Nance (Byrsonima crassifolia): Właściwości i Zastosowanie

14 Min Czytania
10 Źródeł🥈 Umiarkowany Poziom Dowodów
Opublikowano

Krótkie podsumowanie

Byrsonima crassifolia (L.) Kunth, znana w krajach hiszpańskojęzycznych jako nance, a w Brazylii jako murici, to drzewo lub krzew z rodziny Malpighiaceae, którego zasięg obejmuje obszar od południowego Meksyku, przez Amerykę Środkową i Karaiby, aż po Boliwię i znaczną część Brazylii, gdzie roślina często rośnie w…

Najważniejsza uwaga: Kora i liście nance mają tradycyjne zastosowanie przeciwbiegunkowe i wspomagające gojenie właśnie dlatego, że są bardzo bogate w garbniki, i ta sama cecha wymaga ostrożności. Stosowanie wewnętrzne powinno być…

Byrsonima crassifolia (L.) Kunth, znana w krajach hiszpańskojęzycznych jako nance, a w Brazylii jako murici, to drzewo lub krzew z rodziny Malpighiaceae, którego zasięg obejmuje obszar od południowego Meksyku, przez Amerykę Środkową i Karaiby, aż po Boliwię i znaczną część Brazylii, gdzie roślina często rośnie w cerrado, na sawannach amazońskich i w nadmorskich zaroślach zwanych restinga. Małe żółte owoce o wyrazistym zapachu je się na surowo, w sokach i lodach, natomiast bogate w garbniki kora i liście od dawna służą jako domowy środek na biegunkę i do przemywania ran. Dostępne badania prowadzono jednak prawie wyłącznie w laboratorium lub na zwierzętach, dlatego żadne z tych tradycyjnych zastosowań nie zostało potwierdzone w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.

Ilustracja botaniczna Byrsonima crassifolia (nance, murici): gałązka z owalnymi, skórzastymi liśćmi, wzniesionym gronem żółtych pięciopłatkowych kwiatów i małymi okrągłymi żółtymi owocami.
Nance tworzy gałęzie z dużymi, grubymi liśćmi o skórzastej fakturze, żółtymi kwiatami, które z wiekiem czerwienieją, oraz gronami drobnych żółtych owoców o intensywnym zapachu, cenionych w sokach i lodach od brazylijskiego cerrado po Amazonię.

Nazwy Ludowe i Międzynarodowe Nance

  • Angielski: nance
  • Hiszpański: nance, nanche
  • Nahuatl: nantzinxocotl
  • Portugalski (Brazylia): murici, murici-do-campo, muruci

Nie Mylić z Innymi Gatunkami Zwanymi Murici

W Brazylii nazwę murici nosi kilka gatunków z rodzaju Byrsonima, takich jak Byrsonima verbascifolia, Byrsonima coccolobifolia i Byrsonima intermedia, które różnią się kształtem liści, pokrojem i składem chemicznym. Ponieważ większość cytowanych tu badań dotyczy B. crassifolia, ich wyników nie należy automatycznie przenosić na inne rośliny sprzedawane na targach lub zbierane w terenie pod nazwą murici.

Synonimy Botaniczne Nance

Nazwą zaakceptowaną jest Byrsonima crassifolia (L.) Kunth, opublikowana w 1822 roku. Bazonimem jest Malpighia crassifolia L., opisana przez Linneusza w 1753 roku, co tłumaczy skrót "(L.)" w obecnej nazwie. Bazy taksonomiczne, takie jak Plants of the World Online prowadzona przez Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew, wymieniają jako synonimy także Malpighia rhopalifolia Spreng. oraz Byrsonima crassifolia subsp. insulata Cuatrec., a ponadto kilka odmian opisanych w przeszłości, które dziś zalicza się do tego samego gatunku.

Rodzina Botaniczna: Malpighiaceae

Rodzina Malpighiaceae obejmuje około 1300 gatunków występujących głównie w tropikach, z dużą różnorodnością w Ameryce Południowej. Do najbardziej znanych krewnych nance należy acerola (Malpighia emarginata), słynąca z wysokiej zawartości witaminy C. Wiele gatunków z tej rodziny wytwarza na kielichu kwiatów gruczoły olejowe, które przyciągają pszczoły wyspecjalizowane w zbieraniu olejków kwiatowych, a cecha ta występuje także u nance, którego żółte kwiaty z wiekiem przybierają odcień pomarańczowy lub czerwonawy.

Wykorzystywane Części Nance

W tradycji ludowej do celów leczniczych najczęściej używa się kory pnia, a w drugiej kolejności liści, które mają cierpki, ściągający smak z powodu wysokiego stężenia garbników. Owoc, niewielki żółty pestkowiec o oleistym miąższu i intensywnym aromacie, służy przede wszystkim jako pożywienie. Nasiona pojawiają się w niektórych badaniach laboratoryjnych, ale nie należą do najbardziej rozpowszechnionego stosowania domowego.

Zastosowania Etnobotaniczne i Tradycyjne Nance

Badania etnobotaniczne prowadzone w Meksyku i Gwatemali odnotowują stosowanie odwaru z kory przy biegunce, czerwonce i innych dolegliwościach jelitowych, a ten sam wywar wykorzystuje się do przemywania ran, przy podrażnieniach skóry i infekcjach ginekologicznych. U ludu Mixe z Oaxaca roślina należy do środków na dolegliwości żołądkowo-jelitowe, istnieją też pojedyncze wzmianki o jej użyciu przy ukąszeniach węży, zawsze jako praktyce ludowej bez potwierdzenia klinicznego. W Brazylii społeczności z cerrado i Amazonii sięgają po korę i liście różnych gatunków murici jako środki ściągające, a owoc jest częścią codziennej diety w postaci soków, słodyczy, likierów i lodów. Korę przez długi czas wykorzystywano także do garbowania skór, właśnie ze względu na bogactwo garbników.

Właściwości Lecznicze Nance

Poniższe właściwości wynikają z tradycyjnego stosowania oraz z badań laboratoryjnych lub na zwierzętach i żadna z nich nie została potwierdzona w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.

  • Gastroprotekcyjna (wyciąg z liści zmniejszał uszkodzenia żołądka wywołane etanolem u szczurów, czego dotąd nie potwierdzono u ludzi)
  • Hipoglikemizująca (wyciągi z owocu i nasion obniżały poziom glukozy we krwi u szczurów z cukrzycą po jednorazowej dawce, a wynik ten ogranicza się do modelu zwierzęcego)
  • Neuroaktywna (bogaty we flawonoidy wyciąg metanolowy wykazywał działanie podobne do przeciwdepresyjnego w teście wymuszonego pływania u myszy, bez badań z udziałem ludzi)
  • Przeciwbakteryjna (wyciągi hamowały wzrost enterobakterii w przesiewowym badaniu in vitro roślin stosowanych w Gwatemali przy zaburzeniach trawiennych)
  • Przeciwutleniająca (wyciągi z liści wykazały wysoką zdolność przeciwutleniającą w teście ORAC, a karotenoidy z owocu neutralizowały rodniki peroksylowe in vitro)
  • Przeciwzapalna przy stosowaniu miejscowym (chloroformowy wyciąg z kory zmniejszał obrzęk ucha wywołany olejem krotonowym u myszy)
  • Ściągająca (przypisywana garbnikom z kory i liści, stanowi podstawę ludowego stosowania przy łagodnych biegunkach i do przemywania ran)

Szczegółowy Profil Fitochemiczny Nance

Skład chemiczny nance wyraźnie zależy od części rośliny: kora i liście gromadzą związki fenolowe i garbniki, natomiast owoc wyróżnia się karotenoidami, które nadają miąższowi żółtą barwę.

  • Karotenoidy, przede wszystkim luteina i zeaksantyna (główne barwniki owocu, z przewagą ksantofili w analizie owoców z Brazylii)
  • Katechina (flawan-3-ol zidentyfikowany w aktywnej frakcji wyciągu z kory, jednostka budująca proantocyjanidyny)
  • Kwas galusowy i pochodne galoilowe (obecne w korze, są to struktury zdolne do wiązania żelaza z pożywienia)
  • Kwercetyna i jej glikozydy, takie jak 3-O-ksylozyd kwercetyny, rutyna i hesperydyna (flawonoidy zidentyfikowane w wyciągu metanolowym użytym w badaniu na myszach)
  • Proantocyjanidyny (garbniki skondensowane) (obficie występują w korze, odpowiadają za ściągający smak i wiążą się z tradycyjnym stosowaniem przeciwbiegunkowym)
  • Triterpeny, takie jak birsonimadiol (wyizolowany z nasion i badany pod kątem możliwego działania przeciwzapalnego w modelach laboratoryjnych)

Formy Przygotowania i Podawania Nance

Najpopularniejszym tradycyjnym preparatem jest odwar z kawałków suszonej kory gotowanych w wodzie, przyjmowany doustnie w małych dawkach lub, po ostudzeniu, stosowany w okładach i do przemywań zewnętrznych. Liście wykorzystuje się do naparów i nasiadówek, kierując się tą samą logiką działania ściągającego. Owoc spożywa się na świeżo, w sokach, jako mrożony miąższ, w galaretkach i lodach, a w Meksyku także w zalewie i w likierach. W Brazylii nie ma zarejestrowanych ziołowych produktów leczniczych na bazie tej rośliny, dlatego nie istnieją standaryzowane dawki ani wyciągi o określonej zawartości garbników.

Synergia z Innymi Roślinami Leczniczymi

Ściągające Połączenie dla Jelit

W tradycji Ameryki Łacińskiej korę nance często wymienia się obok liści gujawy (Psidium guajava), kolejnej rośliny bogatej w garbniki, która w tym samym gwatemalskim badaniu przesiewowym również wykazała aktywność wobec enterobakterii. Idea tego połączenia polega na sumowaniu ściągającego działania obu roślin w epizodach łagodnej biegunki, choć nie istnieje badanie oceniające taką mieszankę u ludzi.

Połączenie Wspomagające Gojenie do Użytku Zewnętrznego

Do przemywania skóry korę lub liście nance łączy się czasem z barbatimão (Stryphnodendron adstringens) i rumiankiem (Matricaria chamomilla), zestawiając rośliny ściągające z kwiatem tradycyjnie uważanym za kojący dla skóry. To połączenie wynika z ludowego rozumowania i nie było testowane w kontrolowanych badaniach.

Przepisy i Protokoły Stosowania Nance

Odwar z Kory do Krótkotrwałego Użytku Wewnętrznego

Według ludowych przekazów gotuje się około łyżki stołowej suszonej, posiekanej kory w 500 ml wody przez dziesięć minut, po czym płyn przecedza się i pije małymi filiżankami w ciągu dnia, najwyżej przez dwa lub trzy dni, w epizodach łagodnej biegunki. Ze względu na dużą zawartość garbników ten preparat należy przyjmować w odstępie co najmniej dwóch godzin od posiłków bogatych w żelazo, suplementów i leków, a biegunka z krwią, wysoka gorączka lub objawy odwodnienia wymagają natychmiastowej oceny lekarskiej, bez prób radzenia sobie z nimi w domu.

Okład i Przemywanie Zewnętrzne Liśćmi lub Korą

Do użytku zewnętrznego ten sam wywar, już ostudzony, nakłada się w czystych okładach na niewielkie otarcia lub stosuje do przemywania podrażnionej skóry raz lub dwa razy dziennie. Rany głębokie, ropiejące lub niegojące się w ciągu kilku dni wymagają profesjonalnej opieki medycznej. Te zastosowania opierają się na tradycyjnych przekazach i nie zastępują porady lekarza ani innego specjalisty.

Praktyki Związane z Nance

Ziołolecznictwo Kliniczne

W klinicznym ziołolecznictwie nance traktuje się przede wszystkim jako roślinę ściągającą do doraźnego stosowania, należącą do tej samej grupy bogatych w garbniki gatunków, po które sięga się przy łagodnych biegunkach i w zewnętrznej pielęgnacji skóry. Brak badań klinicznych i standaryzowanych wyciągów sprawia, że specjaliści w razie potrzeby wolą rośliny mające oficjalne monografie, a nance pozostaje głównie przedmiotem badań i rośliną spożywczą.

Tradycyjna Medycyna Mezoamerykańska

Nie ma spójnych danych o homeopatycznym stosowaniu nance, a najsilniejszą pozycję roślina zajmuje w tradycyjnej medycynie mezoamerykańskiej, w której rdzenne ludy Meksyku i Ameryki Środkowej od pokoleń używają kory przy dolegliwościach jelitowych i skórnych. Owoc, nazywany tam nance lub nanche, odgrywa ważną rolę w kuchni i podczas świąt ludowych w całym regionie.

Przeciwwskazania i Skutki Uboczne Nance

Kora i liście nance mają tradycyjne zastosowanie przeciwbiegunkowe i wspomagające gojenie właśnie dlatego, że są bardzo bogate w garbniki, i ta sama cecha wymaga ostrożności. Stosowanie wewnętrzne powinno być krótkotrwałe, ponieważ garbniki mogą powodować zaparcia i zmniejszać wchłanianie żelaza z pożywienia, co jest szczególnie niepokojące u osób z niedokrwistością lub niskimi zapasami żelaza. Garbniki mogą też zmniejszać wchłanianie innych leków przyjmowanych doustnie, dlatego zaleca się zachowanie odstępu co najmniej dwóch godzin między naparem lub odwarem z nance a jakimkolwiek lekiem czy suplementem. W ciąży i w okresie karmienia piersią należy unikać skoncentrowanych preparatów z kory lub liści, ponieważ brakuje danych dotyczących bezpieczeństwa w tych okresach. Małe dzieci, osoby z przewlekłymi zaparciami oraz osoby z chorobami przewodu pokarmowego pozostające pod opieką lekarza również powinny przed użyciem porozmawiać z pracownikiem ochrony zdrowia. Spożywanie owocu jako pokarmu w zwykłych ilościach zazwyczaj nie wiąże się z tymi samymi problemami, ponieważ dojrzały miąższ zawiera znacznie mniej garbników niż kora.

Interakcje z Lekami

Nie ma klinicznych badań interakcji przeprowadzonych specjalnie dla nance, wiadomo jednak, że garbniki wiążą w jelitach żelazo i wiele innych cząsteczek. W praktyce oznacza to, że suplementy żelaza, leki przyjmowane doustnie na stałe i inne preparaty ziołowe mogą być słabiej wchłaniane, jeśli przyjmuje się je razem z naparem lub odwarem z kory albo liści, a odstęp co najmniej dwóch godzin jest najbezpieczniejszym zaleceniem. Osoby przyjmujące leki na cukrzycę powinny zachować szczególną ostrożność, ponieważ wyciągi z owocu i nasion obniżały poziom glukozy we krwi u szczurów, choć nie wiadomo, czy ten efekt występuje u ludzi.

Ciekawostki i Fakty Historyczne

Nazwa rodzaju, Byrsonima, pochodzi od greckiego słowa byrsa, oznaczającego skórę, i nawiązuje do używania kory tych drzew do garbowania skór, praktyki opartej właśnie na garbnikach. Z kolei nazwa nanche, powszechnie używana w Meksyku, wywodzi się z języka nahuatl, od słowa nantzinxocotl. W Brazylii owoc zdobył miejsce w kuchni regionalnej, a mrożony miąższ łatwo kupić na targach na północy i północnym wschodzie kraju. Kwiaty, które zmieniają barwę z żółtej na czerwoną, odwiedzają pszczoły zbierające olej zamiast nektaru, co jest typową dla Malpighiaceae formą zapylania.

Najczęściej Zadawane Pytania o Nance

Czy Nance Pomaga przy Biegunce?

Korę nance tradycyjnie stosuje się w epizodach łagodnej biegunki ze względu na ściągające działanie garbników, a wyciągi z rośliny hamowały wzrost bakterii jelitowych w laboratorium. Brakuje jednak badań klinicznych potwierdzających to zastosowanie u ludzi, a silna biegunka, biegunka z krwią lub z gorączką wymaga oceny lekarskiej.

Czy Owoc Nance Może Szkodzić?

Dojrzały owoc spożywany jako pokarm, w sokach, lodach lub na surowo, uważa się za bezpieczny dla większości osób. Ostrożność związana z garbnikami, żelazem i lekami dotyczy przede wszystkim skoncentrowanego naparu lub odwaru z kory i liści.

Czy Kobiety w Ciąży Mogą Pić Napar z Nance?

W ciąży i w okresie karmienia piersią należy unikać skoncentrowanych preparatów z kory lub liści, ponieważ nie ma danych dotyczących bezpieczeństwa w tych okresach. W razie wątpliwości kobieta w ciąży powinna przed użyciem jakiegokolwiek preparatu z tej rośliny porozmawiać z lekarzem prowadzącym ciążę.

Czy Nance i Acerola Są Spokrewnione?

Tak, nance i acerola należą do tej samej rodziny botanicznej, Malpighiaceae, choć reprezentują różne rodzaje i mają owoce o bardzo odmiennym składzie, ponieważ acerola słynie z witaminy C, a nance z karotenoidów zawartych w miąższu.

Czy Można Pić Napar z Nance Razem z Suplementem Żelaza?

Nie jest to zalecane, ponieważ garbniki z kory mogą zmniejszać wchłanianie żelaza i innych leków, dlatego najlepiej zachować odstęp co najmniej dwóch godzin między naparem a suplementem i ograniczyć stosowanie do kilku dni.

Uwaga: ta treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty. Przed zastosowaniem roślin leczniczych skonsultuj się z lekarzem lub fitoterapeutą, zwłaszcza w ciąży, w okresie karmienia piersią lub podczas przyjmowania leków.

Jak cytować ten artykuł

ABNT NATUGREENS. Nance (Byrsonima crassifolia): Właściwości i Zastosowanie. Natugreens, 22 lis. 2026. Disponível em: https://natugreens.com/pl/nance-byrsonima-crassifolia-pl/. Dostęp dnia: 22 lis. 2026.
APA Natugreens. (2026). Nance (Byrsonima crassifolia): Właściwości i Zastosowanie. Natugreens. https://natugreens.com/pl/nance-byrsonima-crassifolia-pl/

Referencje i Badania Naukowe

10 Cytowanych Źródeł

Na podstawie 10 cytowanych źródeł (7 Recenzowane Naukowo, 3 Uzupełniające).

Zobacz Wszystkie 10 Cytowanych Źródeł

Recenzowane Badania Naukowe (7)

  1. PMC1989 Brune, M.; Rossander, L.; Hallberg, L. (1989). Iron absorption and phenolic compounds: importance of different phenolic structures. European Journal of Clinical Nutrition, 43(8), 547-557. ↗
  2. DOI1990 Cáceres, A.; Cano, O.; Samayoa, B.; Aguilar, L. (1990). Plants used in Guatemala for the treatment of gastrointestinal disorders. 1. Screening of 84 plants against enterobacteria. Journal of Ethnopharmacology, 30(1), 55-73. ↗
  3. DOI2011 Guilhon-Simplicio, F.; Pereira, M. M. (2011). Aspectos químicos e farmacológicos de Byrsonima (Malpighiaceae). Química Nova, 34(6), 1032-1041. ↗
  4. DOI2011 Herrera-Ruiz, M. et al. (2011). Antidepressant effect and pharmacological evaluation of standardized extract of flavonoids from Byrsonima crassifolia. Phytomedicine, 18(14), 1255-1261. ↗
  5. PMC2009 Maldini, M. et al. (2009). Screening of the topical anti-inflammatory activity of the bark of Acacia cornigera Willdenow, Byrsonima crassifolia Kunth, Sweetia panamensis Yakovlev and the leaves of Sphagneticola trilobata Hitchcock. Journal of Ethnopharmacology, 122(3), 430-433. ↗
  6. DOI2010 Pérez-Gutiérrez, R. M. et al. (2010). Antihyperglycemic, antihyperlipidemic and antiglycation effects of Byrsonima crassifolia fruit and seed in normal and streptozotocin-induced diabetic rats. Plant Foods for Human Nutrition, 65(4), 350-357. ↗
  7. DOI2016 Pérez-Gutiérrez, R. M. et al. (2016). Anti-inflammatory effect of birsonimadiol from seeds of Byrsonima crassifolia. Food Science and Biotechnology, 25(2), 561-566. ↗

Lektury Uzupełniające (3)

  1. 1993 Béjar, E.; Malone, M. H. (1993). Pharmacological and chemical screening of Byrsonima crassifolia, a medicinal tree from Mexico. Part I. Journal of Ethnopharmacology, 39(2), 141-158. ↗
  2. 2013 Mariutti, L. R. B.; Rodrigues, E.; Mercadante, A. Z. (2013). Carotenoids from Byrsonima crassifolia: identification, quantification and in vitro scavenging capacity against peroxyl radicals. Journal of Food Composition and Analysis. ↗
  3. 2012 Pompeu, D. R.; Rogez, H.; Monteiro, K. M.; Tinti, S. V.; Carvalho, J. E. (2012). Capacidade antioxidante e triagem farmacológica de extratos brutos de folhas de Byrsonima crassifolia e de Inga edulis. Acta Amazonica, 42(1), 165-172. ↗

Może Cię Również Zainteresować

Czy jakość tłumaczenia tego artykułu jest zadowalająca?
Jak oceniają Państwo ten artykuł?
Średnia ocena: -
Zaktualizowano

Nance (Byrsonima crassifolia): tradycyjne użycie kory bogatej w garbniki, skład owocu, sposoby przygotowania oraz ostrożność przy żelazie i lekach.

Natugreens

Natugreens

Zioła i Herbaty Lecznicze

Zespół redakcyjny Natugreens tworzą specjaliści z różnych dziedzin, działający w obszarze badań naukowych, dietetyki i komunikacji naukowej. Naszą misją jest dostarczanie jasnych, odpowiedzialnych i opartych na dowodach treści. Każda publikacja przechodzi kurację i redakcyjną weryfikację. W ten sposób zapewniamy spójność, precyzję i przejrzystość prezentowanych informacji.