyto, ryż i kukurydza. W jej obrębie rodzaj Avena wchodzi w skład podrodziny Pooideae, typowej dla klimatu umiarkowanego. Owies uprawny jest gatunkiem heksaploidalnym, z sześcioma zestawami chromosomów odziedziczonymi po trzech różnych genomach przodków, co szczegółowo opisano w pracy przedstawiającej pełną sekwencję jego genomu, opublikowanej w 2022 roku.
Wykorzystywane części do herbat i preparatów
Najbardziej znaną częścią jest ziarno, spożywane w postaci płatków, otrębów lub mąki. Fitoterapia wykorzystuje jednak również suchą słomę oraz części nadziemne zbierane jeszcze w stanie zielonym, gdy ziarna są niedojrzałe i po ściśnięciu palcami wydzielają mleczny sok.
- Słoma
- Ziarna (nasiona)
- Zielone części nadziemne (zwłaszcza niedojrzałe)
Etnobotaniczne i tradycyjne zastosowania
Dane etnobotaniczne zebrane w niedawnych przeglądach opisują owies jako roślinę odżywczą i regenerującą, stosowaną w różnych kulturach przy zmęczeniu nerwowym, schorzeniach skóry i dolegliwościach trawiennych. Wymienione poniżej zastosowania odpowiadają przekazom tradycyjnym i w większości przypadków nie zostały potwierdzone w badaniach klinicznych. Stanowią obraz ludowej pamięci, a nie wskazanie do leczenia.
- Bezsenność
- Egzema
- Guzy (ludowy przekaz o stosowaniu nasion, bez potwierdzenia klinicznego)
- Lęk
- Odwyk od opium i tytoniu (przekaz tradycyjny, bez potwierdzenia w badaniach klinicznych)
- Reumatyzm
- Wyczerpanie nerwowe
- Zatrzymywanie wody w organizmie
Właściwości terapeutyczne
Wymienione niżej właściwości łączą efekty poparte badaniami klinicznymi u ludzi, takie jak obniżanie cholesterolu LDL przez beta-glukany, z działaniami obserwowanymi wyłącznie w laboratorium lub u zwierząt oraz z określeniami odziedziczonymi po tradycji. Uwaga w nawiasie wskazuje rodzaj dowodów dostępnych dla każdej pozycji.
- Antyhipoksyjny (ochrona tkanek przed niedoborem tlenu opisana w badaniach eksperymentalnych)
- Antyoksydacyjny (neutralizacja wolnych rodników w testach laboratoryjnych)
- Antyproliferacyjny (aktywność obserwowana w badaniach laboratoryjnych, bez potwierdzenia klinicznego)
- Hepatoprotekcyjny (aktywność opisana w badaniach eksperymentalnych, bez potwierdzenia u ludzi)
- Immunomodulujący (wpływ beta-glukanów na układ odpornościowy badany w modelach eksperymentalnych)
- Kardioprotekcyjny (beta-glukany obniżają cholesterol LDL w badaniach klinicznych)
- Moczopędny (tradycyjny przekaz o zwiększaniu wydalania moczu)
- Neurotoniczny (tradycyjny przekaz o zielonym owsie jako środku tonizującym układ nerwowy)
- Osłaniający (tworzy warstewkę, która koi i chroni podrażnioną skórę oraz błony śluzowe)
- Przeciwalergiczny (modulacja reakcji alergicznych opisana w badaniach eksperymentalnych)
- Przeciwrobaczy (działanie przeciw pasożytniczym robakom opisane w badaniach eksperymentalnych)
- Przeciwskurczowy (tradycyjny przekaz o łagodzeniu skurczów)
- Przeciwzapalny (awenantramidy zmniejszają ilość mediatorów zapalnych w badaniach laboratoryjnych)
- Regulujący glikemię (beta-glukany łagodzą wzrost glukozy po posiłkach w badaniach klinicznych)
- Regulujący pracę jelit (błonnik zwiększa objętość mas kałowych i ułatwia pasaż jelitowy)
- Tonizujący (tradycyjny przekaz o stosowaniu jako ogólny środek dodający sił)
Najlepiej udokumentowany jest wpływ beta-glukanów na cholesterol, oceniany w wielu metaanalizach badań z randomizacją. Działanie na glikemię poposiłkową również ma oparcie w przeglądach systematycznych, które pokazują znaczenie masy cząsteczkowej błonnika i spożywanej dawki. W przypadku zielonego owsa kontrolowane badania ze standaryzowanym ekstraktem, prowadzone u zdrowych dorosłych, wykazały niewielkie efekty w zakresie niektórych parametrów poznawczych. Ten wynik nie wystarcza jeszcze, by uzasadnić stosowanie ekstraktu przy lęku lub bezsenności.
Profil fitochemiczny
Skład owsa obejmuje błonnik, białka, tłuszcze oraz wiele metabolitów wtórnych, których zestaw różni się w zależności od części rośliny. Awenacyny gromadzą się w korzeniach, natomiast beta-glukany, awenantramidy i tokole występują głównie w ziarnach i otrębach.
- Alkaloidy
- Antocyjany
- Awenacyny
- Awenakozydy (A i B)
- Awenantramidy (koniugaty kwasu antranilowego z kwasami ferulowym, kawowym i kumarowym)
- Beta-glukany
- Flawonoidy (amentoflawon, kemferol, kwercetyna, luteolina, naryngenina, trycyna)
- Garbniki
- Gumy roślinne
- Karotenoidy
- Lignany (lariciresinol, medioresinol, pinoresinol)
- Minerały (w tym selen)
- Polifenole
- Saponiny
- Sterole (glikozyd sterolowy, kampesterol, sitosterol, stigmasterol)
- Śluz roślinny
- Tokole (tokoferole i tokotrienole, zwłaszcza alfa-tokotrienol)
- Węglowodany (bifurkoza, kestoza, neokestoza)
W jelicie beta-glukany tworzą lepki żel, który wiąże kwasy żółciowe i cholesterol, a ten mechanizm tłumaczy znaczną część efektów metabolicznych przypisywanych temu zbożu. Ponieważ mielenie, ogrzewanie i fermentacja zmieniają lepkość i masę cząsteczkową tych włókien, sposób przetwarzania bezpośrednio wpływa na rezultat. Pomaga to zrozumieć, dlaczego płatki, otręby i napoje owsiane nie dają równoważnych efektów.
Formy przygotowania (herbaty, nalewki, ekstrakty)
- Ekstrakty płynne
- Kąpiel z owsem koloidalnym (drobno zmielone płatki)
- Nalewka ze świeżej rośliny
- Napar z części nadziemnych
- Odwar z ziaren
- Owsianka z płatków
Ziarna spożywa się przede wszystkim jako pokarm, w postaci płatków, otrębów, mąki lub owsianki, a odwar z ziaren pojawia się w tradycyjnych przepisach domowych. Zielone części nadziemne stosuje się w naparach, natomiast nalewkę przygotowuje się zwykle ze świeżej rośliny zebranej w fazie dojrzałości mlecznej i zawiera ona alkohol. Z tego powodu wymaga ostrożności u kobiet w ciąży i karmiących piersią, dzieci oraz osób unikających alkoholu. Ekstrakty płynne i standaryzowane ekstrakty z zielonego owsa sprzedawane jako suplementy stosuje się w dawce podanej na etykiecie lub zaleconej przez specjalistę, który je przepisuje. Zewnętrznie owies koloidalny rozprowadza się w wodzie do kąpieli lub dodaje do kremów i balsamów.
Synergia z innymi roślinami
W tradycyjnej fitoterapii owies łączy się często z innymi ziołami działającymi na nerwy, zarówno odprężającymi, jak i pobudzającymi, w tradycyjnych recepturach ukierunkowanych na układ nerwowy jako całość. Klasycznym przykładem jest połączenie z rumiankiem (Matricaria chamomilla), tradycyjnie stosowane, by podkreślić uspokajający charakter preparatu. Z kolei połączenie z żeń-szeniem (Panax ginseng) pojawia się w tradycyjnych przekazach, w których szuka się efektu bardziej energetyzującego i adaptogennego, zależnie od potrzeb danej osoby.
Tych połączeń nie oceniano jako receptur w badaniach klinicznych, a każda roślina wnosi własne ograniczenia. Rumianek może wywoływać alergię u osób uczulonych na rośliny z rodziny Asteraceae, a dla żeń-szenia opisano interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, przeciwcukrzycowymi i niektórymi przeciwdepresyjnymi, dlatego każde takie połączenie należy wcześniej omówić z pracownikiem ochrony zdrowia.
Przepisy i protokoły użycia
Kąpiel owsiana na podrażnienia skóry
Kąpiel ta jest tradycyjnie stosowana w celu łagodzenia świądu, egzemy, oparzeń słonecznych i innych podrażnień skóry, co wspierają właściwości osłaniające owsa oraz przeciwzapalne działanie owsa koloidalnego obserwowane w badaniach laboratoryjnych. Aby ją przygotować, wsyp szklankę drobno zmielonych płatków owsianych (owsa koloidalnego) do wanny z ciepłą wodą, dobrze wymieszaj, by rozprowadzić proszek, i pozostań w kąpieli przez 15 do 20 minut.
Przed pierwszą kąpielą nałóż niewielką ilość mieszanki na mały fragment skóry i odczekaj kilka godzin, ponieważ stosowanie zewnętrzne może wywołać reakcję alergiczną u osób wrażliwych na białka owsa. Po wyjściu z wanny osusz skórę delikatnymi dotknięciami, bez pocierania.
Napar z zielonego owsa na układ nerwowy
Napar ten jest tradycyjnie stosowany jako łagodny środek uspokajający w okresach napięcia nerwowego, przejściowego lęku i niespokojnego snu, przy czym ten tradycyjny przekaz nie zastępuje oceny lekarskiej, gdy dolegliwości się utrzymują. Użyj łyżeczki zielonych części nadziemnych owsa, świeżych lub suszonych, na szklankę gorącej wody, parz przez 10 do 15 minut i przecedź przed wypiciem. Tradycyjnie pije się do trzech szklanek dziennie.
Osoby przyjmujące leki uspokajające, przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne powinny porozmawiać z lekarzem, zanim włączą napar do codziennej rutyny, zwłaszcza jeśli zamierzają łączyć go z innymi roślinami o działaniu uspokajającym.
Owsianka dla zdrowia układu pokarmowego i sercowo-naczyniowego
Owsianka to najprostszy sposób na włączenie beta-glukanów do diety i tradycyjnie jada się ją jako lekki posiłek, który sprzyja prawidłowej pracy jelit. Badania kliniczne z kolei wiążą regularne spożywanie tego błonnika z niższym cholesterolem LDL i mniejszym wzrostem glukozy po posiłkach. Ugotuj pół szklanki płatków owsianych w półtorej szklanki wody lub mleka, roślinnego albo zwierzęcego, przez około 5 do 7 minut, od czasu do czasu mieszając, i dodaj owoce, orzechy lub miód do smaku.
Metaanalizy, na których opiera się wpływ na cholesterol, zakładają zwykle co najmniej 3 g beta-glukanu dziennie, a ilość ta zależy od rodzaju produktu i sposobu przetworzenia. Miodu nie należy podawać dzieciom poniżej 1. roku życia. Osoby z celiakią lub nieceliakalną nadwrażliwością na gluten powinny przed przygotowaniem tego przepisu zastosować się do ograniczeń opisanych w części o przeciwwskazaniach.
Powyższe preparaty opierają się na tradycyjnych przekazach i nie zastępują fachowej porady. Przed każdym zastosowaniem wewnętrznym należy zapoznać się z przeciwwskazaniami i interakcjami opisanymi w niniejszym artykule.
Powiązane terapie
Pielęgnacja dermatologiczna
Owies koloidalny, otrzymywany przez drobne zmielenie ziaren, jest szeroko stosowany w balsamach, mydłach i kremach do skóry suchej i podrażnionej, a badania laboratoryjne przypisują część tego efektu awenantramidom, które zmniejszają ilość mediatorów zapalnych związanych ze świądem. W tym kontekście owies pełni rolę uzupełnienia pielęgnacji zaleconej przez dermatologa i nie zastępuje leczenia zapaleń skóry ani egzemy.
Fitoterapia
Fitoterapia wykorzystuje owies w herbatach, nalewkach i ekstraktach, aby korzystać z jego właściwości odżywczych i leczniczych. Roślina występuje zwykle jako odżywczy tonik dla układu nerwowego oraz jako środek osłaniający dla skóry i przewodu pokarmowego, a role te opierają się głównie na przekazach tradycyjnych i badaniach eksperymentalnych.
Homeopatia
W homeopatii Avena sativa stosowana jest jako nalewka macierzysta i w rozcieńczeniach zalecanych przez tradycję homeopatyczną w dolegliwościach związanych z układem nerwowym, takich jak bezsenność, wyczerpanie nerwowe, lęk i uzależnienie od substancji. O dawce i potencji decyduje homeopata. Zastosowania te nie mają potwierdzenia w kontrolowanych badaniach klinicznych, a uzależnienie wymaga specjalistycznej opieki lekarskiej, której żaden preparat nie zastąpi.
Żywienie funkcjonalne
W dietetyce owies ceniony jest za zawartość beta-glukanów, białek i błonnika i pojawia się w planach żywieniowych ukierunkowanych na kontrolę cholesterolu i glikemii. Zawsze powinien być spożywany w ramach zbilansowanej diety i nie może zastępować leków przepisanych przez lekarza.
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Owies jest na ogół uważany za bezpieczny dla większości osób, gdy spożywa się go w ilościach typowych dla żywności. W zwykłych dawkach pokarmowych nie ma istotnych ograniczeń dla osób, u których nie występują opisane poniżej stany wymagające szczególnej uwagi.
Celiakia i nadwrażliwość na gluten
Owies jest przeciwwskazany w celiakii lub nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten ze względu na ryzyko zanieczyszczenia krzyżowego pszenicą, jęczmieniem lub żytem podczas uprawy i przetwarzania, mimo że sam owies jest naturalnie bezglutenowy. Ponadto niewielka część osób z celiakią reaguje na czysty owies z powodu awenin, białek podobnych do glutenu. Dlatego nawet produkty z certyfikatem bezglutenowym mogą być włączane do diety osób z celiakią wyłącznie za zgodą i pod kontrolą lekarza lub dietetyka.
Alergia przy stosowaniu zewnętrznym
Stosowanie zewnętrzne (kąpiel owsiana) może wywołać reakcję alergiczną u osób wrażliwych na białka owsa, objawiającą się zaczerwienieniem, świądem lub pokrzywką. Warto więc przetestować preparat na małym fragmencie skóry przed użyciem go na całym ciele, zwłaszcza u dzieci z zapaleniem skóry.
Częste skutki uboczne
Nadmierne spożycie owsa, zwłaszcza przez osoby nieprzyzwyczajone do diety bogatej w błonnik, może powodować wzdęcia, gazy i dyskomfort w jamie brzusznej. Najrozsądniej jest stopniowo zwiększać spożycie błonnika i dbać o odpowiednie nawodnienie przez cały dzień.
Ciąża, karmienie piersią i dzieci
W ilościach spożywczych owies należy do zwykłej diety kobiet w ciąży, kobiet karmiących i dzieci, jednak nalewki, które zawierają alkohol, oraz skoncentrowane ekstrakty z zielonego owsa nie mają wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa w tych okresach i należy ich unikać bez porady specjalisty. Miodu proponowanego jako dodatek do owsianki nie należy podawać dzieciom poniżej 1. roku życia ze względu na ryzyko botulizmu niemowlęcego.
Interakcje z lekami
Nie są znane istotne interakcje owsa z lekami, jednak wysoka zawartość błonnika może teoretycznie zmniejszać wchłanianie niektórych leków przyjmowanych w tym samym czasie. Z tego powodu zaleca się kilkugodzinny odstęp między posiłkiem z owsem a przyjęciem leku. Osoby stosujące leki przeciwcukrzycowe lub insulinę, które zaczynają spożywać duże ilości otrębów lub suplementów beta-glukanu, powinny kontrolować glikemię we współpracy z lekarzem. Natomiast osoby przyjmujące leki uspokajające, przeciwlękowe, przeciwdepresyjne lub przeciwzakrzepowe powinny skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia, zanim połączą preparaty z zielonego owsa z innymi roślinami, takimi jak żeń-szeń wspomniany w części o synergii.
Ciekawostki
- Owies początkowo uważano za chwast na polach pszenicy i jęczmienia, zanim zaczęto go celowo uprawiać.
- Samuel Johnson w swoim słowniku z 1755 roku zdefiniował owies jako „zboże, które w Anglii zwykle daje się koniom, a w Szkocji żywi lud”.
- Angielska piosenka ludowa „Oats and Beans and Barley Grow” jest udokumentowana od XIX wieku i doczekała się wariantów w wielu krajach.
- W języku angielskim idiom „sowing one’s wild oats” (siać dziki owies) oznacza miłosne przygody młodości.
- Pod koniec lat 80. XX wieku spożycie owsa w Stanach Zjednoczonych znacznie wzrosło, napędzane rozgłosem wokół jego wpływu na cholesterol.
- W 2022 roku międzynarodowe konsorcjum opublikowało w czasopiśmie Nature genom referencyjny owsa, który ujawnił mozaikowy genom heksaploidalny, powstały w wyniku przegrupowań między trzema subgenomami przodków.
Najczęściej zadawane pytania
Czy owies zawiera gluten?
Czysty owies jest naturalnie bezglutenowy, ale podczas uprawy, zbioru i przetwarzania często dochodzi do zanieczyszczenia krzyżowego pszenicą, jęczmieniem i żytem. Dlatego owies jest przeciwwskazany w celiakii lub nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten. Nawet produkty z certyfikatem bezglutenowym osoby z celiakią mogą spożywać tylko za zgodą lekarza lub dietetyka, ponieważ część z nich reaguje na aweniny obecne w samym owsie.
Jakie są główne korzyści owsa dla układu sercowo-naczyniowego?
Owies jest bogaty w beta-glukany, rozpuszczalny błonnik, który w metaanalizach badań klinicznych obniżał cholesterol LDL i cholesterol całkowity. Efekt przypisuje się tworzeniu w przewodzie pokarmowym żelu, który wiąże kwasy żółciowe i cholesterol, utrudniając ich ponowne wchłanianie i sprzyjając wydalaniu. Natomiast przeciwutleniające i przeciwzapalne działanie awenantramidów na naczynia krwionośne obserwowano głównie w badaniach laboratoryjnych.
Czy owies może pomóc w kontroli poziomu cukru we krwi?
Beta-glukany spowalniają trawienie i wchłanianie węglowodanów, przez co glukoza wolniej przenika do krwiobiegu, a skoki cukru po posiłkach są łagodniejsze, co opisano w metaanalizach badań klinicznych. U osób z cukrzycą typu 2 owies może być częścią diety ustalonej ze specjalistą, bez zastępowania zaleconego leczenia, a osoby stosujące leki przeciwcukrzycowe powinny kontrolować glikemię przy zwiększaniu spożycia.
Jak owies wpływa na zdrowie skóry?
Drobno zmielony owies koloidalny jest szeroko stosowany w produktach do pielęgnacji skóry ze względu na właściwości osłaniające, przeciwutleniające i przeciwzapalne. Tradycyjne zastosowanie wiąże te produkty z łagodzeniem świądu i podrażnień w egzemie, atopowym zapaleniu skóry i oparzeniach słonecznych. Badania laboratoryjne wskazują, że awenantramidy zmniejszają ilość mediatorów zapalnych, a związki zawarte w owsie biorą udział w ochronie bariery skórnej przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, jednak utrzymujące się dolegliwości wymagają oceny dermatologa.
Czy jedzenie owsa ma skutki uboczne?
Owies jest zwykle dobrze tolerowany, ale nagłe zwiększenie spożycia błonnika może u niektórych osób powodować wzdęcia, gazy i dyskomfort w jamie brzusznej. Stopniowe wprowadzanie owsa do diety i picie dużej ilości wody pomaga ograniczyć te objawy. W celiakii lub nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten owies jest przeciwwskazany, chyba że lekarz dopuści produkty z certyfikatem bezglutenowym.
Czy kąpiel owsiana może wywołać alergię?
Tak, stosowanie zewnętrzne (kąpiel owsiana) może wywołać reakcję alergiczną u osób wrażliwych na białka owsa, z objawami takimi jak zaczerwienienie, świąd lub pokrzywka. Przetestowanie preparatu na małym fragmencie skóry przed pełną kąpielą to prosty środek ostrożności, a każda reakcja oznacza konieczność przerwania stosowania i zasięgnięcia porady lekarskiej.
Uwaga: ta treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty. Przed zastosowaniem roślin leczniczych skonsultuj się z lekarzem lub fitoterapeutą, zwłaszcza w ciąży, w okresie karmienia piersią lub podczas przyjmowania leków.
Referencje i badania naukowe
Zobacz Wszystkie 27 Cytowanych Źródeł
Recenzowane Badania Naukowe (26)
- PMC2013 Singh R, et al. Avena sativa (Oat), a potential neutraceutical and therapeutic agent: an overview. Crit Rev Food Sci Nutr. 2013.
- PMC2023 Alemayehu GF, et al. Nutritional and Phytochemical Composition and Associated Health Benefits of Oat (Avena sativa) Grains and Oat-Based Fermented Food Products. ScientificWorldJournal. 2023.
- PMC2014 Whitehead A, et al. Cholesterol-lowering effects of oat β-glucan: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2014.
- PMC2016 Ho HV, et al. The effect of oat β-glucan on LDL-cholesterol, non-HDL-cholesterol and apoB for CVD risk reduction: a systematic review and meta-analysis of randomised-controlled trials. Br J Nutr. 2016.
- PMC2022 Llanaj E, et al. Effect of oat supplementation interventions on cardiovascular disease risk markers: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Eur J Nutr. 2022.
- PMC2021 Schoeneck M, Iggman D. The effects of foods on LDL cholesterol levels: A systematic review of the accumulated evidence from systematic reviews and meta-analyses of randomized controlled trials. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2021.
- PMC1986 Van Horn LV, et al. Serum lipid response to oat product intake with a fat-modified diet. J Am Diet Assoc. 1986.
- PMC2021 Zurbau A, et al. The effect of oat β-glucan on postprandial blood glucose and insulin responses: a systematic review and meta-analysis. Eur J Clin Nutr. 2021.
- PMC2023 Noronha JC, et al. The importance of molecular weight in determining the minimum dose of oat β-glucan required to reduce the glycaemic response in healthy subjects without diabetes: a systematic review and meta-regression analysis. Eur J Clin Nutr. 2023.
- PMC2014 Decker EA, et al. Processing of oats and the impact of processing operations on nutrition and health benefits. Br J Nutr. 2014.
- PMC2017 Kennedy DO, et al. Acute effects of a wild green-oat (Avena sativa) extract on cognitive function in middle-aged adults: A double-blind, placebo-controlled, within-subjects trial. Nutr Neurosci. 2017.
- PMC2020 Kennedy DO, et al. Acute and Chronic Effects of Green Oat (Avena sativa) Extract on Cognitive Function and Mood during a Laboratory Stressor in Healthy Adults: A Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled Study in Healthy Humans. Nutrients. 2020.
- PMC2015 Reynertson KA, et al. Anti-inflammatory activities of colloidal oatmeal (Avena sativa) contribute to the effectiveness of oats in treatment of itch associated with dry, irritated skin. J Drugs Dermatol. 2015.
- PMC2010 Guo W, et al. Avenanthramides inhibit proliferation of human colon cancer cell lines in vitro. Nutr Cancer. 2010.
- PMC2018 Finetti F, et al. Yeast-Derived Recombinant Avenanthramides Inhibit Proliferation, Migration and Epithelial Mesenchymal Transition of Colon Cancer Cells. Nutrients. 2018.
- PMC2015 Comino I, et al. Role of oats in celiac disease. World J Gastroenterol. 2015.
- PMC2007 Rashid M, et al. Consumption of pure oats by individuals with celiac disease: a position statement by the Canadian Celiac Association. Can J Gastroenterol. 2007.
- PMC2016 La Vieille S, et al. Celiac Disease and Gluten-Free Oats: A Canadian Position Based on a Literature Review. Can J Gastroenterol Hepatol. 2016.
- PMC2016 de Souza MC, et al. Pure Oats as Part of the Canadian Gluten-Free Diet in Celiac Disease: The Need to Revisit the Issue. Can J Gastroenterol Hepatol. 2016.
- PMC2017 Pinto-Sánchez MI, et al. Safety of Adding Oats to a Gluten-Free Diet for Patients With Celiac Disease: Systematic Review and Meta-analysis of Clinical and Observational Studies. Gastroenterology. 2017.
- PMC2015 Ciacci C, et al. The gluten-free diet and its current application in coeliac disease and dermatitis herpetiformis. United European Gastroenterol J. 2015.
- PMC2017 Biesiekierski JR. What is gluten?. J Gastroenterol Hepatol. 2017.
- PMC2022 Kamal N, et al. The mosaic oat genome gives insights into a uniquely healthy cereal crop. Nature. 2022.
- PMC2018 Fu YB. Oat evolution revealed in the maternal lineages of 25 Avena species. Sci Rep. 2018.
- PMC2022 Nan J, et al. Genome resequencing reveals independent domestication and breeding improvement of naked oat. Gigascience. 2022.
- PMC2006 Weiss E, et al. Autonomous cultivation before domestication. Science. 2006.
Lektury Uzupełniające (1)
- 2023 Kumari S, et al. Ethnobotany and Phytopharmacology of Avena sativa: A Qualitative Review. Sciences of Phytochemistry. 2023.
