Krótkie podsumowanie
Byrsonima crassifolia (L.) Kunth, znana w krajach hiszpańskojęzycznych jako nance, a w Brazylii jako murici, to drzewo lub krzew z rodziny Malpighiaceae, którego zasięg obejmuje obszar od południowego Meksyku, przez Amerykę Środkową i Karaiby, aż po Boliwię i znaczną część Brazylii, gdzie roślina często rośnie w…
Najważniejsza uwaga: Kora i liście nance mają tradycyjne zastosowanie przeciwbiegunkowe i wspomagające gojenie właśnie dlatego, że są bardzo bogate w garbniki, i ta sama cecha wymaga ostrożności. Stosowanie wewnętrzne powinno być…
Byrsonima crassifolia (L.) Kunth, znana w krajach hiszpańskojęzycznych jako nance, a w Brazylii jako murici, to drzewo lub krzew z rodziny Malpighiaceae, którego zasięg obejmuje obszar od południowego Meksyku, przez Amerykę Środkową i Karaiby, aż po Boliwię i znaczną część Brazylii, gdzie roślina często rośnie w cerrado, na sawannach amazońskich i w nadmorskich zaroślach zwanych restinga. Małe żółte owoce o wyrazistym zapachu je się na surowo, w sokach i lodach, natomiast bogate w garbniki kora i liście od dawna służą jako domowy środek na biegunkę i do przemywania ran. Dostępne badania prowadzono jednak prawie wyłącznie w laboratorium lub na zwierzętach, dlatego żadne z tych tradycyjnych zastosowań nie zostało potwierdzone w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.

Nazwy Ludowe i Międzynarodowe Nance
- Angielski: nance
- Hiszpański: nance, nanche
- Nahuatl: nantzinxocotl
- Portugalski (Brazylia): murici, murici-do-campo, muruci
Nie Mylić z Innymi Gatunkami Zwanymi Murici
W Brazylii nazwę murici nosi kilka gatunków z rodzaju Byrsonima, takich jak Byrsonima verbascifolia, Byrsonima coccolobifolia i Byrsonima intermedia, które różnią się kształtem liści, pokrojem i składem chemicznym. Ponieważ większość cytowanych tu badań dotyczy B. crassifolia, ich wyników nie należy automatycznie przenosić na inne rośliny sprzedawane na targach lub zbierane w terenie pod nazwą murici.
Synonimy Botaniczne Nance
Nazwą zaakceptowaną jest Byrsonima crassifolia (L.) Kunth, opublikowana w 1822 roku. Bazonimem jest Malpighia crassifolia L., opisana przez Linneusza w 1753 roku, co tłumaczy skrót "(L.)" w obecnej nazwie. Bazy taksonomiczne, takie jak Plants of the World Online prowadzona przez Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew, wymieniają jako synonimy także Malpighia rhopalifolia Spreng. oraz Byrsonima crassifolia subsp. insulata Cuatrec., a ponadto kilka odmian opisanych w przeszłości, które dziś zalicza się do tego samego gatunku.
Rodzina Botaniczna: Malpighiaceae
Rodzina Malpighiaceae obejmuje około 1300 gatunków występujących głównie w tropikach, z dużą różnorodnością w Ameryce Południowej. Do najbardziej znanych krewnych nance należy acerola (Malpighia emarginata), słynąca z wysokiej zawartości witaminy C. Wiele gatunków z tej rodziny wytwarza na kielichu kwiatów gruczoły olejowe, które przyciągają pszczoły wyspecjalizowane w zbieraniu olejków kwiatowych, a cecha ta występuje także u nance, którego żółte kwiaty z wiekiem przybierają odcień pomarańczowy lub czerwonawy.
Wykorzystywane Części Nance
W tradycji ludowej do celów leczniczych najczęściej używa się kory pnia, a w drugiej kolejności liści, które mają cierpki, ściągający smak z powodu wysokiego stężenia garbników. Owoc, niewielki żółty pestkowiec o oleistym miąższu i intensywnym aromacie, służy przede wszystkim jako pożywienie. Nasiona pojawiają się w niektórych badaniach laboratoryjnych, ale nie należą do najbardziej rozpowszechnionego stosowania domowego.
Zastosowania Etnobotaniczne i Tradycyjne Nance
Badania etnobotaniczne prowadzone w Meksyku i Gwatemali odnotowują stosowanie odwaru z kory przy biegunce, czerwonce i innych dolegliwościach jelitowych, a ten sam wywar wykorzystuje się do przemywania ran, przy podrażnieniach skóry i infekcjach ginekologicznych. U ludu Mixe z Oaxaca roślina należy do środków na dolegliwości żołądkowo-jelitowe, istnieją też pojedyncze wzmianki o jej użyciu przy ukąszeniach węży, zawsze jako praktyce ludowej bez potwierdzenia klinicznego. W Brazylii społeczności z cerrado i Amazonii sięgają po korę i liście różnych gatunków murici jako środki ściągające, a owoc jest częścią codziennej diety w postaci soków, słodyczy, likierów i lodów. Korę przez długi czas wykorzystywano także do garbowania skór, właśnie ze względu na bogactwo garbników.
Właściwości Lecznicze Nance
Poniższe właściwości wynikają z tradycyjnego stosowania oraz z badań laboratoryjnych lub na zwierzętach i żadna z nich nie została potwierdzona w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.
- Gastroprotekcyjna (wyciąg z liści zmniejszał uszkodzenia żołądka wywołane etanolem u szczurów, czego dotąd nie potwierdzono u ludzi)
- Hipoglikemizująca (wyciągi z owocu i nasion obniżały poziom glukozy we krwi u szczurów z cukrzycą po jednorazowej dawce, a wynik ten ogranicza się do modelu zwierzęcego)
- Neuroaktywna (bogaty we flawonoidy wyciąg metanolowy wykazywał działanie podobne do przeciwdepresyjnego w teście wymuszonego pływania u myszy, bez badań z udziałem ludzi)
- Przeciwbakteryjna (wyciągi hamowały wzrost enterobakterii w przesiewowym badaniu in vitro roślin stosowanych w Gwatemali przy zaburzeniach trawiennych)
- Przeciwutleniająca (wyciągi z liści wykazały wysoką zdolność przeciwutleniającą w teście ORAC, a karotenoidy z owocu neutralizowały rodniki peroksylowe in vitro)
- Przeciwzapalna przy stosowaniu miejscowym (chloroformowy wyciąg z kory zmniejszał obrzęk ucha wywołany olejem krotonowym u myszy)
- Ściągająca (przypisywana garbnikom z kory i liści, stanowi podstawę ludowego stosowania przy łagodnych biegunkach i do przemywania ran)
Szczegółowy Profil Fitochemiczny Nance
Skład chemiczny nance wyraźnie zależy od części rośliny: kora i liście gromadzą związki fenolowe i garbniki, natomiast owoc wyróżnia się karotenoidami, które nadają miąższowi żółtą barwę.
- Karotenoidy, przede wszystkim luteina i zeaksantyna (główne barwniki owocu, z przewagą ksantofili w analizie owoców z Brazylii)
- Katechina (flawan-3-ol zidentyfikowany w aktywnej frakcji wyciągu z kory, jednostka budująca proantocyjanidyny)
- Kwas galusowy i pochodne galoilowe (obecne w korze, są to struktury zdolne do wiązania żelaza z pożywienia)
- Kwercetyna i jej glikozydy, takie jak 3-O-ksylozyd kwercetyny, rutyna i hesperydyna (flawonoidy zidentyfikowane w wyciągu metanolowym użytym w badaniu na myszach)
- Proantocyjanidyny (garbniki skondensowane) (obficie występują w korze, odpowiadają za ściągający smak i wiążą się z tradycyjnym stosowaniem przeciwbiegunkowym)
- Triterpeny, takie jak birsonimadiol (wyizolowany z nasion i badany pod kątem możliwego działania przeciwzapalnego w modelach laboratoryjnych)
Formy Przygotowania i Podawania Nance
Najpopularniejszym tradycyjnym preparatem jest odwar z kawałków suszonej kory gotowanych w wodzie, przyjmowany doustnie w małych dawkach lub, po ostudzeniu, stosowany w okładach i do przemywań zewnętrznych. Liście wykorzystuje się do naparów i nasiadówek, kierując się tą samą logiką działania ściągającego. Owoc spożywa się na świeżo, w sokach, jako mrożony miąższ, w galaretkach i lodach, a w Meksyku także w zalewie i w likierach. W Brazylii nie ma zarejestrowanych ziołowych produktów leczniczych na bazie tej rośliny, dlatego nie istnieją standaryzowane dawki ani wyciągi o określonej zawartości garbników.
Synergia z Innymi Roślinami Leczniczymi
Ściągające Połączenie dla Jelit
W tradycji Ameryki Łacińskiej korę nance często wymienia się obok liści gujawy (Psidium guajava), kolejnej rośliny bogatej w garbniki, która w tym samym gwatemalskim badaniu przesiewowym również wykazała aktywność wobec enterobakterii. Idea tego połączenia polega na sumowaniu ściągającego działania obu roślin w epizodach łagodnej biegunki, choć nie istnieje badanie oceniające taką mieszankę u ludzi.
Połączenie Wspomagające Gojenie do Użytku Zewnętrznego
Do przemywania skóry korę lub liście nance łączy się czasem z barbatimão (Stryphnodendron adstringens) i rumiankiem (Matricaria chamomilla), zestawiając rośliny ściągające z kwiatem tradycyjnie uważanym za kojący dla skóry. To połączenie wynika z ludowego rozumowania i nie było testowane w kontrolowanych badaniach.
Przepisy i Protokoły Stosowania Nance
Odwar z Kory do Krótkotrwałego Użytku Wewnętrznego
Według ludowych przekazów gotuje się około łyżki stołowej suszonej, posiekanej kory w 500 ml wody przez dziesięć minut, po czym płyn przecedza się i pije małymi filiżankami w ciągu dnia, najwyżej przez dwa lub trzy dni, w epizodach łagodnej biegunki. Ze względu na dużą zawartość garbników ten preparat należy przyjmować w odstępie co najmniej dwóch godzin od posiłków bogatych w żelazo, suplementów i leków, a biegunka z krwią, wysoka gorączka lub objawy odwodnienia wymagają natychmiastowej oceny lekarskiej, bez prób radzenia sobie z nimi w domu.
Okład i Przemywanie Zewnętrzne Liśćmi lub Korą
Do użytku zewnętrznego ten sam wywar, już ostudzony, nakłada się w czystych okładach na niewielkie otarcia lub stosuje do przemywania podrażnionej skóry raz lub dwa razy dziennie. Rany głębokie, ropiejące lub niegojące się w ciągu kilku dni wymagają profesjonalnej opieki medycznej. Te zastosowania opierają się na tradycyjnych przekazach i nie zastępują porady lekarza ani innego specjalisty.
Praktyki Związane z Nance
Ziołolecznictwo Kliniczne
W klinicznym ziołolecznictwie nance traktuje się przede wszystkim jako roślinę ściągającą do doraźnego stosowania, należącą do tej samej grupy bogatych w garbniki gatunków, po które sięga się przy łagodnych biegunkach i w zewnętrznej pielęgnacji skóry. Brak badań klinicznych i standaryzowanych wyciągów sprawia, że specjaliści w razie potrzeby wolą rośliny mające oficjalne monografie, a nance pozostaje głównie przedmiotem badań i rośliną spożywczą.
Tradycyjna Medycyna Mezoamerykańska
Nie ma spójnych danych o homeopatycznym stosowaniu nance, a najsilniejszą pozycję roślina zajmuje w tradycyjnej medycynie mezoamerykańskiej, w której rdzenne ludy Meksyku i Ameryki Środkowej od pokoleń używają kory przy dolegliwościach jelitowych i skórnych. Owoc, nazywany tam nance lub nanche, odgrywa ważną rolę w kuchni i podczas świąt ludowych w całym regionie.
Przeciwwskazania i Skutki Uboczne Nance
Kora i liście nance mają tradycyjne zastosowanie przeciwbiegunkowe i wspomagające gojenie właśnie dlatego, że są bardzo bogate w garbniki, i ta sama cecha wymaga ostrożności. Stosowanie wewnętrzne powinno być krótkotrwałe, ponieważ garbniki mogą powodować zaparcia i zmniejszać wchłanianie żelaza z pożywienia, co jest szczególnie niepokojące u osób z niedokrwistością lub niskimi zapasami żelaza. Garbniki mogą też zmniejszać wchłanianie innych leków przyjmowanych doustnie, dlatego zaleca się zachowanie odstępu co najmniej dwóch godzin między naparem lub odwarem z nance a jakimkolwiek lekiem czy suplementem. W ciąży i w okresie karmienia piersią należy unikać skoncentrowanych preparatów z kory lub liści, ponieważ brakuje danych dotyczących bezpieczeństwa w tych okresach. Małe dzieci, osoby z przewlekłymi zaparciami oraz osoby z chorobami przewodu pokarmowego pozostające pod opieką lekarza również powinny przed użyciem porozmawiać z pracownikiem ochrony zdrowia. Spożywanie owocu jako pokarmu w zwykłych ilościach zazwyczaj nie wiąże się z tymi samymi problemami, ponieważ dojrzały miąższ zawiera znacznie mniej garbników niż kora.
Interakcje z Lekami
Nie ma klinicznych badań interakcji przeprowadzonych specjalnie dla nance, wiadomo jednak, że garbniki wiążą w jelitach żelazo i wiele innych cząsteczek. W praktyce oznacza to, że suplementy żelaza, leki przyjmowane doustnie na stałe i inne preparaty ziołowe mogą być słabiej wchłaniane, jeśli przyjmuje się je razem z naparem lub odwarem z kory albo liści, a odstęp co najmniej dwóch godzin jest najbezpieczniejszym zaleceniem. Osoby przyjmujące leki na cukrzycę powinny zachować szczególną ostrożność, ponieważ wyciągi z owocu i nasion obniżały poziom glukozy we krwi u szczurów, choć nie wiadomo, czy ten efekt występuje u ludzi.
Ciekawostki i Fakty Historyczne
Nazwa rodzaju, Byrsonima, pochodzi od greckiego słowa byrsa, oznaczającego skórę, i nawiązuje do używania kory tych drzew do garbowania skór, praktyki opartej właśnie na garbnikach. Z kolei nazwa nanche, powszechnie używana w Meksyku, wywodzi się z języka nahuatl, od słowa nantzinxocotl. W Brazylii owoc zdobył miejsce w kuchni regionalnej, a mrożony miąższ łatwo kupić na targach na północy i północnym wschodzie kraju. Kwiaty, które zmieniają barwę z żółtej na czerwoną, odwiedzają pszczoły zbierające olej zamiast nektaru, co jest typową dla Malpighiaceae formą zapylania.
Najczęściej Zadawane Pytania o Nance
Czy Nance Pomaga przy Biegunce?
Korę nance tradycyjnie stosuje się w epizodach łagodnej biegunki ze względu na ściągające działanie garbników, a wyciągi z rośliny hamowały wzrost bakterii jelitowych w laboratorium. Brakuje jednak badań klinicznych potwierdzających to zastosowanie u ludzi, a silna biegunka, biegunka z krwią lub z gorączką wymaga oceny lekarskiej.
Czy Owoc Nance Może Szkodzić?
Dojrzały owoc spożywany jako pokarm, w sokach, lodach lub na surowo, uważa się za bezpieczny dla większości osób. Ostrożność związana z garbnikami, żelazem i lekami dotyczy przede wszystkim skoncentrowanego naparu lub odwaru z kory i liści.
Czy Kobiety w Ciąży Mogą Pić Napar z Nance?
W ciąży i w okresie karmienia piersią należy unikać skoncentrowanych preparatów z kory lub liści, ponieważ nie ma danych dotyczących bezpieczeństwa w tych okresach. W razie wątpliwości kobieta w ciąży powinna przed użyciem jakiegokolwiek preparatu z tej rośliny porozmawiać z lekarzem prowadzącym ciążę.
Czy Nance i Acerola Są Spokrewnione?
Tak, nance i acerola należą do tej samej rodziny botanicznej, Malpighiaceae, choć reprezentują różne rodzaje i mają owoce o bardzo odmiennym składzie, ponieważ acerola słynie z witaminy C, a nance z karotenoidów zawartych w miąższu.
Czy Można Pić Napar z Nance Razem z Suplementem Żelaza?
Nie jest to zalecane, ponieważ garbniki z kory mogą zmniejszać wchłanianie żelaza i innych leków, dlatego najlepiej zachować odstęp co najmniej dwóch godzin między naparem a suplementem i ograniczyć stosowanie do kilku dni.
Uwaga: ta treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty. Przed zastosowaniem roślin leczniczych skonsultuj się z lekarzem lub fitoterapeutą, zwłaszcza w ciąży, w okresie karmienia piersią lub podczas przyjmowania leków.
Jak cytować ten artykuł
NATUGREENS. Nance (Byrsonima crassifolia): Właściwości i Zastosowanie. Natugreens, 22 lis. 2026. Disponível em: https://natugreens.com/pl/nance-byrsonima-crassifolia-pl/. Dostęp dnia: 22 lis. 2026.
Natugreens. (2026). Nance (Byrsonima crassifolia): Właściwości i Zastosowanie. Natugreens. https://natugreens.com/pl/nance-byrsonima-crassifolia-pl/
Referencje i Badania Naukowe
Zobacz Wszystkie 10 Cytowanych Źródeł
Recenzowane Badania Naukowe (7)
- PMC1989 Brune, M.; Rossander, L.; Hallberg, L. (1989). Iron absorption and phenolic compounds: importance of different phenolic structures. European Journal of Clinical Nutrition, 43(8), 547-557. ↗
- DOI1990 Cáceres, A.; Cano, O.; Samayoa, B.; Aguilar, L. (1990). Plants used in Guatemala for the treatment of gastrointestinal disorders. 1. Screening of 84 plants against enterobacteria. Journal of Ethnopharmacology, 30(1), 55-73. ↗
- DOI2011 Guilhon-Simplicio, F.; Pereira, M. M. (2011). Aspectos químicos e farmacológicos de Byrsonima (Malpighiaceae). Química Nova, 34(6), 1032-1041. ↗
- DOI2011 Herrera-Ruiz, M. et al. (2011). Antidepressant effect and pharmacological evaluation of standardized extract of flavonoids from Byrsonima crassifolia. Phytomedicine, 18(14), 1255-1261. ↗
- PMC2009 Maldini, M. et al. (2009). Screening of the topical anti-inflammatory activity of the bark of Acacia cornigera Willdenow, Byrsonima crassifolia Kunth, Sweetia panamensis Yakovlev and the leaves of Sphagneticola trilobata Hitchcock. Journal of Ethnopharmacology, 122(3), 430-433. ↗
- DOI2010 Pérez-Gutiérrez, R. M. et al. (2010). Antihyperglycemic, antihyperlipidemic and antiglycation effects of Byrsonima crassifolia fruit and seed in normal and streptozotocin-induced diabetic rats. Plant Foods for Human Nutrition, 65(4), 350-357. ↗
- DOI2016 Pérez-Gutiérrez, R. M. et al. (2016). Anti-inflammatory effect of birsonimadiol from seeds of Byrsonima crassifolia. Food Science and Biotechnology, 25(2), 561-566. ↗
Lektury Uzupełniające (3)
- 1993 Béjar, E.; Malone, M. H. (1993). Pharmacological and chemical screening of Byrsonima crassifolia, a medicinal tree from Mexico. Part I. Journal of Ethnopharmacology, 39(2), 141-158. ↗
- 2013 Mariutti, L. R. B.; Rodrigues, E.; Mercadante, A. Z. (2013). Carotenoids from Byrsonima crassifolia: identification, quantification and in vitro scavenging capacity against peroxyl radicals. Journal of Food Composition and Analysis. ↗
- 2012 Pompeu, D. R.; Rogez, H.; Monteiro, K. M.; Tinti, S. V.; Carvalho, J. E. (2012). Capacidade antioxidante e triagem farmacológica de extratos brutos de folhas de Byrsonima crassifolia e de Inga edulis. Acta Amazonica, 42(1), 165-172. ↗
Może Cię Również Zainteresować
Prosimy pisać bez pośpiechu i ze wszystkimi szczegółami. Każdą odpowiedź czyta ktoś z naszej redakcji i bierze ją pod uwagę przy poprawianiu artykułu. Szczera krytyka pomaga nam bardziej niż uprzejma pochwała.
Prosimy pisać bez pośpiechu i ze wszystkimi szczegółami. Każdą odpowiedź czyta ktoś z naszej redakcji i bierze ją pod uwagę przy poprawianiu artykułu. Szczera krytyka pomaga nam bardziej niż uprzejma pochwała.





