Murici (Byrsonima crassifolia): Eigenschappen en Toepassingen

13 Min Leestijd
10 Referenties🥈 Matig Bewijsniveau
Gepubliceerd op

Snelle samenvatting

Byrsonima crassifolia (L.) Kunth, in Brazilië bekend als murici en in Midden-Amerika als nance, is een boom of struik uit de familie Malpighiaceae. De soort komt voor van het zuiden van Mexico via Midden-Amerika en het Caribisch gebied tot in Bolivia en een groot deel van Brazilië, waar ze vaak te vinden is in de…

Belangrijkste aandachtspunt: De schors en bladeren van murici worden traditioneel gebruikt tegen diarree en ter bevordering van wondgenezing juist omdat ze zeer rijk zijn aan looistoffen, en diezelfde eigenschap vraagt om voorzichtigheid. Inwendig…

Byrsonima crassifolia (L.) Kunth, in Brazilië bekend als murici en in Midden-Amerika als nance, is een boom of struik uit de familie Malpighiaceae. De soort komt voor van het zuiden van Mexico via Midden-Amerika en het Caribisch gebied tot in Bolivia en een groot deel van Brazilië, waar ze vaak te vinden is in de cerrado, de Amazonische savannes en de kustvegetatie van de restinga. De kleine gele vrucht met haar opvallende geur wordt graag vers gegeten en verwerkt in sappen en ijs, terwijl de schors en de bladeren, rijk aan looistoffen, al lang als huismiddel dienen tegen diarree en om wonden te spoelen. Het beschikbare onderzoek bestaat nog vrijwel volledig uit laboratorium- en dierproeven, zodat geen van deze traditionele toepassingen in klinische studies bij mensen is bevestigd.

Botanische illustratie van Byrsonima crassifolia (murici), een tak met ovale leerachtige bladeren, een rechtopstaande tros gele bloemen met vijf kroonbladen en kleine ronde gele vruchten.
Murici vormt takken met grote, dikke, leerachtige bladeren, gele bloemen die bij het ouder worden rood kleuren en trossen kleine gele vruchtjes met een sterk aroma, die van de cerrado tot het Amazonegebied geliefd zijn in sappen en ijs.

Volksnamen en Internationale Namen van Murici

  • Engels: nance
  • Nahuatl: nantzinxocotl
  • Portugees (Brazilië): murici, murici-do-campo, muruci
  • Spaans: nance, nanche

Niet Verwarren met Andere Murici-Soorten

In Brazilië wordt de naam murici gebruikt voor verschillende soorten uit het geslacht Byrsonima, zoals Byrsonima verbascifolia, Byrsonima coccolobifolia en Byrsonima intermedia, die verschillen in bladvorm, groeiwijze en chemische samenstelling. Omdat het meeste onderzoek dat in deze tekst wordt aangehaald met B. crassifolia is uitgevoerd, mogen de resultaten niet zomaar worden doorgetrokken naar andere muricisoorten die op markten worden verkocht of in het wild worden verzameld.

Botanische Synoniemen van Murici

De geaccepteerde naam is Byrsonima crassifolia (L.) Kunth, gepubliceerd in 1822. Het basioniem is Malpighia crassifolia L., in 1753 beschreven door Linnaeus, wat de afkorting "(L.)" in de huidige naam verklaart. Taxonomische databanken zoals Plants of the World Online, beheerd door de Koninklijke Botanische Tuinen van Kew, vermelden daarnaast Malpighia rhopalifolia Spreng. en Byrsonima crassifolia subsp. insulata Cuatrec. als synoniemen, evenals enkele vroeger beschreven variëteiten die nu binnen dezelfde soort worden ondergebracht.

Plantenfamilie: Malpighiaceae

De familie Malpighiaceae telt ongeveer 1.300 soorten met een overwegend tropische verspreiding en een grote diversiteit in Zuid-Amerika. Een van de bekendste verwanten van murici is de acerola (Malpighia emarginata), beroemd om haar hoge vitamine C-gehalte. Veel soorten uit deze familie hebben oliehoudende klieren op de kelk van de bloemen, die bijen aantrekken die gespecialiseerd zijn in het verzamelen van bloemolie. Ook murici heeft dit kenmerk, en de gele bloemen kleuren bij het ouder worden oranje tot roodachtig.

Gebruikte Delen van Murici

In de volksgeneeskunde is de stamschors het meest gebruikte medicinale deel, gevolgd door de bladeren. Beide smaken samentrekkend door het hoge gehalte aan looistoffen. De vrucht, een kleine gele steenvrucht met olieachtig vruchtvlees en een sterk aroma, wordt vooral als voedsel gebruikt. De zaden komen in enkele laboratoriumstudies voor, maar maken geen deel uit van het gangbare huishoudelijke gebruik.

Etnobotanisch en Traditioneel Gebruik van Murici

Etnobotanische inventarisaties in Mexico en Guatemala beschrijven het gebruik van een afkooksel van de schors bij diarree, dysenterie en andere darmklachten, terwijl hetzelfde preparaat wordt ingezet om wonden te spoelen en bij huidirritaties en gynaecologische infecties. Bij de Mixe in Oaxaca hoort de plant bij de middelen tegen maag- en darmklachten, en er zijn losse vermeldingen van gebruik bij slangenbeten, altijd als volksgebruik en zonder klinische onderbouwing. In Brazilië gebruiken gemeenschappen in de cerrado en het Amazonegebied de schors en bladeren van verschillende muricisoorten als samentrekkend middel, en de vrucht hoort er bij de dagelijkse voeding in sappen, zoetigheden, likeuren en ijs. Dankzij de vele looistoffen werd de schors ook lange tijd gebruikt om leer te looien.

Medicinale Eigenschappen van Murici

De onderstaande eigenschappen zijn gebaseerd op traditioneel gebruik en op laboratorium- of dierstudies. Geen enkele ervan is bevestigd in klinisch onderzoek bij mensen.

  • Antibacterieel (extracten remden enterobacteriën in een in-vitroscreening van planten die in Guatemala bij spijsverteringsklachten worden gebruikt)
  • Antioxidant (bladextracten vertoonden een hoge antioxidatieve capaciteit in een ORAC-test, en de carotenoïden uit de vrucht neutraliseerden peroxylradicalen in vitro)
  • Maagbeschermend (een bladextract verminderde door ethanol veroorzaakte maagletsels bij ratten, een bevinding die bij mensen nog niet is bevestigd)
  • Neuroactief (een flavonoïdrijk methanolextract had een antidepressivumachtig effect in een geforceerde zwemtest bij muizen, zonder studies bij mensen)
  • Ontstekingsremmend bij uitwendig gebruik (een chloroformextract van de schors verminderde door crotonolie opgewekte oorzwelling bij muizen)
  • Samentrekkend (toegeschreven aan de looistoffen in schors en bladeren, de basis van het volksgebruik bij lichte diarree en voor het spoelen van wonden)
  • Suikerverlagend (extracten van vrucht en zaad verlaagden na een eenmalige dosis de bloedsuikerspiegel van diabetische ratten, een resultaat dat beperkt blijft tot het diermodel)

Gedetailleerd Fytochemisch Profiel van Murici

De chemische samenstelling van murici verschilt sterk per plantendeel. Schors en bladeren bevatten veel fenolische verbindingen en looistoffen, terwijl de vrucht opvalt door de carotenoïden die het vruchtvlees zijn gele kleur geven.

  • Carotenoïden, vooral luteïne en zeaxanthine (de belangrijkste pigmenten van de vrucht, met een overwicht aan xanthofyllen in een analyse van Braziliaanse murici)
  • Catechine (een flavan-3-ol dat werd aangetroffen in een actieve fractie van het schorsextract en de bouwsteen vormt van proanthocyanidinen)
  • Galluszuur en gegalloyleerde derivaten (aanwezig in de schors, structuren die zich kunnen binden aan ijzer uit de voeding)
  • Proanthocyanidinen (gecondenseerde looistoffen) (overvloedig aanwezig in de schors en in verband gebracht met de samentrekkende smaak en het traditionele gebruik tegen diarree)
  • Quercetine en glycosiden zoals quercetine-3-O-xyloside, rutine en hesperidine (flavonoïden die werden aangetroffen in het methanolextract uit een studie bij muizen)
  • Triterpenen, zoals birsonimadiol (geïsoleerd uit de zaden en onderzocht op een mogelijke ontstekingsremmende werking in laboratoriummodellen)

Bereidings- en Toedieningsvormen van Murici

De meest gangbare traditionele bereiding is een afkooksel (decoct) van stukjes gedroogde schors in water, dat in kleine hoeveelheden wordt gedronken of, na afkoelen, wordt gebruikt voor kompressen en uitwendige spoelingen. De bladeren worden verwerkt in aftreksels en zitbaden, volgens dezelfde samentrekkende logica. De vrucht wordt vers gegeten of verwerkt in sappen, diepvriespulp, jam en ijs, en in Mexico ook ingemaakt en in likeuren. In Brazilië zijn geen geregistreerde kruidengeneesmiddelen op basis van murici beschikbaar, en daarom bestaan er geen gestandaardiseerde doseringen of extracten met een vastgesteld looistofgehalte.

Synergie met Andere Medicinale Planten

Samentrekkende Combinatie voor de Darmen

In de Latijns-Amerikaanse traditie wordt de schors van murici vaak genoemd naast de bladeren van de guave (Psidium guajava), een andere looistofrijke plant die in dezelfde Guatemalteekse screening eveneens activiteit tegen enterobacteriën liet zien. Het idee achter de combinatie is dat de samentrekkende werking van beide planten elkaar aanvult bij lichte diarree, maar er bestaat geen studie die het mengsel bij mensen heeft onderzocht.

Wondverzorgende Combinatie voor Uitwendig Gebruik

Voor huidspoelingen wordt murici soms gecombineerd met barbatimão (Stryphnodendron adstringens) en kamille (Matricaria chamomilla), waarbij samentrekkende planten worden samengebracht met een bloem die traditioneel als verzachtend voor de huid geldt. Deze combinatie volgt de redenering van de volksgeneeskunde en is niet getest in gecontroleerd onderzoek.

Recepten en Gebruiksprotocollen voor Murici

Afkooksel van de Schors voor Kortdurend Inwendig Gebruik

Volgens overleveringen uit de volksgeneeskunde wordt ongeveer een eetlepel fijngehakte gedroogde schors tien minuten gekookt in 500 ml water en daarna gezeefd. De vloeistof wordt bij lichte diarree in kleine kopjes over de dag verdeeld gedronken, gedurende hooguit twee à drie dagen. Vanwege het hoge looistofgehalte moet er minstens twee uur zitten tussen dit preparaat en ijzerrijke maaltijden, supplementen en geneesmiddelen. Diarree met bloed, hoge koorts of tekenen van uitdroging vraagt om onmiddellijke medische beoordeling, zonder eerst een huismiddel te proberen.

Kompres en Uitwendige Spoeling met Bladeren of Schors

Voor uitwendig gebruik wordt hetzelfde afgekoelde afkooksel met schone kompressen op kleine schaafwonden aangebracht of gebruikt om geïrriteerde huid te spoelen, een of twee keer per dag. Diepe wonden, wonden met pus of wonden die na enkele dagen niet sluiten, horen door een zorgverlener te worden behandeld. Deze toepassingen berusten op traditionele overlevering en vervangen geen professioneel advies.

De bovenstaande bereidingen berusten op traditionele overlevering en vervangen geen professioneel advies. Raadpleeg vóór elk inwendig gebruik de contra-indicaties en interacties die in dit artikel worden beschreven.

Aanverwante Geneeswijzen en Murici

Klinische Kruidengeneeskunde

In de klinische kruidengeneeskunde wordt murici vooral gezien als een samentrekkende plant voor kortstondig gebruik, in hetzelfde rijtje als andere looistofrijke soorten die bij lichte diarree en voor uitwendige huidverzorging worden ingezet. Omdat klinisch onderzoek en gestandaardiseerde extracten ontbreken, kiezen professionals zo nodig liever voor planten met officiële monografieën, waardoor murici vooral een onderwerp van onderzoek en een voedingsplant blijft.

Traditionele Meso-Amerikaanse Geneeskunde

Er is geen consistente vermelding van homeopathisch gebruik van murici. De plant heeft haar sterkste plaats in de traditionele Meso-Amerikaanse geneeskunde: inheemse volken in Mexico en Midden-Amerika gebruiken de schors al generaties lang bij darm- en huidklachten, en de vrucht, daar nance of nanche genoemd, speelt een belangrijke rol in de voeding en op volksfeesten in de regio.

Contra-Indicaties en Bijwerkingen van Murici

De schors en bladeren van murici worden traditioneel gebruikt tegen diarree en ter bevordering van wondgenezing juist omdat ze zeer rijk zijn aan looistoffen, en diezelfde eigenschap vraagt om voorzichtigheid. Inwendig gebruik moet kortdurend blijven, omdat looistoffen verstopping kunnen veroorzaken en de opname van ijzer uit de voeding kunnen verminderen, wat vooral zorgelijk is voor mensen met bloedarmoede of een lage ijzervoorraad. Looistoffen kunnen ook de opname van andere oraal ingenomen geneesmiddelen verminderen. Het advies is daarom om tussen de murici-thee en elk geneesmiddel of supplement minstens twee uur te laten zitten. Tijdens de zwangerschap en de borstvoedingsperiode moet geconcentreerd gebruik van schors of bladeren worden vermeden, omdat er voor deze periodes geen veiligheidsgegevens bestaan. Jonge kinderen, mensen met chronische verstopping en mensen die onder behandeling zijn voor een maag- of darmaandoening, horen eveneens eerst met een zorgverlener te overleggen. Het eten van de vrucht in gebruikelijke hoeveelheden geeft doorgaans niet dezelfde problemen, omdat rijp vruchtvlees veel minder looistoffen bevat dan de schors.

Wisselwerkingen met Geneesmiddelen

Er zijn geen klinische interactiestudies specifiek voor murici, maar van looistoffen is bekend dat ze zich in de darm binden aan ijzer en aan uiteenlopende andere moleculen. In de praktijk betekent dit dat ijzersupplementen, oraal ingenomen geneesmiddelen voor langdurig gebruik en andere kruidenpreparaten minder goed kunnen worden opgenomen als ze samen met thee van de schors of de bladeren worden ingenomen. Een tussenpoos van minstens twee uur is daarom het veiligste advies. Wie geneesmiddelen tegen diabetes gebruikt, moet extra alert zijn, omdat extracten van vrucht en zaad de bloedsuikerspiegel bij ratten verlaagden, ook al is niet bekend of dat effect zich bij mensen herhaalt.

Wetenswaardigheden en Historische Feiten

De geslachtsnaam Byrsonima komt van het Griekse byrsa, dat leer betekent, een verwijzing naar het gebruik van de schors van deze bomen om huiden te looien, een praktijk die juist op de looistoffen berust. De naam nanche, die in Mexico wordt gebruikt, is afgeleid van het Nahuatl-woord nantzinxocotl. In Brazilië heeft murici een vaste plek veroverd in de regionale keuken, en diepvriespulp is op markten in het noorden en noordoosten van het land eenvoudig te vinden. De bloemen, die van geel naar rood verkleuren, worden bezocht door bijen die olie verzamelen in plaats van nectar, een bestuivingsrelatie die typisch is voor de Malpighiaceae.

Veelgestelde Vragen over Murici

Helpt Murici bij Diarree?

De schors van murici wordt traditioneel gebruikt bij lichte diarree vanwege de samentrekkende werking van de looistoffen, en extracten van de plant remden darmbacteriën in het laboratorium. Er zijn echter geen klinische studies die dit gebruik bij mensen bevestigen, en hevige diarree, diarree met bloed of diarree met koorts vraagt om medische beoordeling.

Is de Vrucht van Murici Schadelijk?

Als voedsel gegeten, in sappen, ijs of vers, geldt de rijpe vrucht voor de meeste mensen als veilig. De voorzorgen rond looistoffen, ijzer en geneesmiddelen gelden vooral voor geconcentreerde thee van de schors en de bladeren.

Mogen Zwangere Vrouwen Murici-Thee Drinken?

Geconcentreerd gebruik van schors of bladeren moet tijdens de zwangerschap en de borstvoedingsperiode worden vermeden, omdat er voor deze periodes geen veiligheidsgegevens zijn. Bij twijfel overlegt een zwangere vrouw het best eerst met haar verloskundige of gynaecoloog, voordat ze een preparaat van de plant gebruikt.

Zijn Murici en Acerola Familie van Elkaar?

Ja. Murici en acerola behoren tot dezelfde plantenfamilie, de Malpighiaceae, al horen ze bij verschillende geslachten en verschillen hun vruchten sterk in samenstelling: acerola staat bekend om vitamine C, murici om de carotenoïden in het vruchtvlees.

Mag Ik Murici-Thee Samen met een IJzersupplement Innemen?

Dat wordt afgeraden. De looistoffen uit de schors kunnen de opname van ijzer en van andere geneesmiddelen verminderen. Houd daarom minstens twee uur tussen de thee en het supplement aan en beperk het gebruik tot enkele dagen.

Let op: deze inhoud is informatief en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg een arts of fytotherapeut voordat u geneeskrachtige planten gebruikt, vooral tijdens zwangerschap, borstvoeding of bij medicijngebruik.

Dit artikel citeren

ABNT NATUGREENS. Murici (Byrsonima crassifolia): Eigenschappen en Toepassingen. Natugreens, 22 nov. 2026. Disponível em: https://natugreens.com/nl/murici-byrsonima-crassifolia-nl/. Geraadpleegd op: 22 nov. 2026.
APA Natugreens. (2026). Murici (Byrsonima crassifolia): Eigenschappen en Toepassingen. Natugreens. https://natugreens.com/nl/murici-byrsonima-crassifolia-nl/

Referenties en Wetenschappelijke Studies

10 Geciteerde Referenties

Gebaseerd op 10 geciteerde referenties (7 Peer-Reviewed, 3 Aanvullende).

Bekijk Alle 10 Geciteerde Referenties

Peer-Reviewed Wetenschappelijke Studies (7)

  1. PMC1989 Brune, M.; Rossander, L.; Hallberg, L. (1989). Iron absorption and phenolic compounds: importance of different phenolic structures. European Journal of Clinical Nutrition, 43(8), 547-557. ↗
  2. DOI1990 Cáceres, A.; Cano, O.; Samayoa, B.; Aguilar, L. (1990). Plants used in Guatemala for the treatment of gastrointestinal disorders. 1. Screening of 84 plants against enterobacteria. Journal of Ethnopharmacology, 30(1), 55-73. ↗
  3. DOI2011 Guilhon-Simplicio, F.; Pereira, M. M. (2011). Aspectos químicos e farmacológicos de Byrsonima (Malpighiaceae). Química Nova, 34(6), 1032-1041. ↗
  4. DOI2011 Herrera-Ruiz, M. et al. (2011). Antidepressant effect and pharmacological evaluation of standardized extract of flavonoids from Byrsonima crassifolia. Phytomedicine, 18(14), 1255-1261. ↗
  5. PMC2009 Maldini, M. et al. (2009). Screening of the topical anti-inflammatory activity of the bark of Acacia cornigera Willdenow, Byrsonima crassifolia Kunth, Sweetia panamensis Yakovlev and the leaves of Sphagneticola trilobata Hitchcock. Journal of Ethnopharmacology, 122(3), 430-433. ↗
  6. DOI2010 Pérez-Gutiérrez, R. M. et al. (2010). Antihyperglycemic, antihyperlipidemic and antiglycation effects of Byrsonima crassifolia fruit and seed in normal and streptozotocin-induced diabetic rats. Plant Foods for Human Nutrition, 65(4), 350-357. ↗
  7. DOI2016 Pérez-Gutiérrez, R. M. et al. (2016). Anti-inflammatory effect of birsonimadiol from seeds of Byrsonima crassifolia. Food Science and Biotechnology, 25(2), 561-566. ↗

Aanvullende Literatuur (3)

  1. 1993 Béjar, E.; Malone, M. H. (1993). Pharmacological and chemical screening of Byrsonima crassifolia, a medicinal tree from Mexico. Part I. Journal of Ethnopharmacology, 39(2), 141-158. ↗
  2. 2013 Mariutti, L. R. B.; Rodrigues, E.; Mercadante, A. Z. (2013). Carotenoids from Byrsonima crassifolia: identification, quantification and in vitro scavenging capacity against peroxyl radicals. Journal of Food Composition and Analysis. ↗
  3. 2012 Pompeu, D. R.; Rogez, H.; Monteiro, K. M.; Tinti, S. V.; Carvalho, J. E. (2012). Capacidade antioxidante e triagem farmacológica de extratos brutos de folhas de Byrsonima crassifolia e de Inga edulis. Acta Amazonica, 42(1), 165-172. ↗

Dit Vindt U Misschien Ook Interessant

Is de vertaalkwaliteit van dit artikel naar tevredenheid?
Wat vond u van dit artikel?
Gemiddelde beoordeling: -
Laatst bijgewerkt op

Murici (Byrsonima crassifolia), ook nance genoemd: traditioneel gebruik van de looistofrijke schors, de vrucht, bereiding en voorzorgen met ijzer en medicijnen.

Natugreens

Natugreens

Kruiden en Medicinale Theeën

Het redactieteam van Natugreens brengt multidisciplinaire professionals samen die actief zijn in onderzoek, voeding en wetenschapscommunicatie. Onze missie is het aanbieden van heldere, verantwoorde en op bewijs gebaseerde content. Elke publicatie doorloopt een redactionele curatie en controle. Zo waarborgen we consistentie, nauwkeurigheid en transparantie in de gepresenteerde informatie.